Məlum olduğu kimi, Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Bakıda Almaniya xarici işlər naziri Yohan Vadeful ilə görüşüb. Azərbaycan və Almaniya xarici işlər nazirləri Bakıda geniş tərkibdə danışıqlar aparıb və birgə mətbuat konfransı ilə yekunlaşıblar. Tərəflər ikitərəfli tərəfdaşlıq, enerji, nəqliyyat dəhlizləri, təhlükəsizlik və Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşdırılması məsələlərini müzakirə ediblər.
Alman nazirin səfərinin əsas mövzusu Avropanın enerji təhlükəsizliyi idi. Yohann Vadeful Azərbaycanı Mərkəzi Avropanın enerji təchizatının vacib sütunu adlandırdı və Bakının özünü etibarlı tərəfdaş kimi sübut etdiyini vurğuladı: "Azərbaycan enerji iqtisadiyyatımızın əvəzolunmaz dayağıdır və bu sahədə uğurlu və etibarlı əməkdaşlığa görə minnətdarıq. Hesab edirəm ki, indi bu əməkdaşlığı konkret şəkildə genişləndirməliyik". Vadeful həmçinin qeyd edib ki, Azərbaycandan Aİ ölkələrinə enerji təchizatı böyük əhəmiyyət kəsb edir və Berlin yeni mənbələr və etibarlı tərəfdaşlar vasitəsilə təchizatı şaxələndirməyə çalışır: "Azərbaycan bu vacib tərəfdaşlardan biridir".
Qeyd edək ki, əvvəlki illərdə Avropa İttifaqı və onun bəzi rəsmiləri və qurumları Azərbaycana təzyiq göstərib əsassız tənqidlərə məruz qoyduqda, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə qeyd etmişdi ki, Avropa Komissiyasının tələbi ilə 2022-ci ildən sonra, yəni Aİ-nin Rusiyaya qarşı sanksiyalar səbəbindən əhəmiyyətli həcmdə qaz itirməsindən sonra Bakı qaz tədarükünü artırıb. Və Avropa buna görə minnətdar olmalıdır: “Avropa Komissiyasının tələbinə əsasən, biz Avropaya qaz tədarükünü təxminən 60% artırdıq, 2021-ci ildəki 8 milyard kubmetrdən 2024-cü ildə təxminən 13 milyard kubmetrə çatdı. Buna görə də Avropa Komissiyasındakılar çəhrayı eynəklərini çıxarıb dünyaya real baxmalıdırlar. Onlar Azərbaycan kimi ölkələrin səylərinə hörmət etməli və Qafqazı əlverişli və əlverişsiz ölkələrə bölməyə çalışmaq əvəzinə, yaxşı tərəfdaşlar kimi davranmalıdırlar”. Görünür, indi Avropa siyasətçiləri Brüsselin regionda siyasətinin Bakıdan asılı olduğunu qəbul edirlər. Alman mediası Bakı ilə dialoqun gücləndirilməsi çağırışını xüsusilə aydın şəkildə əks etdirib. N-TV kanalı bildirir ki, Vadeful enerji, nəqliyyat əlaqələri, rəqəmsallaşma və universitet əməkdaşlığı potensialına malik Cənubi Qafqazın Avropa üçün fürsət bölgəsi kimi rolunu vurğulayıb.
Avropa Komissiyasının Rusiya qazından tamamilə imtina etməkdə qərarlı olduğunu nəzərə alsaq, Xəzəryanı ölkələr də daxil olmaqla, Aİ üçün alternativ təchizatçıların əhəmiyyəti yalnız artacaq. Almaniya və Azərbaycan xarici işlər nazirləri Berlində keçirilən görüşlərdə ikitərəfli iqtisadi şuranın yaradılmasını sürətləndirmək barədə razılığa gəliblər. Vadeful bildirib ki, bu qurum çox vacibdir və mümkün qədər tez yaradılmalıdır. O, Almaniyanın iqtisadi işlər və energetika naziri Ketrin Reyxedən azərbaycanlı həmkarı ilə fəal şəkildə əlaqə saxlamasını xahiş etmək niyyətindədir. Ceyhun Bayramov öz növbəsində alman şirkətlərinə Orta Dəhliz, Ələt Azad İqtisadi Zonası, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının inkişaf imkanlarını, eləcə də azad edilmiş ərazilərin bərpası layihələrini təqdim edib. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Almaniya ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə 1,4 milyard dollara çatıb və Azərbaycan qazının Almaniyaya ixracı 2026-cı ilin yanvar ayında başlayıb. Tərəflər ticarət, investisiya, enerji, sənaye, nəqliyyat və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün potensial görürlər. Almandilli media Bakının Orta Dəhlizdəki rolunu strateji hesab edir və qeyd edir ki, Azərbaycan Çini və Orta Asiyanı Xəzər dənizi, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə Avropa ilə birləşdirən marşrutda əsas halqadır. Bakı Orta Dəhlizi fəal şəkildə inkişaf etdirir və 2030-cu ilə qədər ərazisi vasitəsilə yük tranzitini 30 milyon tona çatdırmağa ümid edir. Alman şirkətləri də öz növbəsində dəhliz boyunca logistika, rəqəmsal infrastruktur və enerji sahələrinə investisiya qoymağı nəzərdən keçirirlər. Orta Dəhlizin Almaniya üçün əhəmiyyəti ikitərəfli ticarətdən kənara çıxır - bu, nəqliyyat və enerji marşrutlarını şaxələndirmək üçün Avropa strategiyasının bir hissəsidir.
