Akif Nəsirli: “Ümumi vergi yükünün ağır olması da səbəblərdən biridir”
Maliyyə Nazirliyi cari ilin 9 ayı üzrə hesabatı açıqlayıb. Məlum olub ki, cari ilin sentyabrına ölkədə vergi borclarının həcmi təxminən 2,5 milyard dollar səviyyəsinə qədər yüksəlib. 2026-cı ilin əvvəli ilə müqayisədə bu göstərici 939,2 milyon manat, yəni 28,4 faiz yüksəlib.
Keçən ilin anoloji dövrü ilə müqayisədə isə vergi öhdəlikləri üzrə borclar 1 milyard 78,7 milyon manata qədər artıb ki, bu da faiz nisbətində 34 faiz yüksəlmə deməkdir.
Maraqlıdır, Azərbaycanda vergi borcları niyə belə sürətlə şişir?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli baki-xeber.com-a açıqlamasında ölkədə vergi borcunun artmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycanda vergi borclarının sürətlə artmasının əsas səbəblərindən biri biznes subyektlərinin maliyyə vəziyyətinin heç də ürəkaçan olmaması, dövriyyə vəsaitlərinin çatışmazlığı və bunun nəticəsində vergi öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirməkdə çətinlik çəkməsidir. Xüsusilə xərclərin, əməkhaqqının, icarə və istehsal məsrəflərinin artması sahibkarların mənfəət marjasını azaldır. Nəticədə bəzi müəssisələr vergiləri ödəmək əvəzinə, həmin vəsaitləri cari fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün istifadə edirlər. Ümumi vergi yükünün ağır olması da səbəblərdən biridir. Bunun özü də vergi borcunun şişməsinə rəvac verir. Bəzi şirkətlər üçün bu vergi rejimində fəaliyyət göstərmək iqtisadi baxımdan səmərəli deyil və onların çoxu artıq fəaliyyətini dayandırıb.
Digər tərəfdən, vergi borclarının artımını yalnız biznesin maliyyə problemləri ilə izah etmək düzgün olmazdı. Vergi inzibatçılığının sərtləşdirilməsi, əvvəlki dövrlərdən qalan borcların aşkarlanması, hesablanmış əlavə vergi öhdəlikləri, faiz və maliyyə sanksiyaları da ümumi məbləğin böyüməsinə təsir göstərir. Burada bir məqam da var: vergi borcunun artması heç də həmişə iqtisadi fəallığın yüksəlməsi demək deyil. Azərbaycanda hazırda bunun iqtisadi fəallıqla heç bir əlaqəsi yoxdur.
Əsas məsələ borcların hansı sahələrdə və hansı sahibkarlıq subyektlərində cəmləşməsidir. Əgər artım əsasən fəaliyyəti zəifləmiş və ya faktiki olaraq işləməyən müəssisələrin hesabına baş verirsə, bu, biznes mühitində ciddi problemlərin göstəricisidir. Dövlət üçün də bu borcların hamısının real şəkildə büdcəyə daxil olması sual altındadır. Buna görə vergi borclarının strukturunun təhlili və onların yaranma səbəblərinin dəqiq araşdırılması vacibdir”.
Vidadi ORDAHALLI