Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

Türkdilli xalqların ortaq mədəni irsi memarlıq timsalında

Image


Türkdilli xalqların Avrasiyanın geniş coğrafiyasında — Altay dağlarından və Mərkəzi Asiya çöllərindən tutmuş Qafqaza, Anadoluya və Şərqi Avropaya qədər yaratdıqları maddi mədəniyyət nümunələri dərin daxili vəhdətə və ortaq genetik köklərə malikdir. Uzun müddət Avropa sənətşünaslığında köçəri və yarımköçəri türk tayfalarının monumental memarlıq ənənələrinə malik olmadığı iddia edilsə də, XX əsrin əvvəllərindən etibarən aparılan fundamental tədqiqatlar bu yanaşmanı kökündən dəyişmişdir. Xüsusilə avstriyalı sənət tarixçisi Jozef Strziqovski türk sənətinin və çadır konstruksiyalarının Avrasiya monumental memarlığının, o cümlədən günbəzli tikililərin formalaşmasında həlledici rol oynadığını elmi cəhətdən sübut etmişdir.
Türk memarlıq düşüncəsinin ilkin və ən mükəmməl modeli olan çadır (yurt, alaçıq, otağ) təkcə utilitar yaşayış məskəni deyil, həm də qədim türklərin kainat modeli (mikrokosmos), sosial iyerarxiya rəmzi və mühəndis-konstruktiv zəkasının məhsuludur.

Tarixi mənbələr, etnoqrafik müşahidələr və arxeoloji qazıntılar göstərir ki, qədim türk tayfalarında (hunlar, göytürklər, uyğurlar, oğuzlar, qıpçaqlar) çadırların giriş qapısı (esik qapı) bir qayda olaraq günəşin doğduğu istiqamətə — şərqə, bəzi coğrafi enliklərdə isə iqlim şəraitindən asılı olaraq cənub-şərqə doğru yönəldilirdi. Məşhur türk mədəniyyət tarixçisi Bəhaəddin Ögəl qeyd edir ki, qədim türklərdə "şərq" həm də "ön" (irəri) mənasını verirdi və insan üzünü doğan günəşə çevirərək istiqamət təyin edirdi.

