Fransada lisey şagirdlərinin etiraz aksiyaları iki həftəlik tətildən sonra yenidən başlayıb. Noyabrın 2-də keçirilən nümayişlərin miqyası əvvəlki həftələrlə müqayisədə bir az kiçik olub. Fransa mediası gənclərin Paris, Marsel və Renn şəhərlərində bir neçə liseyin girişini bağlamağa çalışdığını xəbər verir.
Təhsil Nazirliyi 41 liseyin – ölkədəki bütün liseylərin təxminən 1 faizinin fəaliyyətinin bloklandığını bildirib. Fransada ümumilikdə 3 mindən çox lisey var. Tətildən əvvəlki həftələrdə isə yüzlərlə məktəbin girişi bağlanmışdı. "Z nəsli" gənclərinin etiraz dalğası Almaniya, İtaliya, Belçika və Albaniya daxil olmaqla, bir sıra Avropa ölkələrini bürüyüb. Bu etirazlara yaşayış xərclərinin artması, məktəblərin acınacaqlı vəziyyətdə olması və korrupsiya ilə bağlı narazılıqlar səbəb olub. Təhsil naziri Eduar Joffre "France Inter" radiosuna deyib ki, etiraz aksiyalarının keçirilməsinə icazə verilir, amma məktəblərə girişi bloklamaq qanunsuzdur. Telekanalların yaydığı görüntülərdə hadisə yerlərində polis əməkdaşları görünsə də, onların iğtişaşları yatırmaq üçün tam təchiz olunmadıqları diqqət çəkir. Şagirdlər köhnəlmiş məktəblərin təmir olunmasını, müəllimlərin sayının artırılmasını və universitetlərdə daha çox yer ayrılmasını tələb edirlər. Təhsil naziri ötən həftə siniflərdə şagird sayının 28 nəfərlə məhdudlaşdırılmasını, məktəblərin təmirinə 4 milyard avro ayrılmasını, ali təhsil ocaqlarında əlavə 15 min yerin yaradılmasını və 2028-ci ilədək yeni qəbul sisteminin tətbiqini təklif edib. Amma məktəblilər bu təklifləri yetərli saymayaraq etirazları davam etdirəcəklərini bildiriblər. Sentyabrda Paris ətrafında başlayan etirazlar artıq ölkə miqyasında yayılıb və burada təkcə təhsil məsələləri deyil, həm də yaşayış xərcləri ilə bağlı tələblər səsləndirilir. Aksiyalara həmkarlar ittifaqlarının üzvləri və fəallar da qoşulub, bəzi hallarda isə qarşıdurmalar və zorakılıq halları baş verib. Oktyabrın 31-də keçirilən kütləvi etirazlarda 565 nəfər saxlanılıb. Daxili İşlər Nazirliyi aksiyalara 320 min nəfərin çıxdığını bildirsə də, təşkilatçılar bu rəqəmin 800 min olduğunu deyir.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi son hadisələri nəzərə alaraq, ölkə vətəndaşlarına vacib olmadıqca Fransaya getməməyi, orada olanlara isə çox ehtiyatlı olmağı tövsiyə edib. Hər hansı fövqəladə vəziyyət yaranacağı halda, vətəndaşlardan Azərbaycanın Fransadakı səfirliyi ilə əlaqə saxlamaları xahiş olunur. Fransa prezidenti Emmanuel Makron nümayişçilərin zorakı hərəkətlərini pisləyib. O deyib ki, başqalarının əmlakını dağıdan və talayan şəxslər məhkəmə qarşısına çıxarılacaq və vurduqları ziyanı ödəyəcəklər. Prezident iğtişaşların təşkilatçılarının çoxsaylı cinayətkar ünsürlərin qoşulduğu radikal ifrat solçu qruplardan olan qiyamçılar olduğunu bildirib. Dövlət başçısı dağıdılmış mağaza və kafelərin sahiblərinə kompensasiya vəd edib. Makron onu da vurğulayıb ki, xuliqanlarla öz qanuni tələblərini ifadə etmək üçün küçələrə çıxan insanları bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. O, etirazçıların narazılığının əsaslı olduğunu, Fransanın, xüsusilə sosial sahədə çətin vəziyyətdə olduğunu etiraf edib: "Gənclər deyirlər ki, "bizi gözləyən gələcəyi istəmirik". Biz qəzəbli insanların səsini eşitməliyik". Fransa prezidenti yanacağın bahalaşmasının ümumi qiymət artımına təsir göstərdiyini də etiraf edib. Amma o vurğulayıb ki, Fransa yanacaq böhranını törədən amillərə görə məsuliyyət daşımır. Makron yaxın vaxtlarda neft və neft məhsullarının qiymətlərinin artmasının qarşısını almaq üçün Fars körfəzi ölkələri ilə danışıqlar aparacağını vəd edib. Dövlət başçısı bütün maraqlı tərəflərin – həm etirazçıların, həm də onların etiraz etdiyi şəxslərin iştirakı ilə dialoqun zəruriliyini vurğulayıb: "Hamı danışıqlar masası arxasına əyləşməli və müzakirələrdə iştirak etməlidir: işçilər, tələbələr, yerli hakimiyyət orqanları, siyasətçilər". O, altı aydan sonra Fransada seçkilərin keçiriləcəyini, ölkənin bu seçkilərə demokratiyaya dəstək məsələsində öz birliyini itirmədən getməsinin vacibliyini bəyan edib.
Samirə SƏFƏROVA
