Rusiyanın Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq üzrə Federal Xidmətinin rəhbəri Dmitri Şuqayevin sözlərinə görə, ölkəsi Azərbaycana “Pantsir-S1” zenit-raket və top sistemləri tədarük etmək imkanlarını nəzərdən keçirir: "Bu məhsullara müştərilərimiz arasında böyük tələbat var. Düşünürəm ki, bir müddət sonra Azərbaycanla razılığa gələcəyik".
Bunlar fonunda Ermənistanın “armenianreport” portalı yazır: “Əlbəttə ki, hələlik bu, yalnız Rusiya rəsmisinin açıqlamasıdır, ona görə də mümkün tədarüklərin rəsmi təsdiqi və ən əsası, Bakının bu məsələ ilə bağlı mövqeyi gözlənilməlidir. Şuqayevin şərhləri mütləq Azərbaycanın “Pantsir-S1” sistemlərini almaq qərarına gəldiyi və ya artıq konkret müqavilə üzrə danışıqlar apardığı anlamına gəlmir. Lakin təklifin özü diqqətəlayiqdir: bu, Rusiya hərbi-sənaye kompleksinin əhəmiyyətli istehsal imkanlarını saxladığını və eyni zamanda öz ordusunun ehtiyaclarını ödəməyə və ixrac öhdəliklərini yerinə yetirməyə çalışdığını göstərir. Başqa sözlə, Rusiya müdafiə sənayesi həm Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin artıq geniş çeşiddə Rusiya texnikasını məhv etmək qabiliyyətlərini nümayiş etdirdiyi cəbhəyə silah tədarük etmək, həm də məhsullarını xarici müştərilərə tanıtmaq üçün kifayət qədər resursa malikdir. Bu kontekstdə Şuqayevin açıqlaması, xüsusən də İrəvan üçün, xüsusi siyasi əhəmiyyət kəsb edir. Moskva ilə hazırkı Ermənistan rəhbərliyi arasında münasibətlərin sürətlə soyuması fonunda, Rusiyanın Bakı ilə hərbi-texniki əməkdaşlığının istənilən perspektivi Ermənistanda haqlı olaraq daha yüksək narahatlıqla qarşılanır. Məlum olduğu kimi, Kreml Nikol Paşinyanın siyasi kursundan, əvvəlki müttəfiq öhdəliklərindən uzaqlaşmasından və ölkənin xarici siyasətini Qərbə yönəltmək cəhdlərindən son dərəcə narazıdır. Buna görə də, Moskvanın Azərbaycana müasir hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükü məsələsini müzakirə etmək istəyi İrəvana çox aydın bir siqnal göndərə bilər: Rusiya ilə əvvəlki münasibətlər artıq Ermənistana regionda xüsusi status təmin etmir. Bundan əlavə, Moskva nümayiş etdirir ki, Ermənistan rəhbərliyinin siyasi istəklərindən asılı olmayaraq, hərbi-texniki və iqtisadi maraqları reallaşdırıla bilər. Əgər belə bir razılaşma həqiqətən baş verərsə, Paşinyan Rusiya ilə münasibətlərin pisləşməsinin Ermənistan üçün təkcə diplomatik deyil, həm də çox praktik nəticələrə səbəb ola biləcəyini nəzərə almalı olacaq. Bundan əlavə, beynəlxalq oyunçuların tədricən Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymaq üçün mümkün ssenariləri deyil, həm də hərbi əməliyyatların dayandırılmasından sonra yaranacaq nəticələri nəzərdən keçirməyə başladığı tamamilə aydındır. 30 oktyabrda Ankarada keçirilən Türk Dövlətləti Təşkilatı sammitində Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Rusiyanı bu qurum formatında iştirak etməyə dəvət etməsi və ya ona təşkilatda müşahidəçi statusu verməsi diqqət çəkir.
İdeyanın özü, yumşaq desək, olduqca mübahisəli görünür. Axı Rusiya türk dövləti deyil, slavyan dövlətidir. Lakin bu təklif təkcə beynəlxalq əlaqələri genişləndirmək istəyini deyil, həm də Astananın əvvəlcədən Moskva ilə qarşılıqlı əlaqə üçün əlavə mexanizmlər yaratmaq istəyini əks etdirir. Qazaxıstan Rusiya ilə ən uzun quru sərhədlərindən birini bölüşür, ona görə də onun üçün şimal qonşusu ilə münasibətlər mücərrəd diplomatik məsələ deyil, milli təhlükəsizlikdə həlledici amildir. Tokayevin təşəbbüsü potensial riskləri azaltmaq və Rusiyanın əsas resurslarını Ukraynaya qarşı müharibəyə yönəltmək ehtiyacından azad olduğu dövrdən əvvəl Kremli sakitləşdirmək cəhdi kimi qəbul edilə bilər. Əlbəttə ki, bura ölkəmiz də daxildir. Donald Trampın Vladimir Putinlə razılığa gəlmək istəyi və Vaşinqtonun Moskva ilə kompromis axtarmağa hazır olduğunu nəzərə alsaq, təbii olaraq sual yaranır: ABŞ administrasiyası Kremlin Ermənistanda itirilmiş mövqelərini bərpa etmək cəhdlərinə mane olacaqmı? ABŞ-ın bu cür planlara qarşı çıxmasını gözləmək sadəlövhlük olardı: böyük geosiyasi oyunda kiçik dövlətlərin maraqları qlobal güclər üçün həmişə prioritet olmur. Vaşinqton İrəvanla öz strateji tərəfdaşlığını inkişaf etdirsə də, bu onun Ermənistan naminə Moskva ilə birbaşa qarşıdurmaya hazır olacağı anlamına gəlmir. Ölkəmiz üçün ən vacib olan Kremlin bölgədə təsirini bərpa etmək cəhdinin dəqiq forması deyil, belə bir ssenarinin mümkünlüyüdür. Bu, siyasi təzyiq, İrəvanın hazırkı kursuna qarşı çıxan qüvvələrə dəstək, Rusiyapərəst təsir şəbəkələrinin aktivləşdirilməsi və ya digər qeyri-sabitləşdirici vasitələrdən istifadəni əhatə edə bilər. Azərbaycanla Ermənistan arasında yeni bir gərginlik yaratmaq cəhdləri istisna edilə bilməz. Hər halda, belə bir vəziyyətdə qeyd-şərtsiz xarici dəstəyə ümid etmək olduqca riskli olardı: Vaşinqton diplomatik sükutu seçə bilər, Fransa və digər Avropa dövlətləri isə indiyə qədər nə birlik, nə də Ermənistanın təhlükəsizliyi üçün etibarlı bir dayaq rolunu oynayacaq qədər siyasi qətiyyət nümayiş etdiriblər. Üstəlik, öz problemləri də artmaqdadır. Beləliklə, qarşıda çox narahat dövr var”.
Samirə SƏFƏROVA
