Qapalı müzakirələrdə hazırkı baş nazir Binyamin Netanyahu müxalifətlə birlikdə hakim koalisiya yaratmaq ehtimalını irəli sürüb. O, müddətinin bir hissəsini idarə edəcək, qalan müddətdə isə müxalifət nümayəndəsi vəzifəsini icra edəcək rotasiyalı hökumət qurmaq ehtimalına açıqdır. 27 oktyabr Knesset (parlament) seçkiləri zamanı qalib müəyyən edilməyib və ərəb partiyalarının mövqeyi möhkəmlənib.
Mənbələr “Yedioth Ahronoth”a bildiriblər ki, Netanyahu ictimai ritorikasına tamamilə zidd olan strateji addımlar atmağa hazırdır. Onlar deyirlər ki, baş naziri buna əsas siyasi blokların 120 yerlik Knessetdə mütləq əksəriyyəti əldə edə bilmədiyini nümayiş etdirən parlament seçkilərinin nəticələri məcbur edir. “Yedioth Ahronoth” mənbələrinin məlumatına görə, Netanyahu tərəfdaşları ilə məxfi müzakirələr zamanı açıq şəkildə bildirib ki, hakimiyyətini qorumaq üçün ən radikal ssenariləri, o cümlədən müxalifətlə milli birlik hökumətinin qurulmasını nəzərdən keçirir: "Biz hər şeyi araşdırırıq. Mən heç bir variantı tamamilə istisna etmirəm". “Yedioth Ahronoth” mənbələri bildirir ki, hazırkı baş nazir Dəyişiklik Blokunun təmsil etdiyi müxalifətin ərəb partiyaları ilə hakim koalisiya quracağından dərin narahatdır və bu partiyalar 27 oktyabr səsverməsində rekord nəticə əldə edərək parlamentdə 19 yer qazanıb. Bundan əlavə, Netanyahu Dəyişiklik Blokunun Netanyahunun hazırkı koalisiya tərəfdaşlarını - dini sağçıları öz düşərgəsinə cəlb edə biləcəyindən qorxur. Baş nazir belə bir hakim koalisiyanın uzun müddət davam edə biləcəyinə inanır. “Yedioth Ahronoth” adı çəkilməyən “Likud” partiyasının yüksək vəzifəli məmurundan sitat gətirib: "Biz qorxuruq ki, ərəb və ultra-ortodoks partiyalarından ibarət hökumət bütün müddət ərzində davam edə bilər". Lakin “Likud” nazirləri Netanyahunun baş nazir kimi tam müddətə səlahiyyətlərinin olmasına ehtiyac duyduğu üçün rotasiya hökuməti ilə bağlı heç bir razılaşma əldə olunmayacağı təəssüratı yaratmağa çalışırlar. Əslində hakim düşərgə bu məsələdə birlik nümayiş etdirmir. Məsələn, dini sağ partiyalar mövcud koalisiya danışıqlarının tamamilə dünyəvi bir hökumətin yaradılması ilə nəticələnəcəyindən qorxaraq, müxalifətlə ittifaq qurmaqda nəzərəçarpacaq dərəcədə tərəddüd edirlər. Bu ssenari onları dini məktəblər və sosial müavinətlər üçün maliyyələşmə kimi dövlət dəstəyindən məhrum edə bilər. Bu vəziyyətdə dini sağ liderlər əsas siyasi qüvvələrdən hansının öz qurumları üçün ən etibarlı təhlükəsizlik zəmanətlərini təmin edəcəyini müəyyən etməyə çalışırlar.
Hələlik,”Likud” açıq şəkildə ictimai və hüquqi kampaniyaya başlayır və müxalifətin ərəb partiyalarının dəstəyi ilə seçkiləri "oğurlamağa" çalışdığını vurğulayır. Baş nazirin müttəfiqləri İsrailin ərəblərin çoxluq təşkil etdiyi ərazilərdə tarixən yüksək fəallığı təmin etməyə kömək edən iddia edilən xarici müdaxilə hekayəsini fəal şəkildə təbliğ edirlər. Mərkəzi Seçki Komitəsinin nəticələrin qüvvədə qalacağına dair iddialarına baxmayaraq, Netanyahunun düşərgəsi xarici müdaxilə hekayəsindən müxalifətin ərəb partiyaları ilə birlikdə qura biləcəyi hər hansı potensial hökuməti legitimləşdirmək cəhdlərinə qarşı istifadə edir.
Ayrı-ayrılıqda, Netanyahunun çevrəsindəki strateqlər müxalifət düşərgəsindəki həssas qüvvələri müəyyən etməyə çalışırlar. Müxalifət partiyalarından olan fərdi sağçı və ya mərkəzçi siyasətçiləri gələcək Netanyahu hökumətində nazir vəzifələri müqabilində tərəf dəyişməyə necə inandırmaq barədə pərdəarxası müzakirələr aparılır. Hazırkı baş nazirin əsas rəqiblərindən biri olan “Yaşar” partiyasının lideri Qadi Eisenkot tərəddüd edən partiyaları onun namizədliyini prezident İsaak Herzoqa tövsiyə etməyə inandırmağa çalışır ki, ona koalisiya yaratmaq üçün mandat verə bilsin. Əgər Eisenkot Netanyahudan daha çox rəsmi tövsiyə alsa, prezident ona hökumət ittifaqı yaratmaq üçün ilk mandatı vermək məcburiyyətində qalacaq. İsraildə ən böyük partiyanın lideri avtomatik olaraq mandat almır. Lider yalnız prezident tərəfindən rəsmi məsləhətləşmələrdən sonra müəyyən edilir və bu məsləhətləşmələr zamanı Knessetdə yer qazanan hər bir partiyanın nümayəndələri prezidentə baş nazir kimi görmək istədikləri siyasətçinin adını təqdim edirlər. Müxalifət siyasətçisi, “Yisrael Beiteinu” partiyasının sədri Aviqdor Liberman bəyan edib: "Mən Eisenkotu baş nazir vəzifəsinə tövsiyə edirəm... Dünya alt-üst olsa belə, rotasiyada mənə ilk baş nazir vəzifəsi təklif olunsa belə, Netanyahu ilə bir hökumətdə oturmayacağam. Netanyahu 27 oktyabr seçkilərində 11 mandat itirdi, amma müxalifət də gerilədi. Heç kim nağıl danışmasın: 48 mandat müxalifət düşərgəsinin gözlədiyindən azdır". Buna baxmayaraq, Liberman hökumətin rəqiblərinin zəif performansında Eisenkotu günahlandırır. Ola bilər ki, Netanyahu koalisiya danışıqları prosesində müvəqqəti baş nazir vəzifəsində qalmaqla müxalifəti yormağa və etirazçı elektoratın yorğunluğundan istifadə edərək təkrar seçkilərə səbəb olmağa ümid edir. Bu və ya digər şəkildə, hökumət koalisiyasının formalaşdırılması uğrunda mübarizənin nəticəsi yaxın həftələrdə prezident məsləhətləşmələri və pərdəarxası danışıqlar yolu ilə müəyyən ediləcək.
Samirə SƏFƏROVA
