Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiya liderləri bazar ertəsi günü Kardiffdə "Şinn Fein" partiyasının rəhbəri Meri Lu Makdonaldla görüşəcək və öz müqəddəratını təyin etmək hüququ haqqında birgə bəyannamə imzalayacaqlar. "The Telegraph" qəzetinin məlumatına görə, sənəd, Böyük Britaniyanın bir hissəsi olan ölkələrin demokratik yollarla müstəqillik əldə etmək hüququnu təsbit edə bilər ki, bu da London hökumətinə təzyiqi artıra bilər.
Şotlandiyanın baş naziri Con Svinni və Uels baş naziri Run ap İorvert ilə Şimali İrlandiya rəhbərliyi arasında görüş Britaniya dövlətinin gələcəyi ilə bağlı müzakirələrin intensivləşdiyi bir vaxtda keçiriləcək. İştirakçılar həmçinin iqtisadiyyat, enerji, Avropa ilə münasibətlər və beynəlxalq sahədə əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etmək niyyətindədirlər.
Zirvə, daha böyük muxtariyyət və müstəqillik tərəfdarlarının mövqeyini gücləndirən son seçkilərdən sonra xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Uelsdə Leyboristlər zəif nəticə göstərdikdən sonra, Plaid Cymru partiyası parlamentdə ən böyük siyasi qüvvəyə çevrilib və onun lideri Run ap İorvert isə hökumət başçısı olub. Şotlandiyada Şotlandiya Milli Partiyası (SNP) altı yer itirməsinə baxmayaraq, lider mövqeyini qorumağı bacarıb. Şimali İrlandiyada isə Şinn Fein ən böyük millətçi qüvvə olaraq qalır.
Svinni, Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiyanın ilk dəfə müstəqillik və ya əhəmiyyətli konstitusiya dəyişikliklərini müdafiə edən baş nazirlər tərəfindən idarə edildiyini bildirib. O qeyd edib ki, bu, mövcud Böyük Britaniya hakimiyyətinə artan təzyiqi göstərir.
Bu arada, Britaniya Baş naziri Endi Börnemin Şotlandiyanın müstəqilliyi ilə bağlı mümkün yeni referendumla bağlı son açıqlamaları gərginliyi daha da artırıb. Baş nazir səsvermənin lehinə "aydın konsensus" olarsa keçiriləcəyini irəli sürüb. Daha sonra o, Svinniyə məktub göndərərək, növbəti ümumi seçkilərdən əvvəl müstəqillik referendumundan "söhbət belə gedə bilməyəcəyini" bildirərək, ortalığı sakitləşdirməyə çalışıb.
Börnem həmçinin qeyd edib ki, hazırda Şotlandiyada referendum keçirilməsinin lehinə heç bir fikir birliyi yoxdur və Şimali İrlandiya sakinlərinin əksəriyyətinin Böyük Britaniyadan ayrılmaq istədiyinə inanmaq üçün heç bir səbəb yoxdur. Bu arada, hakim Leyborist Partiyası 2024-cü il manifestində Şotlandiyanın müstəqilliyini və ya başqa bir referendumu dəstəkləmədiyini bildirib.
İrlandiya məsələsi də danışıqlarda əsas yer tutacaq. 1998-ci il Belfast Sazişi, sakinlərin əksəriyyətinin İrlandiya ilə birləşməyi dəstəkləyəcəyinə inanmaq üçün əsas varsa, Şimali İrlandiyanın statusu ilə bağlı səsvermənin keçirilməsi imkanını nəzərdə tutur.
Görüşün fonunda ABŞ Prezidenti Donald Trampın son açıqlamaları xüsusi diqqət çəkir. Dublinə səfəri zamanı o, vahid İrlandiya görmək arzusunu bildirərək bunu "fantastik" bir hadisə olacağını deyib.
Zirvə toplantısı iştirakçılarının əməkdaşlıq memorandumu imzalayacağı və Avropa ilə daha sıx əlaqələrin qurulmasını müdafiə edəcəyi gözlənilir. Müstəqillik əldə edəcəyi təqdirdə, Şotlandiya və Uels AB-yə üzv olmaq niyyətindədir və Şimali İrlandiya da, İrlandiya ilə birləşərsə, onunla birlikdə AB-yə qoşulacaq.
Uelsli “Plaid Cymru” partiyası həmçinin Londonun vergi və dövlət xərcləri üzərində daha çox səlahiyyətə sahib olmasını, xüsusən də külək elektrik stansiyaları üçün istifadə olunanlar da daxil olmaqla, Crown Lands və dənizdəki aktivlərdən əldə edilən gəlirlər üzərində nəzarət sahibi olmasını tələb erməyi planlaşdırır.
Tahir TAĞIYEV
