Avropa Ukrayna və Moldovanı sona qədər istismar etmək, Ermənistanı öz orbitinə çəkmək niyyətindədir. Bunu Rusiya Təhlükəsizlik Şurası katibinin müavini Aleksandr Venediktov bildirib.
"Böyük Avrasiyada milli təhlükəsizlik konsepsiyalari və doktrinaları: xüsusiyyətlər və perspektivlər" adlı tematik sessiyada çıxışı zamanı Aleksandr Venediktov qeyd edib: "Bu gün Avropa inadkarlıqla genişlənmə xəyallarını davam etdirir, Ukrayna və Moldovanı tam istismar etmək, Ermənistanı öz orbitinə çəkmək və bir sıra digər dövlətlərə qarşı qeyri-dost addımlar atmaq niyyətindədir. NATO Finlandiya və İsveçi ələ keçirib və bunu etməyəcəyinə dair vədlərinə baxmayaraq, yenidən şərqə doğru genişlənib. Brüssel Ukraynanın döyüşə hazır əhalisinin qalıqlarını gələcək Avropa silahlı qüvvələri üçün "cəza batalyonu" kimi görür". Bu arada isə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan iki il ərzində İrəvanın Avropa İttifaqına üzvlüyünə müraciət etməyi real ssenari adlandırıb. 2025-ci ilin yazında isə ölkə Avropa strukturları ilə inteqrasiya prosesinə başlayan qanun qəbul edib. Kremlin əsas təbliğatçılarından biri olan Dmitri Kiselyev isə bildirib ki, Ermənistanın taleyi Qərb ölkələri üçün prioritet deyil. O, respublikanı Rusiya ilə qarşıdurma alətinə çevirməyə çalışdıqlarını iddia edib: "Onlar həmçinin Ermənistanı Rusiya əleyhinə çevirmək istəyirlər. Heç kim Ermənistanın öz taleyi ilə maraqlanmır. Hamı Rusiya və Çinlə qarşıdurmada maraqlıdır. Hamı geosiyasi tarazlıqlarla, geosiyasi maraqlarla maraqlanır". Bütün bunlar fonunda “armeninanreport” portalı yazır ki, Rusiyanın Ermənistana qarşı siyasətinin daha da sərtləşəcəyini gözləmək olar: “Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın 2027-ci ildə Avropa İttifaqına qoşulmaq üçün rəsmi ərizə təqdim etmə ehtimalı ilə bağlı açıqlaması sadəcə növbəti diplomatik qeyd və ya Brüsselin diqqətini cəlb etmək cəhdindən daha çox şeydir. Bu, tədricən getdikcə daha konkret konturlar qazanan fundamental siyasi seçimi ortaya qoyur. Onilliklərdir Rusiyadan sıx hərbi, siyasi, iqtisadi və institusional asılılıqda olan ölkəmizin öz gələcəyini müəyyən etməyə və Avropa siyasi məkanında yer tapmağa çalışdığı aydındır. Artıq xarici siyasətin şaxələndirilməsindən danışmaqla məhdudlaşmaq istəmirik. Məhz buna görə də Brüsseldə “Euronews” tərəfindən təşkil edilən "Avropanın Gələcəyi" sammitində çıxış edən Paşinyan 2027-ci ildə Aİ-yə qoşulmaq üçün ərizə təqdim etməyin real göründüyünü bildirdi. Lakin o, 2028-ci ili istisna etmədi və prosesin Avropa tərəfdaşları ilə mənalı siyasi dialoqla müşayiət olunmalı olduğunu vurğuladı. Onun sözlərinə görə, əvvəllər Brüsseldə Aİ-nin daha da genişlənməyə hazırlığı ilə bağlı şübhələr var idi, lakin indi bu istiqamətdə irəliləmək üçün ciddi siyasi iradə əlamətləri var. Paşinyan hesab edir ki, İrəvan və Aİ-nin gözləntiləri üst-üstə düşə bilər. Bununla belə, o, Aİ-yə üzvlüyün artıq mümkün olduğu təəssüratını yaratmaqdan çəkinib. Hazırda İrəvan həmçinin viza liberallaşdırılması ilə bağlı dialoqa diqqət yetirir. Hökumətin bəyan etdiyi məqsəd 2029-cu ilə qədər Aİ ilə vizasız səyahətə nail olmaqdır. Bu, ayrı bir prosesdir və Aİ-yə qəbul prosesi ilə qarışdırılmamalıdır. Ərizə təqdim etmək potensial olaraq uzun bir səyahətin yalnız başlanğıcıdır və üzvlüyün özü çoxsaylı siyasi, hüquqi və iqtisadi meyarlara cavab verməyi tələb edəcək. Lakin, prinsipial olaraq vacib olan bir şey odur ki, Ermənistan artıq Avropaya inteqrasiyanı milli gündəliyinin bir hissəsinə çevirib. 