Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Qarabağ münaqişəsinin onu respublikanın xarici siyasətini yenidən nəzərdən keçirməyə necə məcbur etdiyindən bəhs edib. O, İrəvanın həmişə alternativinin olmalı olduğunu və 20 ildən sonra hətta Avropa İttifaqına qoşula biləcəyini bildirib.
Dublin Beynəlxalq və Avropa Münasibətləri İnstitutunda çıxış edən Nikol Paşinyan respublikanın eyni vaxtda həm Avropa İttifaqına qoşula, həm də Avrasiya İqtisadi İttifaqında (Aİİ) qala bilməyəcəyini, lakin ikisi arasında müəyyən imkanların olduğunu bildirib. Hökumət başçısı əlavə edib ki, lazımsız problemlər yaratmadan İrəvan üçün alternativ hazırlamaq üzərində işləyir. Ermənistan lideri həmçinin qeyd edib ki, bu ideya vətəndaş cəmiyyətində Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun 2022-ci ildə İrəvanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına və Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) qoşulmaqdan başqa çarəsi olmadığını elan etməsindən sonra ortaya çıxıb. Bundan sonra narahat vətəndaşlar "Demokratik Qüvvələr Platforması"nı yaradıb və Aİ-yə qoşulmaq üçün 52 mindən çox imza toplayıblar. Yalnız bundan sonra, 2025-ci ilin yazında hakimiyyət orqanları qərar veriblər: “20 ildən sonra Ermənistanı harada görürəm? Mən Ermənistanı Avropa İttifaqının bir hissəsi kimi görürəm”. Paşinyan həmçinin qeyd edib ki, 2026-cı ilin may ayında Aİİ müttəfiqləri Ermənistanın təşkilata üzvlüyünün dayandırılması məsələsini qaldırıb və erməniləri Avropaya inteqrasiya ilə bağlı referendum keçirməyə çağırıblar. Eyni zamanda, İrəvanda Ermənistan-Aİ sammiti keçirilib və orada strateji tərəfdaşlıq proqramı qəbul edilib. Baş nazir daha sonra xatırladıb ki, Ermənistandakı parlament seçkilərindən qısa müddət əvvəl Rusiya müəyyən Ermənistan mallarının ixracına bir sıra iqtisadi məhdudiyyətlər tətbiq edib. Bundan sonra Avropa İttifaqı Ermənistandan idxal edilən müəyyən mallara gömrük rüsumlarının müvəqqəti dayandırılmasını təsdiqləyib. Bu qərar respublikanın Aİ-yə ixracının təxminən 80%-ni əhatə edir. Bütün bunlardan Paşinyan belə bir nəticəyə gəlib ki, İrəvan və Brüssel arasındakı münasibətlər ən yüksək tarixi səviyyəyə çatıb. Rusiyaya gəldikdə isə, dövlət başçısı hesab edir ki, orada "normal siyasi proses" gedir və buna sakit yanaşmaq lazımdır. Bu arada, 5 noyabrda Paşinyan Ermənistanın Aİİ-dən çıxmaq niyyətində olmadığını, lakin vətəndaşlara seçim imkanı vermək üçün Aİ-yə daxil olmaq istiqamətində işləri davam etdirəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Avropaya inteqrasiya üçün rəsmi müraciət 2027 və ya 2028-ci illərdə təqdim edilə bilər. Buna baxmayaraq, Paşinyan dekabr ayında Rusiyaya üç dəfə səfər etməyi planlaşdırır: 3, 11 və 22 tarixlərində. Bundan əlavə, Dublində çıxış edən Paşinyan özünü Qarabağda mövcud olmuş separatçı rejimin "ikinci Ermənistan dövləti" deyil, Ermənistanın suverenliyinin möhkəmləndirilməsinə maneə olması tezisini təkrarlayıb: "Bəzi çox çətin hadisələrdən sonra biz Qarabağ münaqişəsinin Ermənistanın həqiqətən suveren dövlət olmasına mane olmaq üçün başladığı reallığı ilə qarşılaşırıq".
Onun sözlərinə görə, hətta münaqişənin ilkin mərhələsində belə, yüksək vəzifəli sovet rəsmiləri Ermənistan və Azərbaycan tərəflərini Qarabağ məsələsində sərt mövqe tutmağa çağıraraq hər iki tərəfə əlverişli nəticə vəd ediblər. Paşinyan həmçinin bildirib ki, özü də siyasi karyerasına Qarabağ hərəkatının fəalı kimi başlayıb - hələ məktəbli ikən görüşlər, nümayişlər və tətillər təşkil edib.
O, həmçinin qeyd edib ki, xüsusən də 2022-ci ildə mövcud siyasət davam edəcəyi təqdirdə dövlətçiliyi itirmək təhlükəsini dərk edib. O, onilliklər davam edən münaqişələr, çoxsaylı itkilər, hərbi toqquşmalar və iqtisadi, siyasi və sosial nəticələr nəzərə alınmaqla, dövlət siyasətinin gedişatını dəyişdirməyin çətin olduğunu, lakin buna nail olduğunu izah edib: “Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə görüşdüm və bilirsiniz ki, həmin görüşdən çıxardığım nəticə budur: indi davamlı, qəti, daimi və təhlükəsiz bir sülh yaratmaq üçün çox real və tarixi bir şansımız var və bu fürsəti əldən vermək bağışlanmaz olardı. Və mənim şəxsi missiyam, eləcə də hökumətimizin missiyası bu tarixi fürsətdən istifadə etməkdir”.
İlham Əliyevdən əvvəl Ermənistan lideri Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşüb. Bu, respublikanın KTMT-də səsvermə hüququndan məhrum edildiyi gün baş verib. Ermənistan hakimiyyəti hərbi blokun Moskvada keçirilən zirvə görüşünü görməzdən gəlib və təşkilatın ölkələrinin təhlükəsizliyini təmin etməkdə aciz olduğunu bəyan edib.
Tahir TAĞIYEV