Cümə günü, 20 noyabr 2026
     

Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

Image


Bəlli olduğu kimi, bu günlərdə dünya siyasətində yeni geosiyasi mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə biləcək hadisə baş verib. Çinin Şençjen şəhərində ABŞ prezidenti Donald Tramp, Rusiya lideri Vladimir Putin və Çin sədri Si Cinpin ilk dəfə üçtərəfli formatda bir araya gəliblər. İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin ciddi sınaqlardan keçdiyi bir dövrdə baş tutan bu görüş təkcə üç dövlətin münasibətləri baxımından deyil, bütövlükdə dünya nizamının gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Görüşün ən diqqətçəkən tərəfi ABŞ prezidentinin Rusiya və Çin liderləri ilə nümayiş etdirdiyi yaxın münasibət, xüsusilə də Putini açıq şəkildə “dostum” adlandırması olub. Liderlər nüvə müharibəsinin yolverilməzliyini təsdiqləyən və nüvə risklərinin azaldılması üzrə dialoqu davam etdirməyi nəzərdə tutan birgə sülh bəyanatı qəbul ediblər. Bununla belə, sənəddə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinə toxunulmaması və konkret silahsızlanma mexanizmlərinin müəyyən edilməməsi görüşün real nəticələrinin hələlik məhdud olduğunu göstərir. Lakin Şençjen görüşündən daha ciddi siyasi rezonans doğuran hadisə Trampın bundan bir neçə saat sonra Avropa liderləri ilə telefon danışığı zamanı səsləndirdiyi fikirlər olub. Məlumatlara görə, Tramp Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımlarını davam etdirən Avropa dövlətlərini sərt şəkildə sorğulayıb. O, avropalı müttəfiqlərindən Kiyevə milyardlarla dollar vəsait ayırmağın səbəbini soruşub və bu pulların öz ölkələrinin inkişafına yönəldilməsinin daha məqsədəuyğun olacağını bildirib. Tramp, həmçinin, Putinin sülh danışıqlarında iştirak etmək niyyətində olduğuna inandığını ifadə edib. Bu yanaşma Vaşinqtonun Ukrayna müharibəsinə münasibətində Avropadan fərqli strateji prioritetlərin formalaşdığını göstərir. Tramp administrasiyası müharibənin mümkün qədər tez başa çatdırılmasını və ABŞ-ın bu prosesə çəkdiyi xərclərin azaldılmasını əsas məqsədlərdən biri hesab edir. Avropa dövlətləri isə Rusiyanın Ukraynada hərbi məqsədlərinə nail olmasını yalnız Ukraynanın deyil, bütövlükdə Avropa təhlükəsizlik sisteminin gələcəyi üçün təhlükə kimi qiymətləndirirlər.

Burada əsas ziddiyyət müharibənin dayandırılması məsələsində deyil, sülhün hansı şərtlərlə əldə olunmasındadır. Avropa üçün Ukraynanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və gələcək təhlükəsizlik təminatları prinsipial məsələdir. Vaşinqtonun Moskva ilə birbaşa razılaşma əldə etməyə üstünlük verməsi isə Avropada belə bir narahatlıq yaradır ki, qitənin gələcəyinə dair qərarlar Avropa dövlətlərinin iştirakı olmadan qəbul edilə bilər. Bu fonda Berlində keçirilən Avropa müttəfiqlərinin toplantısında da bu narahatlıq açıq şəkildə hiss olunub. Polşanın baş naziri Donald Tusk Putinin Avropa üçün dost olmadığını bəyan edib. Almaniya kansleri Fridrix Merts isə Ukraynanın və Avropanın iştirakı olmadan əldə ediləcək razılaşmanın davamlı sülh gətirməyəcəyini vurğulayıb. NATO-nun baş katibi Mark Rütte isə Trampın diplomatik səylərini dəstəkləməklə müttəfiqlər arasında gərginliyin artmasının qarşısını almağa çalışıb.

