Regionlararası təhlükəsizlik və əlaqələndirmə üzrə ikinci nazirlər görüşü Brüsseldə keçirildi. Görüşdə Aİ üzv ölkələrinin xarici işlər nazirləri, eləcə də Cənubi Qafqaz, Orta Asiya, Moldova, Türkiyə və Ukraynanın nümayəndələri iştirak etdilər. Danışıqların əsas mövzularından biri Orta Dəhliz və digər əlaqəli layihələr idi.
Bu fonda Azərbaycan prezidentinin köməkçisi və Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Maqdalena Qrono ilə görüşüb. Görüşdə enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat və logistika, regional sabitlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə olunub. Hacıyev, həmçinin, Avropa İttifaqının baş katibinin siyasi məsələlər üzrə müavini Olaf Skuq, baş katibin sülh, təhlükəsizlik və müdafiə üzrə müavini Devid Zvax və digər yüksək vəzifəli Avropa rəsmiləri ilə danışıqlar aparıb: "Avropa üçün etibarlı enerji tərəfdaşı kimi Azərbaycanın rolu və regional nəqliyyat əlaqələrinin, xüsusən də Orta Dəhliz vasitəsilə gücləndirilməsinə verdiyi töhfə gələcək əməkdaşlıq üçün əhəmiyyətli imkanlar açır. Bərpa olunan enerji, rəqəmsallaşdırma, innovasiya və investisiya da daxil olmaqla yeni əməkdaşlıq sahələri də getdikcə daha çox əhəmiyyət kəsb edir və ikitərəfli gündəliyin əhatə dairəsini genişləndirir". Ermənistanın Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan Brüsseldə görüşdə iştirak edənlər arasında idi. O, ölkəsi ilə Azərbaycan arasında bərqərar olan sülhün vacibliyini vurğuladı. Mirzoyan Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllinin həm Cənubi Qafqazın, həm də Qara dəniz bölgəsinin iqtisadi inkişafına töhfə verəcəyini bildirdi. Mirzoyan, həmçinin, Türkiyə ilə ikitərəfli münasibətlərin tam normallaşdırılması və sərhədlərin açılması məqsədi daşıyan aktiv dialoqun davam etdiyini qeyd etdi. Nazir bildirib ki, yeni regional kommunikasiyaların çəkilməsi və mövcud kommunikasiyaların yenidən işə salınması regiondakı bütün ölkələr üçün maddi iqtisadi fayda verə bilər. Mirzoyan deyib ki, İrəvan Aİ ilə beynəlxalq tərəfdaşlığı çərçivəsində sərhəd keçid məntəqələrini, nəqliyyat infrastrukturunu və ticarətin rəqəmsallaşdırılmasını inkişaf etdirməyə, gömrük prosedurlarını sadələşdirməyə, enerji tərəfdaşlıqlarını genişləndirməyə və sairə hazırdır. O həmçinin vurğulayıb ki, siyasi öhdəliklər beynəlxalq maliyyə institutlarının və özəl sektorun iştirakı ilə ölçülə bilən nəticələr verən konkret proqramlara çevrilməlidir. Digər təhlükəsizlik aspektləri kontekstində Mirzoyan hibrid təhdidlərdən, o cümlədən xarici məlumatların manipulyasiyası və suverenliyi zəiflətməyə və demokratik təsisatlara ictimai etimadın sarsılmasına yönəlmiş müdaxilə cəhdlərindən bəhs edib. Mirzoyan NATO baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Kevin Hamiltonla da görüşüb. Görüşdə Ermənistanla hərbi blok arasında tərəfdaşlığın inkişafı, o cümlədən mövcud formatlar çərçivəsində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi imkanları müzakirə olunub. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, Qara dənizdə, Hörmüz boğazında və Bab əl-Məndəbdə təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar fonunda ölkəsinin ərazisi beynəlxalq ticarət üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə, o, Ankaranı Avropa, Cənubi Qafqaz və Orta Asiya arasında birləşdirici nöqtə kimi təqdim edib: "Türkiyənin mərkəzi rolu, şübhəsiz ki, hamı tərəfindən qiymətləndirilir. Biz həm həll yolları təklif etməklə, həm də nümunə göstərməklə bu rola uyğun bir məsuliyyət daşımalıyıq".
Amma Brüsseldə Gürcüstan nümayəndəsi yox idi. Respublika Aİ üzvlüyünə namizəd olaraq qalsa da, iki tərəf arasında uzun sürən diplomatik böhran səbəbindən statusu faktiki olaraq dondurulmuşdur. Nəticə etibarilə, Tiflis 15-16 noyabr tarixlərində keçirilən İkinci Aİ Genişlənmə Forumuna dəvət almadı. Nazirlər görüşünə gəldikdə isə, yalnız Gürcüstan səfiri dəvət aldı. Gürcüstan hökuməti bunu təhqir hesab etdi və iştirak etməkdən imtina etdi.
Lakin Avropa yanaşmasını tənqid etsə də, Gürcüstan hökuməti Aİ ilə əməkdaşlıqdan imtina etməyi düşünmür. Əksinə, baş nazir İrakli Kobaxidze komandasının Orta Dəhlizi genişləndirmək üçün tamamilə ardıcıl işlədiyini bildirib: “Orta Dəhliz qlobal ticarət xəritəsinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib və Gürcüstanın strateji rolunu daha da artırıb. Tranzit ölkə kimi rolumuzu gücləndirmək üçün bu sahəyə təxminən 7 milyard dollar investisiya qoymağı planlaşdırırıq və yol infrastrukturuna gəldikdə isə, 2031-ci ilə qədər magistral yolun bütün hissələrini tamamlamağı planlaşdırırıq. Bu, iddialı bir plandır, lakin tamamilə realdır. İnfrastruktur Nazirliyi bu iş üzərində fəal şəkildə işləyir. Anakliya limanının tikintisinin birinci mərhələsi 2029-cu ilə qədər başa çatacaq. Kutaisi hava limanının infrastrukturu genişləndirilir. Batumidə iddialı planlar var və biz həmçinin 2031-ci ilin sonuna qədər Tbilisidə yeni Vaziani Beynəlxalq Hava Limanını tikməyi planlaşdırırıq”.
Tahir TAĞIYEV