Çadırların üzü günəşə doğru açılmasının nəzəri və praktiki səbəbləri üç əsas amillə izah olunur. -Birincisi,kosmoqonik və mifoloji amil (Günəş və Göy Tanrı kultu): Qədim türk dünyagörüşündə Günəş (Kün) həyatın, işığın, saflığın və Göy Tanrının yer üzündəki təcəssümü hesab edilirdi. Çadırın ortasında yerləşən ocaq (od) yeraltı və yerüstü aləmi birləşdirən mərkəzi ox, çadırın təpəsindəki tüstü bacası isə səmaya açılan pəncərə idi. Səhər açılan kimi doğan günəşin ilk şüalarının çadırın qapısından içəri daxil olaraq ocağın üzərinə və evin baş tərəfinə düşməsi bərəkət, ilahi xeyir-dua və yeni günün başlanğıcı kimi qəbul olunurdu. Çin salnamələrində də hun xaqanlarının səhərlər çadırdan çıxaraq doğan günəşə ehtiram göstərdikləri xüsusi vurğulanır.
- ikincisi, Sosial-etik və status amili. Yəni, Türk məişət mədəniyyətində məkan ciddi şəkildə sakrallaşdırılmışdı. Qapı ilə üzbəüz divar — tör (yuxarı baş) evin ən şərəfli yeri sayılırdı. Qapının şərqə açılması nəticəsində tör qərb tərəfdə yerləşir, lakin səhər günəşinin şüaları birbaşa tör-ü işıqlandırırdı. Hökmdar otağlarının (xan çadırlarının) üzü şərqə baxdığı üçün əyanlar və elçilər çadıra daxil olarkən üzü qərbə doğru addımlayır, ev sahibi isə üzü şərqə — işığa tərəf otururdu.
- Üçüncüsü, iqlim və mikroiqlim amili idi. Avrasiya çöllərində hakim olan sərt şimal və şimal-qərb küləklərindən qorunmaq üçün çadırın arxa və yan hissələri (keçə örtüklə möhkəmləndirilmiş tərəflər) şimala və qərbə çevrilirdi. Qapının şərqə və ya cənub-şərqə açılması həm soyuq küləklərin içəri dolmasının qarşısını alır, həm də səhər saatlarında günəş enerjisi hesabına çadırın daxilini qızdıraraq təbii istilik balansı yaradırdı.
Türkdilli xalqların oturaq şəhər mədəniyyətinə keçidi və İslam sivilizasiyası arealında dövlətçilik ənənələrini (Qaraxanlılar, Qəznəvilər, Böyük Səlcuqlular, Atabəylər, Osmanlılar, Teymurilər) inkişaf etdirməsi ilə yığma-sökülən ağac-keçə çadır konstruksiyaları daş, kərpic və gəc materiallarında əbədiləşdirilməyə başlandı.
Dünya və türk memarlıq nəzəriyyəçiləri bu inteqrasiya prosesini bir neçə fundamental istiqamətdə nəzərdən keçirirlər. Məsələn, onların bəziləri qeyd edir ki, çadırın dairəvi və ya çoxbucaqlı planı oturaq memarlıqda mərkəzi günbəzli məscidlərin, karvansaraların, hamamların və saray köşklərinin əsas planlaşdırma sxeminə çevrildi. Konkret olaraq, Türk sənət tarixçisi Oktay Aslanapa qeyd edir ki, türk memarlığında məkanın mərkəzi bir nöqtə ətrafında toplanması və tək bir böyük günbəz altında birləşdirilməsi ideyası birbaşa çadır məkanının fəlsəfəsindən qaynaqlanır. Deməli, çadırın əsasını təşkil edən qəfəsvari ağac divarlar (kərəgə), dam çubuqları (uvuq) və təpə halqası (tündük, şanıraq) daş və kərpic memarlıqda müvafiq olaraq silindrik, çoxüzlü gövdəyə, qabırğalı günbəzə və günbəzin zirvəsindəki işıq fənərinə (oculus) transformasiya olunmuşdur.
Ernst Diez və Artur Upham Poup kimi tədqiqatçılar isə haklı olaraq vurğulayırdılar ki, Səlcuqlu və Azərbaycan memarlığındakı kərpic hörgüləri, həndəsi naxışlar (girih) və kaşı üzləmələri qədim türk çadırlarının daxili divarlarından asılan xalça, kilim və naxışlı keçələrin daş üzərindəki bədii əksidir. Bu məsələyə tarixi baxımdan yanaşsaq, deməli Orta əsrlər türk-islam memarlığının ən səciyyəvi abidə tiplərindən biri olan qülləvari türbələr (Anadoluda kümbez, Azərbaycanda və İranda bürcvari türbələr) çadır memarlığının monumental formaya keçidinin ən bariz nümunəsidir.

Bu abidələrin yaranması və strukturu ilə bağlı dünya və türk alimlərinin irəli sürdüyü əsas nəzəri müddəalar aşağıdakılardır:
1. Qədim türklərdə tayfa başçıları və xaqanlar vəfat etdikdə onların cəsədi xüsusi mərasim çadırında (yuğ çadırı) saxlanılır, ətrafında atlarla dövrə vurulur və daha sonra kurqanlarda dəfn edilirdi. İslam dininin qəbulundan sonra kurqan və yuğ çadırı ənənəsi də yeni dini-memarlıq forması qazanaraq qülləvari türbələrə çevrildi. Beləliklə, türbə mərhumun əbədi çadırı (axirət otağı) funksiyasını daşımağa başladı.