Bütün bunlar NATO daxilində ciddi siyasi fikir ayrılıqlarının dərinləşməsi ehtimalını artırır. Alyansın əsas gücü onun üzvləri arasında kollektiv müdafiə prinsipinə və siyasi həmrəyliyə əsaslanır. Lakin ABŞ və Avropanın Rusiya təhlükəsini fərqli qiymətləndirməsi bu həmrəyliyin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Əgər Vaşinqton Ukraynaya dəstəyi daha da məhdudlaşdırarsa, Avropa ölkələri öz müdafiə imkanlarını artırmağa, hərbi sənayeyə daha çox investisiya yatırmağa və ABŞ-dan strateji asılılığı azaltmağa məcbur qalacaqlar. Digər tərəfdən, bu proses NATO-nun dağılması demək deyil. ABŞ-ın hərbi potensialı, Avropadakı hərbi infrastrukturu və transatlantik təhlükəsizlik əlaqələri hələ də alyansın əsas dayaqlarıdır. Ancaq siyasi etimadın zəifləməsi hərbi imkanların mövcudluğu qədər ciddi problemdir. Şençjen görüşünün Moskva üçün ayrıca əhəmiyyəti var. Bununla Putin ABŞ prezidentinin yanında beynəlxalq səviyyədə legitim tərəfdaş kimi görünmək və Rusiyanın diplomatik təcridini zəiflətmək imkanı əldə edib. Çin isə özünü qlobal siyasi proseslərin əsas mərkəzlərindən biri kimi təqdim edib. Bu mənzərə Avropa paytaxtlarında narahatlıq doğurur. Baş verənlər sadəcə Trampın Ukrayna siyasətindəki növbəti dəyişiklik deyil, Qərbin geosiyasi birliyinin gələcəyinə dair ciddi suallar yaradan hadisədir. Ən böyük təhlükə NATO-nun formal mövcudluğunun qorunub saxlanılması, lakin onun daxilində strateji etimadın tədricən itirilməsidir. Transatlantik münasibətlərin gələcəyi isə Vaşinqtonun müttəfiqləri ilə münasibətlərdə ortaq maraqları nə dərəcədə nəzərə alacağından asılı olacaq.

Tahir TAĞIYEV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

20.11.2026 / 08:11
Netanyahunun əsas rəqibi hərəkətə keçdi - Ayzenkot ərəb partiyaları ilə koalisiyaya gedir

20.11.2026 / 08:10
Prezident İlham Əliyev Hanoyda “İnqilab şəhidləri” abidəsini ziyarət edib - FOTO

20.11.2026 / 08:01
Senat Trampın İrana qarşı müharibə səlahiyyətini məhdudlaşdırmaq cəhdini rədd etdi

20.11.2026 / 00:45
Beynəlxalq Məhkəmədən tarixi qərar... Myanma Arakan müsəlmanlarına qarşı rəsmən soyqırımda ittiham olundu – təzminat ödəyəcəklər…

20.11.2026 / 00:11
Qarakənd faciəsindən 35 il ötür...

20.11.2026 / 00:01
Bu gün Ağdam Şəhəri Günüdür - Qarabağın dirçəliş rəmzinə çevrilən Ağdam...

19.11.2026 / 22:53
Azərbaycan tarixinin öyrənilməmiş səhifələri

19.11.2026 / 22:35
Sadiq həmişə müharibənin qələbə ilə bitəcəyini deyirdi…

19.11.2026 / 21:58
Yeni prezident seçkilərinə qədər Əkrəm İmamoğluna “siyasətlə məşğulluq” qadağası qoyuldu...

19.11.2026 / 21:35
“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

19.11.2026 / 21:17
Almaniya Cənubi Qafqazda sülh prosesi ilə bağlı yeni kurs elan etdi...

19.11.2026 / 21:04
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

19.11.2026 / 20:50
Paşinyan Azərbaycan XİN-lə tam razılaşdı...

19.11.2026 / 20:33
Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

19.11.2026 / 20:19
QHT “Süni intellekt dövrünün tələbəsi necə olmalıdır” adlı layihə icra edir...

19.11.2026 / 20:15
Aşqabad bütün istiqamətlərdə diplomatiyanı dəyişir, tək Türk birliyindən başqa - Şok səbəblər...

19.11.2026 / 19:55
Paşinyandan üsyan etdi - 1870-ci illərdən bəri... bizi türklərə düşmən etdilər...

19.11.2026 / 19:35
Sumqayıtda “Psixologiya və Şəxsi İnkişaf” forumu keçirilib - FOTO

19.11.2026 / 19:18
2023-cü ilin 1 yanvarından bu yana 220 manat məbləği dəyişməyib - niyə?

