Sosial şəbəkələrin insan həyatına, cəmiyyətin psixologiyasına təsirləri zaman keçdikcə özünü daha qabarıq şəkildə göstərməkdədir. Bəzən qəbul edilməyən, hətta ictimai ittiham obyekti olan müəyyən hərəkətlər, davranışlar belə müxtəlif platformalarda gün ərzində dəfələrlə insanın qarşısına çıxaraq şüuraltına təsirsiz ötüşmür. Bunun nəticəsində mənəvi təhdidə çevrilən video və paylaşımların sürətlə yayılan, təkrarlanmış müxtəlif variantlarının şahidi oluruq.
2016-cı ildən sosial mediaya daxil olan, qısa müddətdə istifadəçilərinin sayı sürətlə artan, dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da cəmiyyətin mütləq əksəriyyətinin kəskin etirazına səbəb olan "TikTok" artıq dövlətimiz üçün ciddi təhlükə mənbələrindən birinə çevrilib. Bununla yanaşı, "TikTok" müəyyən pis vərdişlərə təhrik, insan alverini əlçatan edən, dələduzluq hallarını artıran, eyni zamanda əxlaqi dəyərləri aşındıran neqativ davranışların virtual məkanı olub. Bütün bunlar bu sosial şəbəkənin hüquqi müstəvidə səbəb olduğu təhlükəli problemlərlə yanaşı, milli-mədəni və mənəvi keyfiyyətlərə də zərər verməsinə şərait yaradır.
Çinin yaratdığı “TikTok” platforması bu ölkənin özündə ciddi qadağa altındadır. Çin azyaşlıları bu platformadan qoruyur. Məsələn, böyüklər gecə 22:00-dan səhərə kimi “TikTok”a girə bilmir. Bu müddətdə beyin dincəlməlidir və istənilən sosial şəbəkə zərərlidir. Çin də bunu gözəl anlayır. Gecə yarıya kimi “TikTok”da vurnuxan insanın gündüz normal iş qabiliyyətinin olması mümkün deyil.
Onu da qeyd edək ki, əksər dünya ölkələrində adıçəkilən platformanın fəaliyyəti dayandırılıb, giriş qadağandır. O cümlədən, Avropa İttifaqı, Niderlandda dövlət işçilərinin telefonlarında “TikTok” proqramının ləğv edilməsi tələb olunub. Ümumiyyətlə, bir sıra ölkələrdə “TikTok”a giriş məhdudlaşdırılıb.
Bildirdiyimiz kimi, bu platformaya ölkəmizdə də maraq yüksəkdir. Istənilən yaş kateqoriyasında olan şəxs “TikTok”a daxil ola bilər. Ən acınacaqlısı isə, adıçəkilən sosial şəbəkə vasitəsilə ölkəmizdə milli-mənəvi dəyərlər təhlükə altına alınır. Bu səbəbdən də “TikTok” platformasının ölkəmizdə də qadağan olunması təklif edilir.
“TikTok" sosial və təhlükəsizlik problemləri yaratmaqla yanaşı, cəmiyyətdə, xüsusən uşaqlarda ciddi psixoloji fəsadlar da törədir”
Psixoloq Könül İsmayılova bizimlə söhbətində bildirdi ki, “TikToK" sosial şəbəkəsinin bağlanması ilə bağlı müzakirələrin aparılması çox önəmlidir: "Çünki TikTok idarə və nəzarət olunmayan sosial şəbəkədir. Məlumdur ki, "Facebook"- da hər videonu yaymaq və paylaşmaq qadağandır. Eləcə də digər sosial şəbəkələr. "TikTok"dan fərqli olaraq, o sosial şəbəkələr hər videonun yayılmasına icazə vermir. Ancaq "TikTok"da istənilən video paylaşılır. Bu sosial şəbəkədən daha çox gənclər və uşaqlar istifadə edir. Bu da gələcəyimizi təhlükə altına atmış olur. Ona görə də mən "TikTok"-un əlehinəyəm".
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, "TikTok" sosial və təhlükəsizlik problemləri yaratmaqla yanaşı, cəmiyyətdə, xüsusən uşaqlarda ciddi psixoloji fəsadlar da törədir. Bu şəbəkə insan psixologiyasına çox təsir edir: “Texnologiya inkişaf etdikcə, hər kəs bu vasitələrdən istifadə etməklə bir-birini çəkib paylaşır və həmçinin bu yolla şantaja əl atır. Bu da şantaj olunan tərəfi hətta intiharına qədər gətirib çıxarır".
Psixoloq qeyd edir ki, videonu çəkən tərəflərə sosial şəbəkədə əylənmək, gülmək üçün material lazımdır. Onlar həmin görüntüləri insanların düşdüyü qəribə vəziyyət, hər hansısa sözü düzgün deməməsi, nəyisə səhv başa düşməsi kimi hallarda çəkirlər və bu da həmin şəxsi ələ salmaq üçün materiala çevrilir. Beləliklə, video yayımlanır və başqaları tərəfindən tez-tez paylaşılır. Bu "yumoristik" yanaşmanın təhlükələri çoxdur. Çünki burada ələ salınan insanın yaxınları da bu videoya baxır, vəziyyətdən utanır, hətta depressiyaya düşürlər. Bu baxımdan bir insanı ələ salanda mütləq nəticəsini, həmin şəxsə hansı travma yaşadacağını düşünmək lazımdır”.
K.İsmayılovanın sözlərinə görə, ölkəmizdə "tik-tok"a daxil olanların 73.1 faizi18-24 yaşlı gənclərdir: “Yəni Azərbaycan gəncliyinin ən çox istifadə etdiyi sosial şəbəkə "tik-tok"dur. "Facebook" ictimai-siyasi şəxslərin, "İnstagram" isə daha çox orta yaş təbəqəsinin toplaşdığı məkandır. "Tik-tok"un təhlükəli tərəfi isə burada əxlaqsızlığın, feyk xəbərlərin, zərərli vərdişlərin, "oğru aləmi"nin təbliğ olunmasıdır. Son zamanlar ölkədə nə baş verirsə, mənbəyi bu sosial şəbəkədən qaynaqlanır. Məsələn: canlı yayım açıb narkotiki təbliğ edənlər, həyat yoldaşının əxlaqsız videosunu çəkənlər, "baxış" sayı yığanlar, xarici ölkələrdə baş verən iğtişaşları Azərbaycanda imiş kimi göstərənlər, "oğru aləmi" qəhrəmanlarına həsr edilən mahnıları, videoları yayanlar hamısı "tik-tok"dadır. Bu səbəbdən adıçəkilən platformanın ölkəmizdə bağlanması təqdirəlayiqdir. Bütün sosial şəbəkələr saxta və zərərli məlumat yığınıdır. Dəyərlərimizi məhv edən təbliğat meydanıdır. Zərəri faydasından min dəfə çoxdur. İstənilən vaxt bir ölkədə təxribatlar və vətəndaş müharibələri törətmək gücündədirlər”.
Günel CƏLİLOVA
