şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Qvineya Fransadan talanmış mədəni irsini tələb edə bilir, biz Çar Rusiyasının apardıqlarını tələb edə bilmirik?...

Image


Faiq Ələkbərli: “Azərbaycan həm Çar Rusiyası dövründə, həm Sovet Rusiyası dövründə mənimsənilmiş, yaxud da bu və ya digər şəkildə Rusiyaya aparılmış mədəni irsini, əlyazmalarını geri qaytarmağa çalışmalıdır”

Qvineya hökuməti müstəmləkəçilik dövründə Fransaya aparılmış tarixi əlyazmaların və mədəni irs nümunələrinin geri qaytarılması üçün rəsmi Parisə müraciət edib. Qvineya Fransa qarşına konkret tələb qoyub. Dünyada belə nümunələr çoxdur. Yəni keçmiş müstəmləkə ölkələri vaxtilə onları işğal altında saxlayan Avropa dövlətlərindən öz mədəni irs nümunələrini tələb edirlər.

Çar Rusiyanın Azərbaycan ərazilərini işğal etdiyi dövrdə ölkəmizdən kifayət qədər qədim əlyazma nümunələri, maddi-mədəni irs örnəkləri Rusiyaya daşınıb. Bu “ənənə” Sovet Rusiya tərəfindən də davam etdirilib. Xalqımıza aid mədəni irs nümunələrinin Avropa ölkələrində, ABŞ-da, eləcə də qonşu dövlətlərdə olduğu məlumdur. Bunlar hamısı rus işğalının yağmaçılığı nəticəsində baş verib.

Qeyd olunduğu kimi, Azərbaycana aid əlyazmalar, artefaktlar və sair işğal dövründə Rusiyaya daşınıb.

Məsələn, 1828-ci ildə Qacar-Rus müharibələri zamanı rus qoşunları Ərdəbil şəhərinə daxil olaraq Şeyx Səfiyyəddin türbəsindəki unikal Şeyx Səfi kitabxanasını talan ediblər. General İvan Paskeviç və S. Suxtelenin rəhbərliyi ilə minlərlə qiymətli qədim əlyazma və nadir kitab Rusiyaya daşınıb.

Qvineya Fransadan öz qədim əlyazmalarını, mədəni irs nümunələrini tələb edirsə Azərbaycan da öz əlyazmalarını, mədəni irs nümunələrini Rusiyadan tələb etməsin?

AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun şöbə müdiri, fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli baki-xeber.com-a bildirdi ki,

Qvineya hökuməti çox doğru addım ataraq Fransa işğalı dövründəki mədəni irsini geri qaytarmaq istəyir, bu qvineyalıların təbii haqqıdır. “Çünki işğalçılıq dövründə Qvineya xalqına aid olan dəyərli əlyazmalar, abidələr Paris tərəfindən mənimsənilib. Buna görə də təkcə Qvineya yox, müstəmləkəçiliyə məruz qalmış digər xalqlar da Fransaya qarşı eyni ideya ilə çıxış edə, mədəni irslərini, əlyazmalarını geri qaytara bilərlər.

Azərbaycan xalqı da müstəmləkəçilikdən əziyyət çəkib. Azərbaycan xalqının bir qismi 1828-ci ildən sonra Rusiyanın işğalı altında qalıb. Bu 1828-ci ildən 1918-ci ilə qədər olub. Daha sonra isə 1920-ci ildən 1991-ci ilə qədərki dövrdə Azərbaycan xalqına aid mədəni irsin böyük bir qismi Çar Rusiyası və Sovet Rusiyası tərəfindən mənimsənilib. Bu mədəni irsdə təkcə indiki Quzey Azərbaycan ərazisini əhatə etmir, Güney Azərbaycan ərazisində də qiymətli əşyalar, əlyazmaları, kitablar, bir çox qiymətli abidələr Rusiya tərəfindən mənimsənilib. Azərbaycana aid mədəni irs nümunələri hazırda Rusiyanın bir çox muzeylərində nümayiş etdirilir. Sankt-Peterburq, Moskva və digər şəhərlərin muzeylərində biz onlara rast gəlirik. Bunlar əsasən Ermitaj muzeyində və digərlərindədir. Çox təəssüf olsun ki, böyük alimlərimizin bir çox əlyazmalarını da məhz ya Peterburq da, ya Moskvada axtarıb tapırıq. Orada da necə deyərlər, müxtəlif problemlərlə üz-üzə qalaraq, onları əldə etməyə çalışanda problemlə üzləşirik. Halbuki Azərbaycan xalqının mədəni irsi Azərbaycan xalqında olmalıdır. Eynəlqüzət Miyanəci, Şihabəddin Yəhya Sührəvərdi, Nəsrəddin Tusi və başqalarına aid əlyazmalar da bu qəbildəndir. Ümumiyyətlə, bir çox böyüklərimizə, tanınmış şəxsiyyətlərimizə aid əlyazmalar məhz Azərbaycanda, Bakıda olmalıdır. Bu baxımdan, Azərbaycan həm Çar Rusiyası dövründə, həm Sovet Rusiyası dövründə mənimsənilmiş, yaxud da bu və ya digər şəkildə Rusiyaya aparılmış mədəni irsini, əlyazmalarını geri qaytarmağa çalışmalıdır”.

F.Ələkbərli hesab edir ki, bununla bağlı addımlar atılmalıdır. Ekspert ümid edir ki, dövlət səviyyəsində bu yöndə addımlar atılacaqdır. “Bu Azərbaycan xalqının təbii haqqı haqqıdır. Biz öz irsimizi öz ölkəmizdə, öz torpaqlarımızda, öz muzeylərimizdə görmək istəyirik. Biz Peterburq və Moskva muzeylərində əlyazmalarımızı və mədəni irsimizi, digər qiymətli abidələrimizi görmək istəmirik. Azərbaycan xalqı, onun yeni nəsli məhz o abidələri öz ölkəsində görüb faydalanmalıdırlar, ondan qürur duymalıdırlar. Ona görə də, hesab edirəm rəsmi Bakı bu yöndə addımlar atmağa başlamalıdır. Biz bu məsələdə artıq gecikmişik. Çünki biz öz mədəni irsimizə sahib çıxmasaq, heç kəs sahib çıxmayacaqdır. Ümid edirəm ki, rəsmi Bakı bununla bağlı Rusiya Federasiyasının rəhbərinə müraciət edəcək və müsbət cavab alacağımıza da inanıram”-deyə F.Ələkbərli qeyd etdi.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Azərbaycan-NATO hərbi logistika əməkdaşlığı müzakirə olunub

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

20.11.2026 / 08:11
Netanyahunun əsas rəqibi hərəkətə keçdi - Ayzenkot ərəb partiyaları ilə koalisiyaya gedir

20.11.2026 / 08:10
Prezident İlham Əliyev Hanoyda “İnqilab şəhidləri” abidəsini ziyarət edib - FOTO

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