19.11.2026 / 19:02
Ermənistan Alban irsini özününküləşdirərək UNESCO-ya daxil etmək istəyir – TƏXRİBAT

19.11.2026 / 18:56
Tramp Putin və Cinpinlə görüşdə İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 18:43
Putindən sərt mesajlar - Krım körpüsünə cavab, ərazi məsələsində güzəştsizlik və Qərbə xəbərdarlıq...

19.11.2026 / 18:41
ORMEŞƏNİN ŞƏRƏF DASTANI - Vətənə, qəhrəmanlığa və yaddaşa yazılan əbədi abidə

19.11.2026 / 18:28
YAP: 34 illik zəngin siyasi irs və yeni dövrün strateji hədəfləri

19.11.2026 / 18:23
Sahibə Qafarova Türkmənistanda Matviyenko ilə görüşdü

19.11.2026 / 18:21
Şəhid adı əbədidir...

19.11.2026 / 18:18
Ermənistanda TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün vəsait ayırdı...

19.11.2026 / 18:13
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh haqqında Bəyannamə qəbul etdilər

19.11.2026 / 18:01
İranın ağası və... dığası - YUNUS OĞUZ yazır

19.11.2026 / 17:57
Səməd Vurğunun böyük Vətən sevgisi

19.11.2026 / 17:41
“Deputatların “üsyankar” çıxışları idarə olunur” - İddia...

19.11.2026 / 17:24
Astanada TÜRKPA Səhiyyə komitələri üzvlərinin 3-cü iclası keçirilib

19.11.2026 / 17:10
Prezident İlham Əliyev Vyetnama səfərə edib - FOTO

19.11.2026 / 16:55
Çində tarixi görüş - Putin, Tramp və Cinpin nələri müzakirə etdi...

19.11.2026 / 16:18
Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

19.11.2026 / 16:10
Almaniya Qafqazda ümidini Azərbaycana bağladı - enerjinin gücü budur bax...

19.11.2026 / 15:49
Tramp İranla bağlı təzə taktika işə salıb - "məhdud zərbələr"...

19.11.2026 / 15:18
Anna Akopyan Nikol Paşinyanı hakimiyyətdən devirir...(?)

19.11.2026 / 14:46
Qərbi Azərbaycan İcması Tom Lantos Komissiyasını qərəzli yanaşmadan əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 14:41
Bakı-İrəvan sülh prosesinin "altına bomba qoyulur" - qatil Monte Melkonyana kino çəkildi...

19.11.2026 / 14:40
Azərbaycanda ərzağa xərclənən pullar artır, lakin başadüşülən səbəblər var...

19.11.2026 / 14:26
Tramp APEC sammitində Cinpin danışarkən yatdı... - VİDEO

19.11.2026 / 14:22
Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

19.11.2026 / 14:11
İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

19.11.2026 / 13:57
Rusiyanın ABŞ-la yeni bazarlıq planları - Kalininqraddan çıxırıq, Ukraynanı NATO-ya buraxırıq...

19.11.2026 / 13:56
"Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik" - Hikmət Hacıyev

19.11.2026 / 13:44
Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır"

19.11.2026 / 13:42
"Heydər Əliyev Fondu Vyetnamla humanitar münasibətlərin dərinləşməsinə fəal surətdə kömək edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:40
Prezident: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

19.11.2026 / 13:37
Paşinyan yeni Konstitusiya qəbul olunmayacağı təqdirdə istefa verəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 13:34
"Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi-ticari əlaqələri ardıcıl şəkildə inkişaf edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:32
Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibə verib

19.11.2026 / 13:21
Cinpin Tayvanla bağlı Trampa çağırış etdi - Tramp ABŞ-ın Tayvanın müstəqilliyini dəstəkləmədiyini dedi...

19.11.2026 / 13:06
Alen Simonyan müxalifəti hədələdi – “yeni Konstitusiya qəbul edilməsə... onları darmadağın edəcəyik”

19.11.2026 / 12:47
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında ilk üçtərəfli görüş başladı...

19.11.2026 / 12:26
Putin və Tramp arasında görüş keçirildi...

19.11.2026 / 12:12
Xeyirxahlıq missiyası

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