şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Hardadı Azərbaycanın “romançıları”? -100 ən yaxşı romanın sırasında biz yox olduq...

Image


Əsəd Cahangir: “Bunun əsas səbəblərindən birini dil baryerində görürəm”

Hər bir xalqı dünyada tanıdan onun mədəniyyəti və ədəbiyyatıdır. Xalqlar var ki, onların ölkələrini yazılarının əsərlərinə görə tanıyırlar.

Həqiqətən də, bir çox ölkənin adı çəkiləndə ilk olaraq dünyanı öz əsərləri ilə fəth etmiş o ölkənin dahi yazıçıları və şairləri yada düşür. Dünyada ölkələri imzaları ilə tanıdan bəzi görkəmli yazıçıların adlarını qeyd edə bilərik. Məsələn, Azərbaycan dahi mütəfəkkir Nizami Gəncəvi ("Xəmsə"), qəzəl ustadı Məhəmməd Füzuli və müasir nəsrin görkəmli nümayəndəsi Anar kimi simalarla tanınır. Kolumbiyanı sehrli realizmin banisi sayılan Qabriel Qarsia Markes ("Yüz ilin tənhalığı"), Rusiya psixoloji təhlilin zirvəsi Fyodor Dostoyevski ("Cinayət və cəza") və Lev Tolstoy ("Hərb və sülh"), Fransa romantizmin və realizmin nəhəngləri Viktor Hüqo ("Səfillər") və Onore de Balzak ("Bəşəri komediya"), Böyük Britaniya ingilis dilinin simvolu Uilyam Şekspir ("Hamlet") və detektiv janrının yaradıcısı Artur Konan Doyl ("Şerlok Holms"), Amerika Birləşmiş Ştatları sadə və təsirli dili ilə seçilən Ernest Heminquey ("Qoca və dəniz")Yaponiya sehrli realizmi incəliklə işləyən Haruki Murakami ("Norveç meşəsi"), Almaniya İohann Volfqanq Höte ("Faust"), İspaniya müasir romanın əsasını qoyan Migel de Servantes ("Don Kixot") əsərləri ilə məşhurdur.

Ekspertlərə görə, hər bir yazıçı öz xalqının mentalitetini, tarixini və dünyagörüşünü əsərlərinə köçürərək, ölkəsinin ədəbi səfirliyinə çevrilir.

Bu məsələnin bir tərəfi. Digər tərəfdən, dünyanın məşhur yazılarının yaratdığı romanlar müxtəlif vaxtlarda siyahılara düşür. Məsələn, dünyanın ən yaxşı 100 romanı siyahısına düşən əsərlər kimi.

"The Guardian" nəşri tarixin ən yaxşı 100 romanının siyahısını dərc edib. Reytinqdə birinci yeri Corc Eliotun "Midlmarç: Əyalət həyatının araşdırılması" romanı tutub. Siyahıda ikinci pillədə amerikalı yazıçı Toni Morrisonun 1987-ci ildə nəşr olunan "Sevilən" əsəri qərarlaşıb. Roman Ceyms Coysun məşhur modernist əsəri "Uliss"i geridə qoyub. İlk onluğa həmçinin Virciniya Vulfun "Mayaka doğru", Marsel Prustun "İtirilmiş zamanın axtarışında", Lev Tolstoyun "Anna Karenina" və "Müharibə və sülh", Şarlotta Brontenin "Ceyn Eyr", Ceyn Ostinin "Qürur və qərəz" və Qustav Floberin "Madam Bovari" romanları daxil edilib. Reytinqdə həmçinin Frensis Skott Fitsceraldın "Böyük Qetsbi", Çarlz Dikkensin "Soyuq ev", Herman Melvillin "Mobi Dik", Corc Oruellin "1984", eləcə də Qabriel Qarsia Markesin "Yüz ilin tənhalığı" əsərləri yer alıb.

