İsrailin “HaDemokratim” partiyası yeni hökuməti formalaşdırmaq mandatının “Yaşar” partiyasının lideri Qadi Ayzenkota verilməsini prezident İshak Hersoqa tövsiyə etmək qərarına gəlib. Bundan əvvəl Naftali Bennetin rəhbərlik etdiyi “Birlikdə” və Aviqdor Libermanın rəhbərlik etdiyi NDI partiyaları da Ayzenkotun namizədliyini dəstəkləyiblər. Prezidentin parlamentə seçilmiş partiyaların nümayəndələri ilə məsləhətləşmələri noyabrın 4-də başlayacaq. Bu görüşlərdən sonra yeni hökumətin formalaşdırılması ilə bağlı qərar veriləcək.
İsrail prezidenti İshak Hersoq yeni hökumətin formalaşdırılması mandatını Benyamin Netanyahuyamı, yoxsa müxalifətin namizədi Qadi Ayzenkota tapşıracaq? Mövcud parlament mənzərəsi bu seçimə necə təsir göstərə bilər?
Bəhruz Quliyev: "Müxalifətin Ayzenkotun namizədliyini dəstəkləməsi prezident İshak Hersoqa verilən siyasi mesajdır"
"İsraildə keçirilən parlament seçkilərindən sonra yaranmış siyasi mənzərə Benyamin Netanyahunun hakimiyyətdə qalmaq imkanlarının əvvəlki qədər güclü olmadığını göstərir. Artıq onun qarşısında real siyasi alternativ formalaşmaqdadır. Müxalifətin müxtəlif siyasi düşərgələrini təmsil edən Qadi Ayzenkot, Naftali Bennet, Aviqdor Liberman və Yair Qolanın eyni namizəd ətrafında birləşməsi bu baxımdan ciddi siyasi hadisədir.
Diqqətçəkən məqam odur ki, Netanyahunun əsas rəqibləri ideoloji və siyasi baxımdan fərqli mövqelərdə dayansalar da, hakimiyyət dəyişikliyi məsələsində ortaq mövqe nümayiş etdirirlər. Müalifətin Ayzenkotun namizədliyini dəstəkləməsi prezident İshak Hersoqa verilən siyasi mesajdır.
Lakin burada bir mühüm reallığı nəzərə almaq lazımdır. İsrail parlamentində 120 deputat yeri var və hökumətin formalaşdırılması üçün ən azı 61 mandatın dəstəyi tələb olunur. Seçkilərin ilkin nəticələrinə əsasən, Netanyahunun siyasi bloku 53, müxalifət bloku isə 48 mandat əldə edib. Ərəb partiyalarının qazandığı 19 mandat isə siyasi balansda həlledici amilə çevrilib".
Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında deyib. Ekspert qeyd edib ki, məhz bu amil Ayzenkotun qarşısında əsas siyasi dilemmanı yaradır. O, hökumət qurmaq üçün ərəb partiyalarının dəstəyinə ehtiyac duyur. Ancaq müxalifət daxilində, xüsusilə Libermanın rəhbərlik etdiyi siyasi qüvvələr arasında bu əməkdaşlığa ciddi etirazlar var. Digər tərəfdən, ultraortodoksal partiyaların dəstəyini qazanmaq da alternativ variant kimi müzakirə olunur. Deməli, müxalifətin Netanyahunu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq niyyəti ilə real koalisiya yaratmaq imkanları arasında hələ də müəyyən ziddiyyətlər mövcuddur.
"Hesab edirəm ki, prezident İshhak Hersoqun Ayzenkota hökuməti formalaşdırmaq mandatı verməsi daha real görünür. Çünki müxalifət partiyalarının böyük hissəsi artıq onun namizədliyini dəstəklədiyini bəyan edib. Prezidentin qərarında parlament fraksiyalarının tövsiyələri ilə yanaşı, namizədin real hökumət formalaşdırmaq imkanları da mühüm rol oynayacaq.
Amma mandatın Ayzenkota verilməsi hələ Netanyahunun siyasi məğlubiyyəti və hakimiyyət dəyişikliyinin başa çatması demək deyil. Əsas mübarizə bundan sonra başlayır. Əgər Ayzenkot 61 mandatlıq parlament dəstəyini təmin edə bilməsə, İsrail yenidən siyasi böhranla, hətta növbədənkənar seçkilərlə üzləşə bilər.
Bütün bunlar göstərir ki, İsraildə baş verən proseslər sadəcə iki siyasətçinin hakimiyyət uğrunda mübarizəsi deyil. Söhbət ölkənin gələcək siyasi kursunun, təhlükəsizlik strategiyasının və Yaxın Şərqdəki mövqeyinin müəyyənləşdirilməsindən gedir. Buna görə də yeni hökumətin kim tərəfindən formalaşdırılacağı təkcə İsrailin daxili siyasəti deyil, bütövlükdə regionun gələcək siyasi mənzərəsi baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır."-deyə, B.Quliyev əlavə edib.
Akif NƏSİRLİ
