Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan NATO-nun Avropada formalaşdırdığı təhlükəsizlik arxitekturasının ölkəsinin Yaxın Şərq regionundan üzləşdiyi təhdidlərin qarşısını almaq üçün kifayət etmədiyini bildirib.
Nazirin sözlərinə görə, Türkiyə Şimali Atlantika Alyansının (NATO) mühüm üzvü olsa da, təşkilatın Avropa üçün yaratdığı təhlükəsizlik sistemi Ankaranın regiondankənar strateji maraqlarını və təhlükəsizlik ehtiyaclarını tam əhatə etmir.
O, parlamentin Büdcə Komissiyasında keçirilən müzakirələr zamanı qeyd edib ki, Avropanın təhlükəsizlik sistemi uzun illər NATO-nun fəaliyyəti əsasında formalaşıb. Lakin Türkiyənin geosiyasi mövqeyi və qonşu regionlarda baş verən proseslər ölkənin təhlükəsizlik məsələlərinə daha geniş coğrafi çərçivədə yanaşmasını zəruri edir.
Fidanın sözlərinə görə, Ankara uzun müddətdir İraq və Suriyadan qaynaqlanan təhlükələrlə üzləşir. Bu baxımdan, NATO-nun Avropada qurduğu müdafiə mexanizmləri Türkiyənin Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik ehtiyaclarını qarşılamaq üçün yetərli deyil.
“Türkiyə NATO-nun mühüm üzvüdür. Lakin NATO-nun Avropada yaratdığı təhlükəsizlik arxitekturası Yaxın Şərqdə təhlükəsizliyimizi təmin etməyib. Çünki bizim maraqlarımız digər strateji regionları da əhatə edir”, – deyə nazir vurğulayıb.
Xarici işlər nazirinin açıqlaması Türkiyənin təhlükəsizlik siyasətində coğrafi prioritetlərin və regional təhdidlərin əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirir. Ankara üçün Yaxın Şərqdəki proseslər, xüsusilə İraq və Suriyada təhlükəsizlik vəziyyəti, ölkənin milli təhlükəsizliyinə birbaşa təsir edən amillərdir.
Fidanın mövqeyindən belə görünür ki, Türkiyə NATO üzvlüyünün yaratdığı kollektiv müdafiə imkanları ilə yanaşı, Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik maraqlarının da alyans çərçivəsində daha geniş nəzərə alınmasını vacib hesab edir.
Qeyd edək ki, NATO-nun kollektiv müdafiəni nəzərdə tutan 5-ci maddəsi üzv ölkələrdən birinə silahlı hücumun bütün üzvlərə qarşı hücum kimi qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Bununla belə, alyansın təhlükəsizlik öhdəlikləri və müdafiə mexanizmləri regional təhdidlərin xarakterindən və onların üzv ölkələrə təsirindən asılı olaraq fərqlənir.
Tahir TAĞIYEV