Tarixin ən yaxşı 100 romanı sırasına Azərbaycandan niyə heç olmasa bir əsər düşə bilmədi? Bunu nə vaxta qədər biz cəmiyyətin, millətin problemi olaraq göstərəcəyik? Məsələn, bəlkə də dünyanın ikinci bir yerində Azərbaycandakı qədər yazıçı yoxdur. Bu sahədə Azərbaycan qədər də bərbad ikinci bir ölkə yoxdur. Bu qədər yazan var. Niyə bu məsələ ətrafında Azərbaycan Yazıçılar Birliyi bir müzakirə açmır? Bəlkə bizim yazıçılara qarşı dünyada düşmənçilik edirlər? Bəlkə bizdə elə romanlar var ki, onların dünya arenasına çıxmasına mane olurlar, qərəz nəticəsində onlar dünyaya çıxa bilmir? Ən azından, AYB bu məsələni niyə müzakirə etmir ki, tarixin 100 romanın içində Azərbaycan yazıçısının kitabı nə vaxt olacaq və niyə olmur? Niyə onlar sırasında Azərbaycandan bir sanabllı roman yoxdur?

Müzakirəyə çıxardığımız mövzu ilə bağlı ədəbi tənqidçi Əsəd Cahangir baki-xeber.com-a bildirdi ki, bunun öz səbəbləri var, amma bu Azərbaycanda yaxşı roman yoxdur anlamına gəlmir, ölkəmizdə olduqca maraqlı ədəbi əsərlər yaradılıb. ““Bakı-xəbər” qəzetinin sayın Baş redaktoru və kollektivi!

Bədii ədəbiyyata diqqətin zəiflədiyi indiki durumda bu müzakirəni açdığınız üçün öncə sizə minnətdarlğımı bildirirəm. Sualınızın cavabına gəlincə, bizim dünya səviyyəli əsərlərimiz var, özü də yetərincə! İlk ağlıma gələnləri deyirəm: İsa Muğannanın “İdeal”, Sabir Əhmədlinin “Qanköçürmə stansiyası”, Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü”, Anarın “Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi”, “Elçinin “Baş”, Mövlud Süleymanlının “Köç”, Fərman Kərimzadənin “Axırıncı aşırım”, Sabir Azərinin “Dalanda”, Afaq Məsudun “İzdiham”, İsi Məlikzadənin “Quyu”, Məmməd Orucun “Oyun havası”, Azər Abdullanın “Qəməlidən keçən qatar”, Kamal Abdullanın “Yarımçıq əlyazma”, Aslan Quliyevin “Rusiyadan gələn qardaş”, Həmid Herisçinin “Solaxay” və sair...

Bəs, necə deyərlər niyə Biləcəridən o yana keçə bilmirik?

Bunun əsas səbəblərindən birini dil baryerində görürəm. Dünya bizim dilimizi bilmir. Türk dili dünya dilləri sırasına daxil deyil. Biz dünyaya ya fars, ya da rus dili vasitəsilə çıxmışıq. Birinciyə örnək olaraq Nizamini, ikinciyə nümunə kimi Axundovu göstərmək olar.

İkinci səbəbi Azərbaycanın dünya siyasi mənzərəsində rolunun önəmli olmamasıyla bağlıdır”.

Ə.Cahangir vurğuladı ki, hətta 30 illik Qarabağ olayları belə Azərbaycan ədəbiyyatını dünyada populyarlaşdırmadı. “Üçüncüsü, indi qələm xristianların əlindədir. Onlar İstanbulun fəthini türklərə bağışlamır və heç vaxt bağışlamayacaqlar. Türkiyəni Avropa İqtisadi Birliyinə ona görə qəbul eləmirlər. Türk yazıçısı yalnız vətənə, milli ideallara dönük çıxacağı halda dünyaya çıxa bilər. Bunun ən bariz örnəyi ermənilərdən üzr istəyən və Nobel alan Orxan Pamukdur.

Bəs, nə etməli? Məncə, bu ayrı-ayrı fərdlərin görəcəyi iş deyil. Ədəbiyyatımızın dünya meridinalarına çıxması ddövlət siyasəti səviyyəsində həll oluna bilər. “Avrovizion” musiqi yarışmasında necə birincilik qazandıqsa, ədəbiyyatda da elə dünyaya çıxa bilərik. Bir şərtlə ki, dövlət ədəbiyyatın arxasında dursun. Çünki bu iş hazırkı qlobal dünyada yetərincə maddi resurs tələb eləyir və bu yazıçının imkanı dışındadır”-deyə Ə.Cahangir qeyd etdi.

İradə SARIYEVA

P.S Mövzu müzakirəyə açıqıdır.




VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