2025-ci ilin mart ayında ölkə parlamenti Aİ-yə qəbul prosesinə başlayan qanun qəbul etdi. Bu sənəd avtomatik olaraq üzvlüyə zəmanət vermir və Aİ tərəfindən müəyyən edilmiş prosedurları əvəz etmir, lakin mövcud rəhbərliyin ardıcıl olaraq inkişaf etdirmək niyyətində olduğu siyasi istiqaməti təsbit edir. Paşinyan Avropa kursunu açıq şəkildə demokratiyanı gücləndirmək, islahatları davam etdirmək və davamlı dövlət qurumları yaratmaq zərurəti kimi izah edir. İşlər maraqlı olduğu yer budur. Rusiyanın Ermənistanın Avropa istəklərinə reaksiyası çoxdan sırf diplomatik olmaqdan çıxıb. Moskvada İrəvanın uzunmüddətli əlaqələri məhv etdiyi və öz iqtisadi rifahını təhdid etdiyi iddia edilən ölümcül bir səhv etməsi ilə bağlı isterik qışqırıqlar olub, hazırda da var və ehtimal ki, bundan sonra da olacaq. Bizə ucuz Rusiya qazı, ticarət, əmək miqrasiyası, Avrasiya İqtisadi Birliyinə üzvlük və hərbi-siyasi əməkdaşlıq xatırladılacaq. Onlar bizi nəticələrlə hədələyir, iqtisadi çöküşü proqnozlaşdırır və ictimaiyyəti Ermənistanın Rusiyanın orbitindən kənarda gələcəyinin olmadığına inandırmağa çalışacaqlar. Amma bəlkə də Ermənistan məhz daim Moskvaya baxmaq vərdişindən əl çəkməlidir. Rusiyaya qonşu dövlətlərin xarici siyasət qərarları üzərində veto hüququ verilməməlidir, çünki onlar bir vaxtlar Sovet İttifaqının tərkibində idilər və ya sonradan Moskvanın yaratdığı inteqrasiya birliklərinə qoşuldular. Suverenlik təkcə öz bayrağına, parlamentinə və hökumətinə sahib olmağı deyil, həm də beynəlxalq prioritetləri müstəqil şəkildə müəyyən etmək üçün real qabiliyyəti nəzərdə tutur. Əgər bir dövlət keçmiş imperiya mərkəzinin reaksiyasını nəzərə almadan tərəfdaşlarını seçə bilmirsə, necə tam müstəqillikdən danışmaq olar?
Xüsusilə diqqətəlayiqdir ki, Rusiyanın özü SSRİ-nin dağılmasından sonra demokratik Qərb dünyasının bir hissəsi olmağa can atdığı bir dövrdən keçib. Boris Yeltsinin prezidentliyi dövründə Moskva Avropa seçimindən danışdı, Qərb dövlətləri ilə münasibətlər qurdu, 1996-cı ildə Avropa Şurasına qoşuldu, NATO ilə tərəfdaşlıq qurdu və hətta Şimali Atlantika Alyansı ilə daha sıx yaxınlaşma ehtimalını da nəzərdən keçirdi. O dövrdə Rusiya rəhbərliyi Qərb institutlarının cəlbediciliyini, iqtisadi açıqlığı və beynəlxalq əməkdaşlığı yaxşı bilirdi. Rusiya Avropa siyasi məkanında tamhüquqlu iştirakçı kimi tanınmağa çalışırdı. Lakin Rusiya tarixində dəfələrlə baş verdiyi kimi, azadlıq və bərabər tərəfdaşlıq arzusu nəticədə şaquli hakimiyyət vərdişinə, inzibati təzyiqə və dünyada öz yeri haqqında imperiya anlayışlarına yol verdi. Qamçı və ağanın çəkməsinə olan həvəs azad vətəndaşlar cəmiyyəti qurmaq istəyindən daha güclü olduğunu sübut etdi. Rusiya cəmiyyətinin əhəmiyyətli bir hissəsi üçün azadlıqsızlıq tədricən adi bir mövcudluq forması kimi qəbul edilməyə başladı, xüsusən də böyük dövlət statusu, xüsusi tarixi yol və xarici düşmənlərlə qarşılaşmaq ehtiyacı ilə haqlı çıxmağa başladıqda bu, özünü qabaıq büruzə verdi. Vladimir Putin bu hissləri öz siyasi modelinin təməlinə çevirməyi bacardı. İmperiya ambisiyaları, Sovet keçmişinə nostalji və qonşuların müstəqil seçim qorxusu Rusiya dövlət təbliğatının vacib vasitələrinə çevrildi. Lakin problem ondadır ki, Kreml təkcə öz idarəetmə modelini qorumağa deyil, həm də təsirini digər keçmiş Sovet respublikalarına da yaymağa çalışır. Onlardan siyasi sədaqət, strateji tabeçilik və öz milli maraqları ilə ziddiyyət təşkil etdikdə belə Rusiyanın maraqlarını nəzərə almağa hazır olduqlarını nümayiş etdirmələri gözlənilir. Ermənistan hazırda məhz bu asılılıq modelindən uzaqlaşmağa çalışır. Bəli, açıq desək, söhbət Yerevanın kiminlə əməkdaşlıq edəcəyinə, hansı beynəlxalq strukturlara can atacağına və hansı hökumət qaydalarını öz inkişafı üçün rəhbərlik kimi qəbul edəcəyinə özü qərar vermək hüququndan gedir. Bəli, Avropaya inteqrasiya yalnız vizasız səyahət, bazarlara çıxış və ya investisiya cəlb etməklə bağlı deyil. Bu, hər şeydən əvvəl, qanunun bürokratlardan üstün olduğu, insan hüquqlarının siyasi sədaqətdən asılı olmadığı və hökumətin cəmiyyətə hesabat verdiyi bir dövlətdə yaşamaq istəyi ilə bağlıdır. Və bu, hər birimizin bütün gücümüzlə mübarizə aparmalı olduğu bir şeydir”.
Tahir TAĞIYEV