2. Qülləvari türbələrin memarlıq quruluşunda iki mühüm konstruktiv element diqqət çəkir: daxildən sferik günbəz, xaricdən isə piramidal və ya konusvari çadır örtüyü. Azərbaycan memarlıq məktəbinin görkəmli tədqiqatçıları göstərirlər ki, Naxçıvan (Yusif ibn Küseyr, Möminə Xatun türbələri), Marağa (Qırmızı günbəz, Göy günbəz), Bərdə və Qarabağlar türbələrinin xarici örtükləri birbaşa köçəri türk çadırlarının (alaçıq və yurtaların) konusvari və çoxüzlü dam formasını təkrarlayır.
3. Türbələrin səkkizbucaqlı, onbucaqlı və ya silindrik gövdələrinin künclərindəki nazik sütuncuqlar və səthlərin taxçalara bölünməsi çadırın taxta karkas dirəklərinin və gərilmiş keçə, parça panellərinin tektonik ifadəsidir. Məsələn, Əcəmi Əbubəkr oğlu Naxçıvaninin şah əsəri olan Möminə Xatun türbəsində (1186) onbucaqlı prizmatik gövdənin yuxarıda çadırvari günbəzlə tamamlanması şərq çadırlarının monumental daş abidəyə çevrilməsinin zirvəsi hesab olunur.

4.Mərkəzi Asiyada (Qazaxıstan və Qırğızıstandakı Ayşə Bibi, Manas günbəzləri), Azərbaycanda (Naxçıvan, Bərdə, Şamaxı türbələri) və Anadoluda (Ərzurum, Kayseri, Sivas, Ahlat kümbezləri) inşa edilən qülləvari türbələr arasındakı heyrətamiz oxşarlıq bütün türkdilli xalqların vahid memarlıq düşüncəsinə və ortaq estetik yaddaşa sahib olduğunu sübut edir.
Yuxarıda qeyd etdiklərimizi əldə əsas tutaraq, Türkdilli xalqların ortaq memarlıq irsinin qorunması, tədqiqi və gələcək nəsillərə ötürülməsi məqsədilə aşağıdakı elmi-praktiki təkliflər irəli sürülməsinə ehtiyac duyuruq:
1. Ortaq rəqəmsal məlumat bazasının və atlasın yaradılması vacibdir. Bunun üçün, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) və TÜRKSOY çərçivəsində Altaydan Balkanlara qədər uzanan ərazilərdəki qədim çadır tiplərini və qülləvari türbələri vahid tipoloji təsnifatda birləşdirən "Türk Dünyasının Memarlıq İrsi Atlası" və rəqəmsal 3D arxivi hazırlanmalıdır.
2. Müqayisəli-fənlərarası tədqiqatların genişləndirilməsi lazımdı. Bu baxımdan, memarlıq tarixçiləri, etnoqraflar, arxeoloqlar və astronomların iştirakı ilə qədim türk yaşayış məskənlərinin və türbələrinin astronomik orientasiyası üzrə birgə ekspedisiyalar təşkil edilməlidir.
3. Müasir memarlıqda etno-tektoniki prinsiplərin tətbiqini reallaşdırmaq lazımdı. Bunun üçün, müasir ictimai binaların, mədəniyyət mərkəzlərinin və ekoloji turizm komplekslərinin layihələndirilməsində qədim türk yurdlarının enerji-effektiv, seysmik davamlı və təbiətlə harmoniyada olan konstruktiv prinsiplərindən (bionik və parametrik memarlıqda) yaradıcı şəkildə istifadə olunmalıdır.
4. Nəhayət bürün yuxarıda qeyd olunan təkliflərin reallaşması üçün, ortaq tədris modullarının hazırlanması da mütləqdir. Buna görə də Türkdilli ölkələrin memarlıq və sənətşünaslıq ixtisasları üzrə təhsil alan tələbələri üçün "Türkdilli xalqların ortaq memarlıq tarixi" adlı vahid dərs proqramı və dərslik tərtib edilməlidir.
Yuxarıdakı araşdırmalarımıza nəticə olaraq qeyd edək ki, qədim Türk çadırı sadəcə köçəri məişətin texniki həlli deyil, türk xalqlarının kainatı dərketmə fəlsəfəsinin, sosial nizamının və estetik zövqünün memarlıq təcəssümüdür. Çadırların üzü günəşə doğru açılması qədim türklərin işığa, həyata və Göy Tanrıya olan ehtiramının, eləcə də sərt təbiət şəraitinə rasional uyğunlaşmasının nəticəsidir. Sonrakı dövrlərdə oturaq mədəniyyətə keçidlə birlikdə bu konstruktiv və semantik kodlar yox olmamış, əksinə, daş və kərpic memarlığına inteqrasiya olunaraq orta əsrlər türk-islam memarlığının inciləri sayılan qülləvari türbələrin çadırvari örtüklərində əbədi həyat qazanmışdır. Bu varislik xətti Türkdilli xalqların dərin ortaq mədəni irsə malik olduğunun ən mötəbər elmi sübutudur.
Rizvan QARABAĞLI
Memarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

