çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

Məkkə Sazişi İranı ABŞ hücumlarından müdafiə edir?..

Image


ABŞ və İran arasında savaşdan ən çox təsirlənən regionda yerləşən ölkələrdir. Elə o səbəbdən onlar savaşın yeni mərhələsinin başlanmasına qarşıdırlar. Bu, həm də o kontekstdə özünü göstərir ki, İran yeni hərbi əməliyyatlar olacağı halda region ölkələrində təkcə ABŞ hərbi bazalarını yox, həm də infrastrukturu hədəf alacağını bəyan edir. Mümkün hərbi əməliyyatların qarşısının alınması üçün danışıqlar hələ ki, istənilən nəticəni vermir. Məhz belə bir vaxtda Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinə imza atan ölkələr İranı bu sazişə qoşulmağa dəvət etməklə, həm yeni müharibənin qarşısını almağa, həm də Yaxın Şərqdə cərəyan edən hadisələrə yön verilməsində təsir imkanlarını artırmağa çalışırlar.

Hörmüz boğazının blokadası ərəb ölkələrindən Avropa, Asiya və Qərb yarımkürəsinə normal neft tədarükü üçün hələ də ən böyük maneədir. ABŞ və İsrailin İrana qarşı gözlənilən yeni hərbi əməliyyatları isə bu boğaz ətrafında vəziyyətin daha da gərgin müstəviyə daxil olacağını istisna etmir. Eyni zamanda, İrana bağlı qüvvələrin, xüsusən də Husilərin yeni savaş halında daha aktiv şəkildə əməliyyatlara cəlbi gözlənilir. Hadisələrin bu səpkidə inkişafı, İranla yanaşı, region ölkələrini də olduqca narahat edir. Onlar Vaşinqton və Təl-Əvivin müharibəyə meylli mövqeyindən narazılıq etsələr də, hələlik bunun qarşısını da ala bilmirlər. Məhz belə bir vaxtda region ölkələri müharibənin önlənməsi, enerji məhsullarının ixracında yaranan problemin qarşısını almaq üçün kifayət qədər maraqlı bir gediş etmək qərarına gəliblər. Söhbət Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə arasında üçtərəfli hərbi sazişə dördüncü oyunçunun - İranın daxil edilməsi təşəbbüsündən gedir. Hələ bu ilin avqust ayında, Məkkədə bu üç ölkə arasında məlum paktın imzalanmasından iki həftə sonra İran rəsmiləri İslam Respublikasının sözügedən alyansa qoşulmaq üçün dəvət aldığını bildiriblər. O vaxt şiə İranı sünni müsəlman ölkələrinin hərbi paktına qoşulmağa tərəddüd etsə də, son aylar ərzində artıq çox şey dəyişib. İranpərəst Yəmən Husi qrupu Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hərbi əməliyyatlar aparır. ABŞ-ın da İrana qarşı zərbələri istənilən vaxt bərpa oluna bilər və amerikalıların Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyədəki bazalardan istifadə etməsi, iranlıların isə bu iki ölkəni atəşə tutması mümkündür. Və bu fonda Pakistan Silahlı Qüvvələrinin İctimaiyyətlə Əlaqələr İdarəsinin baş direktoru Əhməd Çaudri dəvətin qüvvədə qaldığını təsdiqləyib. İran üzrə analitik Həmidrza Əzizi qeyd edir: “Sazişin İran üçün yaratdığı əsas məsələ onun gələcəkdə hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyidir. Bu mexanizmin İranı əhatə edən regional təhlükəsizlik platformasına, yoxsa İranı balanslaşdırmağa çalışan koalisiyaya çevrilməsi barədə fərqli yanaşmalar mövcuddur. Məkkə sazişi İran üçün həm potensial təhlükə, həm də müəyyən imkanlar yaradır. Bir tərəfdən, bu mexanizm gələcəkdə İranı regional təhlükəsizlik sistemindən kənarda saxlaya və onun maraqlarını məhdudlaşdıra bilər. Digər tərəfdən, region dövlətlərinin ABŞ-dən təhlükəsizlik asılılığını azaltması İranın uzun müddətdir müdafiə etdiyi regional təhlükəsizlik konsepsiyası ilə müəyyən mənada üst-üstə düşür”.

