Bakıda yaşayış binalarının zirzəmilərində, birinci mərtəbələrində, yaxud binaların həyətində iaşə, xidmət obyektlərinin, mağazaların yaradılması halları geniş yayılıb. Xüsusilə şəhərin mərkəzi hissəsində, metro stansiyaları yaxınlığında, faktiki olaraq, zirzəmi və birinci mərtəbələri belə obyektlərin məskəni olmayan bina qalmayıb.
Nəinki yeni tikilən, həmçinin sovet dövründən inşa edilən binalarda da zirzəmi və birinci mərtəbələr səs-küy və narahatlıq mənbəyi olan bu cür obyektlərə çevrilib.
Türkiyədə baş verən zəlzələ, təbii fəlakətin yol açdığı kütləvi dağıntılar, yaşatdığı insan itkisi dünyanın diqqətini qardaş ölkəyə yönəldib. İnsan tələfatının miqyasının geniş olmasının əsas səbəblərindən biri də çoxmərtəbəli binaların standartlara uyğun şəkildə inşa edilməməsi, zirzəmi qatı və birinci mərtəbəsi iaşə obyekti olan binaların daha çox uçması və aşmasıdır. İddialara görə, aşağı mərtəbələri iaşə obyekti kimi istifadə edən şəxslər binanın əsas divarlarına, sütunlara, rigerlərə özbaşına müdaxilələr edib, arakəsmə və əsas divarları söküb. Azərbaycanda, o cümlədən paytaxt Bakıda da binaların birinci mərtəbəsindən, zirzəmilərindən iaşə obyektləri kimi istifadə olunur. Bu binalarda sahibkarlar əsas yük götürən panel divarlara belə müdaxilələr edib, istəklərinə uyğun şəkildə söküntü həyata keçirib, genişləndirmə işləri görüblər. Ancaq qanunvericilikdə qeyd edilir ki, binaların konstruksiyasına, yük daşıyan elementlərinə müdaxilə etmək yolverilməzdir. Belə müdaxiləni kimsə edirsə, o buna görə məsuliyyət daşıyır. Ancaq təəssüf ki, buna məhəl qoyulmur. Demək olar ki, bütün yaşayış binalarının zirzəmisi iaşə obyekti kimi istifadə olunur.
“Ancaq sahibkar həmin binanın panellərini, sütunlarını zədələməklə insanların həyatını risqə atdığını düşünmür”
Əmlak məsələləri üzrə ekspert Mehman Məmmədov bildirdi ki, yaşayış binalarının zirzəmisinin iaşə obyekti kimi istifadə edilməsi düzgün deyil. Ancaq nəinki paytaxt, eləcə də bölgələrdə olan binaların zirzəmisi, birinci mərtəbələrə qanunsuz müdaxilə edilib. Sahibkar həmin binadan yer alır, sonra istədiyi kimi oranı dəyişdirir. Ancaq sahibkar həmin binanın panellərini, sütunlarını zədələməklə insanların həyatını risqə atdığını düşünmür: “Ümumiyyətlə, əhalinin sıx məskunlaşdığı ərazilərdə kafe-restoran kimi səs-küylü obyektlərin yaradılmasına icazə verilməməlidir. Elə yerlər var ki, 3-4 binanın arasında böyük restoran, şadlıq evi tikiblər. Yaxud binanın altında restoranlar, çayxanalar açıblar. Belə obyektlər yaşayış binalarından müəyyən məsafədə olmalıdır. Təsəvvür edin, bir bina həm yaşayış binasıdır, həm ticarət mərkəzi, həm də gözəllik mərkəzi. Bu sahədə vahid bir standart yoxdur ki, yaşayış sahəsi olan yerdə digər infrastruktur ola bilməz. Bizdə elə binalar var ki, beşmərtəbə “xruşşovkadır”, birinci mərtəbəsi yaşayış evi olub, indi onu hansısa obyektə, tutalım, restorana çeviriblər. İki mərtəbənin arasında nazik beton təbəqədir, aşağıdakı səs-küy ikinci mərtəbədə evin içindədir. Əsas məsələ təhlükəsizliklə bağlıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, paytaxtda yaşayış binalarının alt mərtəbələrinin xidmət sektoruna aid olduğu sirr deyil: “Kafe, restoran, barlar, təsərrüfat malları, geyim mağazaları, mini-marketlər, qadın-kişi salonları... binaların zirzəmiləri bu cür obyektlərlə zəbt edilib. İllərdir, həyəcan təbili çalınır ki, yaşayış binalarının zirzəmi qatının, həmçinin ilk mərtəbələrin müxtəlif iaşə obyektlərinə icarəyə verilməsi ciddi təhlükə yaradır. Yaşayış binalarının zirzəmi qatının öz təyinatı var. Oradan qaz boruları, elektrik naqilləri izolyasiya edilmiş vəziyyətdə keçməlidir. Zirzəmilər həm də təxliyə və sığınacaq məqsədi daşıyır”.
Günel CƏLİLOVA
