İran liderləri ABŞ və İsrailə qarşı cavab zərbələri planlaşdırarkən coğrafi məhdudiyyətlərdən imtina etmək niyyətindədirlər. İran mediasının məlumatına görə, Ali Rəhbər Müctəba Xameneyi potensial hədəflərin siyahısına Yaxın Şərq xaricindəki Amerika və İsrail obyektlərini də daxil etmək üçün yenidən baxılmasını əmr edib. Tehran iddia edir ki, bu yeni təhdidlər artıq Tramp administrasiyasının yüksək vəzifəli şəxsləri arasında ciddi narahatlığa səbəb olub.
Ali Rəhbərlə əlaqəli İran qəzeti olan "Kayhan" ölkənin hərbi doktrinasında dəyişikliklərlə bağlı məqalə dərc edib. Məqalədə iddia olunur ki, Xameneyi silahlı qüvvələrin komandanları ilə görüşüb və mümkün qisas hücumları üçün hədəflərin siyahısının yenilənməsini tələb edib. Bəyan edilən mövqeyə görə, İran artıq hərəkətlərini Yaxın Şərqlə məhdudlaşdırmaq niyyətində deyil. Ölkəyə qarşı hər hansı bir təhdidə, düşmənin coğrafi mövqeyindən asılı olmayaraq, dərhal cavab verilməli olduğunu iddia edir. Xameneyinin iddia edilən əmrindən sonra İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü Hüseyn Müqəddi raketlərin istifadəsinə yanaşmasında dəyişiklik etdiyini açıqladı. O, Tehranın artıq raketlərinin mənzilini Yaxın Şərqlə məhdudlaşdırmağı zəruri hesab etmədiyini bildirdi. Beləliklə, İran Amerika və İsrailin maraqlarına adi qarşıdurma zonasından çox kənarda zərbə vurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirməyə çalışır. Lakin onun raket arsenalının və ya bu cür təhdidləri həyata keçirmək üçün texniki imkanlarının heç bir yeni konkret xüsusiyyəti açıqlanmayıb. Bu bəyanatlar 2026-cı ilin fevral ayında başlayan müharibədən sonra davam edən gərginlik fonunda səslənir. İtkilərə baxmayaraq, İran raket imkanlarından ABŞ və İsrailə təzyiq göstərmək üçün əsas vasitələrindən biri kimi istifadə etməyə davam edir. İran mətbuatı Tramp administrasiyasının rəsmilərinə qarşı gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri ilə bağlı məlumatlara xüsusi diqqət yetirib. "Kayhan" bu hərəkətləri Tehrandan gələn yeni təhdidlərlə əlaqələndirməyə çalışıb. Xüsusilə, qəzet Amerika mediasının yüksək vəzifəli məmurların hərbi obyektlərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün köçürülməsi ilə bağlı xəbərlərinə istinad edib. Həmçinin ABŞ prezidenti üçün təhlükəsizlik tədbirlərinin artırılması və Amerika təyyarələrinin Avropa bazalarından köçürülməsi ilə bağlı məlumatlar da var idi.
“The New York Times” qəzeti ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent haqqında da məlumat yayıb. Nəşrin məlumatına görə, məmur təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən iqamətgahından hərbi bazaya köçürülüb. Əvvəlki hesabatlarda son bir ildə ABŞ administrasiyasının ən azı altı yüksək vəzifəli məmurunun daha təhlükəsiz yerlərə köçürüldüyü bildirilirdi. İran qəzetlərindən biri bu halları Tehranın təhdidlərinin effektivliyinin sübutu kimi təqdim etmişdi. Xameneyinin əmrləri ilə Amerika təhlükəsizlik xidmətlərinin qərarları arasında əlaqənin müstəqil təsdiqlənməsi yoxdur. ABŞ hərbi təyyarələrinin Avropa bazalarından təxliyə edilməsi ilə bağlı məlumatlar da müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. İran nəşri Donald Trampın Floridadakı Mar-a-Lago iqamətgahı ətrafında təhlükəsizlik tədbirlərini xüsusilə müzakirə edib. Xüsusilə, dron əleyhinə sistemlərin yerləşdirilməsindən bəhs edib. "Kayhan" təhlükəsizlik tədbirlərinin artırılmasını Amerika liderlərinin İran təhdidlərini ciddi qəbul etmələrinin əlaməti kimi təqdim etdi. Lakin tədbirlərin Tehranın son açıqlamalarından sonra tətbiq olunduğuna dair heç bir dəlil təqdim edilmədi. İran mətbuatı, həmçinin, Vaşinqtonun ehtimal olunan zəifliyini nümayiş etdirmək üçün Amerika rəsmilərinin qorunması ilə bağlı xəbərlərdən istifadə edib. Bu ritorika Tehranın potensial cavab tədbirlərinin Yaxın Şərqdəki yalnız hərbi hədəflərdən daha çox şeyə təsir edə biləcəyini nümayiş etdirmək istəyi ilə uyğun gəlir. Tehranın yeni açıqlamaları fonunda Tramp administrasiyası gələcək hərbi əməliyyatların perspektivlərini qiymətləndirməyə davam edir. “Reuters”in məlumatına görə, Amerika prezidenti əlavə təxribatlar olmadan İrana qarşı əlavə hücumları təxirə salmağı düşünür. Lakin bu yanaşma Vaşinqtonun hərbi seçimdən tamamilə imtina etdiyi anlamına gəlmir. İranın hərbi proqramı ətrafındakı qarşıdurma fonunda hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ehtimalı hələ də qalmaqdadır. ABŞ kəşfiyyatının İslam Respublikasının raket arsenalının vəziyyəti ilə bağlı qiymətləndirmələri daha da narahatedicidir. "Wall Street Journal" qəzetinin dərc etdiyi məlumata görə, müharibə zamanı vurulan ziyana baxmayaraq, İran xeyli sayda ballistik raketə malikdir. Bu vəziyyət Tehrana ABŞ və İsraili yeni hücumlarla təhdid etməyə davam etməyə imkan verir. Eyni zamanda, İran liderləri potensial qarşıdurmanın əhatə dairəsi ilə bağlı anlayışlarını genişləndirərək bölgə xaricindəki hədəfləri də əhatə etməyə çalışırlar.
Samirə SƏFƏROVA