İranın indiki şəraitdə Məkkə sazişinə qoşulması ölkənin bu paktda yer alan dövlətlərlə müharibəyə daxil olma ehtimalını aradan qaldırır. Bu günlərdə isə Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri şahzadə Xalid bin Salman, Türkiyə kəşfiyyatının rəisi İbrahim Kalın və Pakistan ordusunun baş qərargah rəisi Asim Munir İranda səfərdə olublar. Burada iştirakçı ölkələrin region məsələlərdə birgə əməkdaşlığı əsas müzakirə predmeti olub. O da məlumdur ki, Səudiyyə Ərəbistanı belə təmaslar sayəsində husilərin ölkənin neft ixracına yaratdığı problemlərin aradan qalxmasına ümid edir. Eyni zamanda iddialar da səslənir ki, İranın Məkkə sazişinə daxil edilməsi ilə ABŞ-ın bu ölkəyə hücumlarının qarşısının alınması da üzv ölkələrin əsas məqsədləri sırasında yer alır. Rusiyalı politoloq Yelena Suponina bildirir: “Pakistan nümayəndələrinin İranın üçtərəfli pakta qoşulması ilə bağlı açıqlaması uzunmüddətli perspektiv üçün nəzərdə tutulub. Bu mümkündür, lakin hazırda ehtimal olunmur. Bu cür açıqlamalar Yaxın Şərqdəki gərginliyi azaltmaq istəyindən irəli gəlir və Donald Trampın tez-tez qeyd etdiyi İranda rejim dəyişikliyi planlarının regiondakı bir çox ölkə üçün qəbuledilməz olduğunu nümayiş etdirir. Bu ölkələr İranla normal münasibətlər qurmaq istəyir”. Məkkə Müdafiə Sazişinə hər hansı üzv dövlətə edilən hücumun bütün tərəflərə edilən hücum kimi qəbul olunmasını nəzərdə tutulur. Bu razılaşma, regional təhlükəsizliyin dinamikasını dəyişdirən və Yaxın Şərqdə daha geniş bir münaqişə riskini artıran səkkiz ay davam edən İran-ABŞ münaqişəsi kontekstində getdikcə daha vacibdir. İran da bunun fərqindədir və əslində, sözügedən sazişin ABŞ qarşısında əsas müdafiə vasitələrindən birinə çevrilə biləcəyini yaxşı başa düşür. Amma İranın Məkkə sazişinə qoşulması halında ABŞ və İsrailin bu üç ölkə tərəfindən dayandırıla biləcəyi də dəqiq deyil. Hər halda, Məkkə sazişinə üzv ölkələr ilk növbədə ABŞ ilə hərbi müstəvidə üz-üzə gəlməkdə maraqlı deyil. Lakin ABŞ də üzv ölkələrin mövqeyini nəzərə almağa məcburdur.

Tahir TAĞIYEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

18.11.2026 / 13:07
ABŞ-da Azərbaycan bayrağının endirilməsi xəbərləri yalan çıxdı - Dövlət Komitəsindən açıqlama...

18.11.2026 / 12:55
Alman nazir Azərbaycanı Avropanın enerji təchizatında mühüm tərəfdaş adlandırdı...

18.11.2026 / 12:39
İkinci əl avtomobillərin satışı üçün yeni vergi proseduru müəyyənləşir...

18.11.2026 / 12:25
Kuryerlər də vergiyə cəb edilir - ayda 15 manat ödəyəcəklər...

18.11.2026 / 12:14
Ceyhun Bayramov: "Kiminsə müxalifət nümayəndəsi olması onu hüquqi məsuliyyətdən azad etmir"

18.11.2026 / 12:10
"Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri bundan sonra da möhkəm olacaq" - Ceyhun Bayramov

18.11.2026 / 12:03
"Azərbaycanın enerji təchizatına verdiyi dəstək Avropada sabitliyin qorunmasına töhfədir" - Yohan David Vadeful

18.11.2026 / 11:58
Almaniyanın Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsindən faydalanmaq imkanları müzakirə olundu

18.11.2026 / 11:50
Bakıda bu ərazilərə giriş pullu olacaq

18.11.2026 / 11:42
Almaniya Ermənistanla sülh istiqamətində addımlarına görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkür etdi

18.11.2026 / 11:09
Ceyhun Bayramov almaniyalı həmkarı ilə görüşdü

18.11.2026 / 10:19
Ramiz Mehdiyev və köməkçisi Eldar Əmirov apellyasiya şikayəti verdi

18.11.2026 / 09:52
Trampın reytinqi rekord dərəcədə aşağı düşdü - amerikalıların 66%-i ondan narazıdır...

18.11.2026 / 09:18
"Bəzən əsgərlikdən möhlət almaq üçün saxta təhsil arayışları təqdim olunur" - General

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

17.11.2026 / 17:58
Ermənistanda Azərbaycanı nümunə göstərirlər...

17.11.2026 / 17:47
Rusiya Krım körpüsünə hücumdan sonra ballistik raketlərlə Kiyevdə körpüləri vurdu...

17.11.2026 / 17:42
Tural Turan beynəlxalq mükafata layiq görülüb

17.11.2026 / 17:36
Prezident İlham Əliyev Gürcüstanın Baş nazirinin müavinini qəbul etdi - FOTO

17.11.2026 / 17:32
Prezident İlham Əliyev Almaniyanın xarici işlər nazirini qəbul edib - FOTO

17.11.2026 / 17:03
ABŞ-İran savaşının təsirləri Amerika torpaqlarına çatdı...

17.11.2026 / 16:53
Ermənistan Rusiyaya münasibətdə Estoniya təcrübəsini tətbiq ermək eşqinə düşdü...

17.11.2026 / 16:37
Zakir Həsənov Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanını qəbul etdi

17.11.2026 / 16:20
Pensiyalara 8,67 milyard manat ayrılacaq – orta aylıq pensiya 639 manata çatacaq...

17.11.2026 / 16:04
Saxta sənədlərlə Azərbaycandan yük çıxarmaq istəyən sürücülər yaxalandı

17.11.2026 / 15:29
“Jalə xanım ikinci oldu, mən 44-cü, heç cür anlaya bilmirəm” – Deputat təəccübləndi...

17.11.2026 / 15:12
Avropa nümayəndələri Ukrayna danışıqlarına rəsmən qatıldı - Rusiya təkzib edir…

17.11.2026 / 14:48
Dünyada süni intellektə qarşı üsyan başlayıb...

17.11.2026 / 14:36
Üç liderin Çin sammiti iflasa uğradı - Ukrayna mövzusu masaya çıxmadı...

17.11.2026 / 14:16
"Dövlət qulluğunda din xadimləri ilə bağlı məhdudiyyətlərə dair məlumatlar manipulyasiya xarakteri daşıyır" - Media və Yayım Şurası

17.11.2026 / 14:05
Avropa əsl simasını göstərir - beş ölkədən insanlar Afrikaya qovulur...

17.11.2026 / 13:52
Səfir: “Bu səfərlər Strateji Tərəfdaşlıq sazişinin tamamlanmasına zəmin yaratdı”

17.11.2026 / 13:50
Dankan Norman: “Böyük Britaniya ilə Azərbaycan arasında təhsil əlaqələri güclüdür və inkişaf etməkdədir”

17.11.2026 / 13:47
Səfir Norman: “Azərbaycan Böyük Britaniya üçün dəyərli müdafiə və təhlükəsizlik tərəfdaşıdır”

17.11.2026 / 13:45
Səfir: “Böyük Britaniya və Azərbaycan arasındakı tərəfdaşlıq hər zamankından daha böyük əhəmiyyət daşıyır”

17.11.2026 / 13:35
Bura "danışmaqxana" deyil! – deputatla spiker arasında GƏRGİNLİK yarandı

17.11.2026 / 13:21
Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqlədi

17.11.2026 / 13:15
Cızma-qara yazıb dərsliklərə salırlar – Komitə sədridən SƏRT İTTİHAM...

17.11.2026 / 13:02
Yol polisləri səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas etdilər... - VİDEO

17.11.2026 / 12:42
Paşinyan Türkiyədən “oğurladığı” bananı cibinə qoyub üç ölkəni gəzdirdi...

17.11.2026 / 12:27
“Ermənistanda seçki prosesləri beynəlxalq qarşıdurma meydanına çevrilib” - Medvedev

17.11.2026 / 12:16
Naxçıvanda deputat qəzaya düşdü - FOTO

17.11.2026 / 12:04
Irandan Azərbaycana 50 kq narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

17.11.2026 / 11:52
Avropanın Azərbaycan və ABŞ-dan asılılığı artır

17.11.2026 / 11:39
Dankan Norman: ""Birgə Bəyannamə” ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlıqda yeni mərhələnin əsasını qoyur"

17.11.2026 / 11:35
Britaniya şirkəti Naxçıvan şəhəri üçün 20 illik baş plan hazırlayır

17.11.2026 / 11:33
Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək

17.11.2026 / 11:21
Ukrayna Rusiyanın Başqırdıstandakı ən böyük neft-kimya komplekslərindən birini vurdu...

17.11.2026 / 11:05
Dərsliklərdəki məzmun necə yoxlanılır? – Nazirlikdən AÇIQLAMA

17.11.2026 / 10:48
Türkiyədə daha bir müxalif media qurumuna qarşı əməliyyat - həbslər aparıldı, “Sözcü TV”yə qəyyum təyin edildi...

17.11.2026 / 10:37
Akademik Əhliman Əmiraslanovun doğum günüdür

17.11.2026 / 10:24
Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil gətirənlərə PİS XƏBƏR – Yeni rüsum tətbiq edildi

17.11.2026 / 10:12
Zakir Həsənov hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələri təqdim edib

17.11.2026 / 10:05
Bakıda qarlı havalara hazırlıqla bağlı müşavirələr keçirildi

17.11.2026 / 09:37
Azərbaycan və Aİ ikitərəfli əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müzakirə ediblər

17.11.2026 / 09:33
Hikmət Hacıyev Aİ nümayəndələri ilə Azərbaycanla əməkdaşlığı müzakirə edib

17.11.2026 / 09:10
Siqaret bahalaşacaq...

17.11.2026 / 08:49
Mehriban Əliyeva Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib

17.11.2026 / 08:35
Xocavənd, Cəbrayıl və Zəngilana növbəti köç karvanı yola salındı - 83 ailə...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