Elşən Manafov: “İrana növbəti zərbələr zamanı Ağ Evin uğur qazanacağı məlum deyil”
Gözlənilən baş verdi. Donald Trampın ikinci dəfə prezidentlik səlahiyyətlərini icra etdiyi gündən başlatdığı yanlış siyasət nəticəsini verdi. Nəticədə aralıq seçkilərində Respublikaçılar Partiyası indiyədək rast gəlmədiyi ağır məğlubiyyətə uğradı.
ABŞ seçkilərində demokratların respublikaçılar üzərində qələbəsi, Nümayəndələr Palatası və Konqresdə çoxluğu təmin etməsi Vaşinqtonun xarici siyasətinə, nəticə etibarilə geosiyasi proseslərin inkişafına necə təsir edəcək? Tramp Konqresə keçirilən aralıq seçkilərdə Respublikaçılar Partiyasının məğlubiyyətində İran amilinin rolunu etiraf edib. O da məlumdur ki, Konqresin yeni tərkibdə 2026-ci ilin yanvarında fəaliyyətə başlayacaq. O baxımdan maraqlıdır, o vaxta qədər Tramp İrana zərbələr endirib seçki məğlubiyyətinin qisasını ala bilərmi?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən politoloq Elşən Manafov baki-xeber.com-a açıqlamasında bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “ABŞ-da Konqresin dövlət idarəediciliyində özünə məxsus müstəsna rolu var. Konqres ali qanunverici orqan olsa da, müharibə dönəmində onun dövlətin daxili və xarici siyasəti ilə bağlı məsələlərə təsir imkanları xeyli genişlənir. ABŞ-ın İrana qarşı apardığı müharibə təxmini hesablamalara görə ona 47 milyard dollara başa gəlib. Buraya İranın Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi bazalarına endirdiyi zərbələrdən sonra onların bərpası ilə bağlı xərclər hələ daxil deyil. ABŞ-ın İrana qarşı İsrailin təhriki ilə başlayacağı növbəti hərbi əməliyyatların öz vüsətinə görə əvvəlki ilə müqayisəyə gəlməyəcək dərəcədə baha olacağı gözlənilir. Zira ABŞ bu dəfə İranın nüvə obyektlərinə zərbələr endirməli, üstəlik, İran tərəfindən bağlanmış Hörmüz boğazını beynəlxalq yükdaşımalar, ilk növbədə neft daşınmaları üçün açılışına nail olmalıdır. İranın müqavimət gücü və imkanları, habelə ona husilər, Çin, Rusiya tərəfindən olan dəstək şəraitində bu ABŞ-a astronomik xərclər vəd edir. Ona görə də İrana növbəti zərbələr zamanı Ağ Evin uğur qazanacağı da məlum deyil. Heç şübhəsiz ki, məlum xərcləri qarşılamaq üçün Tramp prezident olaraq Konqresə müraciət etmək məcburiyyətində qalacaq. Aralıq seçkilərində demokratların Konqres və Nümayəndələr Palatalarında əldə etdikləri yerlərdən sonra isə respublikaçı Tramın Konqresdən maliyyə dəstəyi alacağı inandırıcı təsir bağışlamır. Trampın prezident olaraq Konqresin qəbul etdikləri qərarlara veto hüququ olsa da, bu mahiyyət etibarı ilə demokratların Konqresdə Trampın impiçment məsələsini gündəmə gətirmələrinə mane olmayacaq”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, demokratların Konqresin hər iki qanadında üstün mövqelərə yiyələnməsi ilə ABŞ-ın xarici siyasətinə qlobalistlərin təsir imkanlarının artacağı birmənalıdır: “Bu isə ABŞ-ın Avropa təhlükəsizlik problemlərinin həllində Avropada hələlik iqtidarda qalan qlobalistlərlə ortaq məxrəcə gəlməsi, ilk növbədə Ukraynaya hərbi və maliyyə dəstəyi kompaniyasına yenidən ABŞ-ı qatmaq siyasətinin gündəmə gətirilməsi cəhdləri ilə bağlı olacaq. Bu məsələdə Tramp hələ ki, fərqli davranır. Ukrayna ilə müqayisədə İsrailə dəstək verilməsinin tərəfdarı kimi çıxış edir. Avropanın narazılığına baxmayaraq, Zelenskiyə təzyiqi gücləndirib onu Putinlə danışıqlar masası arxasına keçməyi və əslində güzəştlərə gedərək müharibəni dayandırmağı tövsiyə edir. Onun Rusiyaya güzəştə gedərək sanksiyaları yumşaltması və dünya yanacaq bazarına Rusiya dizelinin çıxarılması ilə bağlı Putinlə razılaşması da Avropa saraylarında iqtidarda olan qlobalist dairələrdə ciddi narazılıq doğurub. Məhz buna görədir ki, qlobalistlər Vaşinqtonda Trampın iqtidara gəlməsi ilə nəzərə çarpacaq dərəcədə zəifləmiş mövqelərini geri qaytarmaq, əvvəlki nüfuz və imkanlarını bərpa etməyə səy göstərəcəklər. ABŞ, Avropanın dünya nizamı ilə bağlı siyasətinin yeni konturlarının müəyyən edilməsi ilə qlobalistlər və anti-qlobalistlər arasında gedən mübarizə güclənəcək. Beynəlxalq sionizmin, habelə çoxqütblü dünya nizamının formalaşmasında maraqlı olan BRİKSİN məlum geosiyasi qarşıdurmanın bu mübarizədən yararlanmaq istəkləri ABŞ-ın yaxın perspektivdə xarici siyasətinə təsir edən əsas geosiyasi faktorlar olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
