Rusiya rəhbərliyinin Donald Trampla qeyri-rəsmi əlaqələr qurmaq cəhdləri onun böyük siyasətə gəlişindən çox əvvəl başlamışdı. Kreml strukturları və Vladimir Putinlə əlaqəli biznes dairələri investisiyalarının uzunmüddətli gəlir gətirəcəyinə ümid edərək klassik kəşfiyyat metodlarından istifadə edirdilər.
“Foreign Affairs” nəşri qeyd edir ki, bu uzunmüddətli əməliyyatın əsas mərhələlərindən biri 2013-cü ildə Moskvada "Kainat Gözəli" gözəllik müsabiqəsinin təşkili olub. Daha sonra, 2016-cı il ABŞ prezidentlik kampaniyası zamanı Rusiya Hillari Klintonun namizədliyini hədəf alaraq ABŞ seçkilərinə birbaşa müdaxiləyə əl atdı. Bu taktikanın ilk bəhrələri 2017-ci ildə, Donald Trampın Rusiya liderinə açıq şəkildə rəğbətini ifadə etməyə başladığı zaman özünü göstərdi. 2018-ci ildə Helsinkidə keçirilən ikitərəfli sammit zamanı Ağ Ev rəhbəri hətta öz kəşfiyyat orqanlarının Moskvanın müdaxiləsi ilə bağlı nəticələrini şübhə altına aldı və Vladimir Putinin vədlərinə üstünlük verdi. Həmin mərhələdə ABŞ xarici siyasətindəki kəskin dönüş Ceyms Mettis və Mayk Pompeo da daxil olmaqla milli təhlükəsizlik qrupunun sərt mövqeyi sayəsində ram edildi. Trampın 2024-cü ildə Ağ Evə qayıtmasından sonra vəziyyət kökündən dəyişdi. Administrasiyanın əsas qərarı Vaşinqtonun Ukraynaya birbaşa maliyyə və hərbi dəstəyini tamamilə dayandırmaq idi. Avropa ölkələrinə təkrar ixrac üçün silah satışı formal olaraq saxlanılsa da, bu təchizatlar qeyri-sabit və əhəmiyyətsiz hala gəldi və bu da “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemi üçün raketlərin ciddi çatışmazlığına səbəb oldu.
Bu qərardan sonra bir sıra diplomatik güzəştlər edildi: ABŞ Kiyevin NATO-ya inteqrasiyasını əngəllədi, Alyaska sammitində Donbasın təhvil verilməsi məsələsini qaldırdı və Ukrayna rəhbərliyini sərt tənqid etdi. Bundan əlavə, ABŞ hökuməti Rusiya dizel yanacağının ixracına qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldırdı və kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsini və “Starlink” sisteminin fəaliyyətini müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırdı. Eyni zamanda, tərəflər “Lukoil” aktivlərinin Amerika şirkətlərinə satılması, “Şimal Axını 2” qaz kəmərinin yenidən işə salınması və Alyaskadakı maye qaz layihələrində Rusiya kapitalının iştirakı da daxil olmaqla, böyük kommersiya layihələri üzrə pərdəarxası danışıqlara başladılar. Bu razılaşmalar həyata keçirilərsə, Moskvaya hərbi xərclərin maliyyələşdirilməsi üçün yeni kanallar təqdim edə bilər.
“Foreign Affairs” nəşri qeyd edir ki, çətin şərtlərə baxmayaraq, Ukrayna tərəfi müqavimət göstərməyə davam edir, dron istehsalını artırır, Avropa ölkələri isə Amerika yardımının itkisini kompensasiya etməyə çalışır. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin texnoloji modernləşdirilməsi Kiyevə strateji təşəbbüsü ələ keçirmək imkanı verir. ABŞ-ın xarici siyasəti gələn həftə keçiriləcək aralıq konqres seçkilərindən sonra yenidən diqqət mərkəzində ola bilər. Demokratlar Partiyası qalib gələrsə, qanunvericilər Kremllə şübhəli müqavilələri araşdırmaq və Kiyevə hərbi yardımın bərpasını qanuniləşdirmək üçün vasitələrə sahib olacaqlar. Trampın özünün qeyri-sabitliyi və onun qaçılmaz olaraq "axsaq ördək" statusuna keçməsi nəzərə alındıqda, Moskvanın sabit dəstək ümidləri puça çıxa bilər.
Tahir TAĞIYEV