16.11.2026 / 19:24
Türkdilli xalqların ortaq mədəni irsi memarlıq timsalında

16.11.2026 / 19:10
Qara dənizdə içərisində 4 azərbaycanlının da olduğu gəmi vurularaq batırıldı...

16.11.2026 / 18:56
ABŞ-ın Avropadan çəkilməsinə icazə verilmir - Tramp çətinə düşdü...

16.11.2026 / 18:42
Paşinyan Azərbaycanın tam haqlı olduğunu bütün Avropaya bəyan etdi...

16.11.2026 / 18:27
Üç ölkə liderləri Çin görüşünün gündəliyində razılaşa bilmədilər

16.11.2026 / 18:23
Ceyhun Bayramovla Birləşmiş Krallığın XİN başçısı arasında telefon danışığı olub

16.11.2026 / 18:18
AMEA-da Səhəndin 100 illiyinə həsr olunmuş elmi konfrans keçirilib - FOTO

16.11.2026 / 18:10
Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçildi

16.11.2026 / 18:02
Çin Rusiyadan dəstəyini geri çəkir, Putinin yeni Yalta arzusu suya düşür...

16.11.2026 / 17:45
Azərbaycanla Britaniya qarşılarında yeni yol açdılar...

16.11.2026 / 17:30
Gələn ildən əmanətçilərin qazancından vergi tutula bilər - faizlər də açıqlandı...

16.11.2026 / 17:17
Avropa yenidən Rusiya qazı üçün milyardlarla dollar ödəyir...

16.11.2026 / 17:12
Əhalinin dərman və ərzaq xərcləri artır...

16.11.2026 / 16:50
Ramiz Mehdiyevi ifrat tərifləyənlər risk aıtındadır – “kardinal” dövlət çevrilişində ittiham olunur...

16.11.2026 / 16:10
Azərbaycan ASB-nin yeni beynəlxalq təşkilata çevrilməsini önəmli saymır - niyə?..

16.11.2026 / 15:57
Hikmət Hacıyev: "Azərbaycan NATO ilə tərəfdaşlığı inkişaf etdirməyə hazırdır" - FOTO

16.11.2026 / 15:20
Ermənistan Rusiyadan qopur, İran o gücdə deyil, Azərbaycanla isə problem var...

16.11.2026 / 14:45
Azərbaycanda pensiya Ermənistandan 2 dəfə, Rusiyadan isə 40 dollar çoxdur - RƏQƏMLƏR

16.11.2026 / 14:32
Devlər Çində Ukrayna problemini yerdən qaldıra bil(məy)əcək... Tərəddüdlər...

16.11.2026 / 14:01
Azərbaycan 2030-cu ildə 27-ci Ümumdünya Enerji Konqresinə ev sahibliyi edəcək...

16.11.2026 / 13:57
Moskvanın sülh üçün maksimalist tələblərinə Aİ-dən maksimalist qarşılıq - Rusiya qoşunları bütün ölkələrdən çıxarılsın…

16.11.2026 / 13:52
Hesablama Palatası cari xərclərin artım tempinə limit qoyulmasını təklif etdi...

16.11.2026 / 13:38
“Bir pəncərə” informasiya sistemi haqqında əsasnamə təsdiq edildi

16.11.2026 / 13:35
Azərbaycan Respublikasının Strateji Obyektlərin Mühafizəsi Dövlət Agentliyi müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edir.

16.11.2026 / 13:34
“Yüksəliş” müsabiqəsinin keçirilməsi üçün bir milyon manat ayrıldı

16.11.2026 / 13:30
Xəzər dənizinin sahilboyu ərazilərində dövlət idarəetməsi təkmilləşdiriləcək - FƏRMAN

16.11.2026 / 13:21
Rumıniya Qara dəniz regionunun təhlükəsizliyi ilə bağlı Bakı ilə danışıqlar aparacaq...