Almaniya tərəfi Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesinə xüsusi diqqət yetirib. Yohann Vadeful əldə edilən irəliləyişi yüksək qiymətləndirib və qarşıdan gələn sülh müqaviləsini region və Avropa üçün tarixi fürsət adlandırıb: "Mən çox istərdim ki, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi imzalansın və qüvvəyə minsin". O, həmçinin, müqaviləni imzalamaq istəyinə görə prezident İlham Əliyevə təşəkkür edib və əlavə edib ki, Almaniya Bakı ilə İrəvan arasında sülhün bərpa olunmasını dəstəkləmək üçün əlindən gələni etməyə hazırdır: "Onilliklər davam edən münaqişədən sonra nəhayət ki, iki ölkə arasında sülh fürsəti yarandı. Vaşinqtonda bu tarixi fürsəti əldən vermədikləri üçün hər iki ölkəyə minnətdarıq. İndi son addımlar atılmalıdır. Sülh müqaviləsinin nəhayət imzalanmasını görmək istərdim".
Qeyd edək ki, Avropa Parlamentində və AŞPA-da bir neçə alman avropalı deputat istisna olmaqla, rəsmi Berlin daha təmkinli davranıb və həm daxili, həm də xarici siyasətdə Azərbaycanı tənqid etməkdən yayınmağa çalışıb. Almaniya mediası Azərbaycanı Avropa üçün vacib, lakin sonsuz olmayan tərəfdaş hesab edir. “Handelsblatt” nəşri qeyd edib ki, Bakı Rusiyaya alternativ qaz tədarükçüsü kimi rolunu gücləndirir və Qərblə münasibətlərində getdikcə daha çox özünəinam qazanır. “Deutschlandfunk” nəşri isə Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsi layihəsinin təxminən bir il əvvəl razılaşdırıldığını, lakin hələ imzalanmadığını yazır . Nəşr həmçinin qeyd edir ki, Yohann Vadefulun Bakıdakı danışıqları strateji gündəmin həyata keçirilməsinə, Ermənistanla sülh prosesinə və Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı roluna yönəlib. NTV kanalının yazdığına görə, sülh bəyannaməsinə baxmayaraq, TRIPP-nin dəqiq parametrləri və Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin tam normallaşması perspektivləri də daxil olmaqla, əsas suallar açıq qalır. NTV qeyd edir ki, son illərdə Rusiya Azərbaycan və Türkiyəni Ermənistandan daha vacib iqtisadi və strateji tərəfdaşlar kimi görür. Berlin üçün sülh prosesinə dəstək təkcə humanitar məsələ deyil, həm də Cənubi Qafqazda təsir uğrunda mübarizənin bir hissəsidir. Ceyhun Bayramov isə bildirib ki, tərəflər Şərqi Avropa və Yaxın Şərqdəki münaqişələrlə bağlı regional riskləri müzakirə ediblər. O, azad edilmiş ərazilərdə aparılan yenidənqurma işlərini, təxminən 100 min insanın əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıtmasını və davam edən mina təhlükəsini qeyd edib: "Biz bir daha münaqişələrin diplomatik yolla həlli üçün qüvvələrin birləşdirilməsinin vacibliyini vurğuladıq". Ukrayna ətrafındakı intensivləşən normallaşma prosesini nəzərə alsaq, Bakının Avropadakı rolunu artıran başqa bir amili xatırlatmaq yerinə düşər. İyul ayında Azərbaycan paytaxtında Angela Merkelin keçmiş aparat rəhbəri Ronald Pofall və Brandenburqun keçmiş baş naziri Mattias Platzek arasında Rusiya nümayəndələri - "Qazprom"un idarə heyətinin sədri Viktor Zubkov və Rusiya prezidenti yanında İnsan Hüquqları Şurasının rəhbəri Valeri Fadeyev ilə görüş keçirilib. Bu da Azərbaycanın Qərb üçün artan rolunun daha bir təzahürüdür.
Tahir TAĞIYEV