Kreml ABŞ-la Ukrayna üzrə danışıqların yenidən bərpa olunması potensialının olduğunu bildirir. Dmitri Peskovun sözlərinə görə, bir sıra ölkələr Rusiya-Ukrayna danışıqlarına ev sahibliyi etməyə maraq göstərir. Moskva danışıqlara hazır olduğunu açıqlasa da, prosesin konkret mərhələsi və növbəti görüşün yeri hələ müəyyənləşməyib.
Danışıqların aparılacağı ölkə və ya platforma ətrafında müzakirələrin açılması münaqişənin həlli prosesinə necə təsir edir və bu müzakirələrin əsas məqsədi nədir?
Oqtay Qasımov: "Danışıqlar birtərəfli güzəştlərə yox, hər iki tərəfin güzəştlərinə əsaslanmalıdır"
Politoloq Oqtay Qasımov məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, ABŞ-ın təşəbbüsü ilə Rusiya və Ukrayna arasında dialoqun yenidən başlaması ehtimalı getdikcə güclənir. Onun sözlərinə görə, son dövrdə ABŞ nümayəndələrinin həm Kiyevdə, həm də Moskvada keçirdiyi görüşlər tərəflərin mövqelərinin öyrənilməsi və mümkün danışıqlar üçün zəminin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
Politoloq qeyd edib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın əsas məqsədlərindən biri də aralıq seçkilərə qədər Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayandırılması istiqamətində müəyyən irəliləyişə nail olmaq və danışıqlar prosesini gücləndirməkdir. Onun fikrincə, bu məsələ Tramp administrasiyası üçün siyasi baxımdan da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə Vaşinqtonun tərəfləri yenidən danışıqlar masasına gətirmək üçün diplomatik səylərini artırması gözləniləndir.
Oqtay Qasımovun sözlərinə görə, ABŞ-ın vasitəçilik təşəbbüsü danışıqların bərpası ehtimalını artırsa da, prosesin asan keçəcəyini düşünmək doğru olmaz. Çünki Rusiya və Ukraynanın müharibənin başa çatdırılması ilə bağlı mövqeləri hələ də bir-birindən ciddi şəkildə fərqlənir. Bu fərqlər, xüsusilə ərazi məsələləri və təhlükəsizlik təminatları kimi əsas məsələlərdə özünü göstərir.
Politoloq hesab edir ki, danışıqların yenidən başlamasının özü müsbət haldır, lakin əsas məsələ danışıqların formal xarakter daşımaması, konkret nəticəyə hesablanmasıdır. Onun fikrincə, tərəflər arasında real nəticə əldə etmək üçün qarşılıqlı güzəştlər mexanizmi formalaşmalıdır. Əgər danışıqlar yalnız bir tərəfin güzəştə getməsi üzərində qurularsa, bu, uzunmüddətli sülhə gətirib çıxara bilməz.
Qasımov bildirib ki, hazırda Rusiyanın maksimalist mövqeyi danışıqlar prosesinin qarşısında əsas çətinliklərdən biridir. Moskvanın irəli sürdüyü tələblərlə Kiyevin mövqeyi arasında ciddi fikir ayrılıqları qalır. Ukrayna isə öz növbəsində ərazi bütövlüyü məsələsində güzəştə getmək niyyətində olmadığını dəfələrlə bəyan edib.
Politoloqun fikrincə, bu səbəbdən ABŞ-ın təşəbbüsü ilə mümkün danışıqların əsas prinsipi tərəflərdən hər hansı birinin məcburi şəkildə güzəştə getməsi deyil, qarşılıqlı kompromislərin tapılması olmalıdır. Yalnız belə yanaşma danışıqların davamlı nəticəyə çevrilməsi üçün imkan yarada bilər.
Oqtay Qasımov qeyd edib ki, indiyədək keçirilən Rusiya-Ukrayna görüşlərində də ciddi siyasi nəticələr əldə olunmayıb. Ayrı-ayrı humanitar məsələlər, o cümlədən əsir mübadiləsi və digər məhdud razılaşmalar müəyyən irəliləyiş kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin müharibənin əsas siyasi və ərazi məsələləri üzrə tərəflər arasında ortaq mövqe formalaşmayıb.
Politoloq hesab edir ki, yeni danışıqlar mərhələsi başlasa belə, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin qısa müddətdə tam şəkildə sülh sazişi ilə yekunlaşacağını gözləmək real deyil. Bunun üçün ilk növbədə tərəflərin mövqeləri arasında ciddi fərqlərin aradan qaldırılması, qarşılıqlı güzəştlərin müəyyənləşdirilməsi və mümkün razılaşmaların təhlükəsizlik baxımından hər iki tərəf üçün qəbul edilə bilən mexanizmə çevrilməsi lazımdır.
Qasımovun qənaətinə görə, qarşıdakı dövr kifayət qədər gərgin danışıqlar mərhələsi ilə yadda qala bilər. ABŞ-ın diplomatik fəallığı prosesin yenidən başlamasına şərait yaratsa da, danışıqların real sülh nəticəsinə çevrilməsi üçün həm Moskvanın, həm də Kiyevin mövcud mövqelərində müəyyən dəyişikliklərə getməsi əsas şərtlərdən biri olacaq.
Akif NƏSİRLİ