16.11.2026 / 13:08
Aİ-nin genişlənmə sammitinə Gürcüstandan yalnız səfir dəvət olundu, Tiflis tədbirdən imtina etdi...

16.11.2026 / 12:43
Ukrayna Rostov vilayətində neft bazasını və qazpaylayıcı stansiyanı vurdu...

16.11.2026 / 12:29
Üç qitədəki Strateji Tərəfdaşlarımızın bizə faydaları nə ola bilər?! - Tək bir cümlə...

16.11.2026 / 12:20
Əmək Məcəlləsində dəyişikliklər təsdiqləndi

16.11.2026 / 12:18
İran parlamenti kəşfiyyat nazirinin müctəhid olması tələbini ləğv etdi...

16.11.2026 / 12:15
Prezident İlham Əliyev Dövlət Qulluğu Məcəlləsini təsdiqlədi

16.11.2026 / 12:05
Büdcəyə ən çox pul gətirən vergi bəlli oldu – Çoxumuz hər gün ödəyirik!

16.11.2026 / 11:53
Hörmüz boğazında iki neft tankeri minaya düşərək partladı...

16.11.2026 / 11:31
Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edildi

16.11.2026 / 11:20
Ukrayna Krım körpüsünə növbəti dəfə zərbə endirdi – nəqliyyatın hərəkəti dayandırıldı...

16.11.2026 / 11:03
Mağazada qiymət göstərməyənlər 1 650 manatadək cərimələnəcək

16.11.2026 / 10:44
Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyəti minatəmizləməyə dəstəyi artırmağa çağırdı

16.11.2026 / 10:17
Şahdağda qarın hündürlüyü 20 santimetrə çatdı

16.11.2026 / 10:02
Bakıda güclü külək 32 ağacı sındırdı

16.11.2026 / 09:55
İrandan Azərbaycana dronla narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - aparatı idarə edən iranlı da yaxalandı

16.11.2026 / 09:36
Azərbaycan və Ermənistan nümayəndələri yenidən görüşəcək

16.11.2026 / 09:05
Bakıda mağaza və evlərdən oğurluq edən şəxslər saxlandı

16.11.2026 / 07:22
Babil İmperiyasının süqut etmə tarixi dəqiqləşdirildi - mübahisə bitdi

16.11.2026 / 07:11
Tramp-Putin-Tszinpin görüşünün tarixi bəlli oldu

16.11.2026 / 06:59
"Türkiyə özünü yeniləyir" - Yeni Partiya bu şüar altında Qurultay keçirdi

16.11.2026 / 06:49
İranın Tramp və administrasiya üzvlərinə qarşı sui-qəsd planı açıldı - bir çox yüksək rütbəli şəxs hərbi bazalara köçürüldü

16.11.2026 / 06:40
Zaxarova Consonun Moskvada çox içməsinə şahidlik etdi - “Elə deyirdi süz…”

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

14.11.2026 / 18:21
Macarıstanda keçmiş nazirə qarşı əməliyyat - ələ keçirilən pulları 12 nəfər beş aparatla səkkiz saata saydı...

14.11.2026 / 17:45
ABŞ-dan Ukraynaya şok təklif... Donbası ruslara verin, NATO-ya üzv olun - Zelenski detalları açıqladı...

14.11.2026 / 16:50
Ev təsərrüfatları ilə bağlı yeni qaydalar əslində əhalinin öz mənafelərinə uyğundur - baxın, necə...

14.11.2026 / 16:10
Sabunçuda avtomobildən 6 min oğurlayan şəxs yaxalandı

14.11.2026 / 16:02
Rusiya XİN Zelenskinin Moskvaya getməkdən imtina etməsinə belə münasibət bildirdi - icazə vermirlər...

14.11.2026 / 15:46
Tramp, Putin və Cinpin İran məsələsini üzbəüz müzakirə edəcək – tarix açıqlandı...

14.11.2026 / 15:09
“Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına və Azərbaycanla davamlı sülhə yaxınıq” - Paşinyan

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