İran Yaxın Şərqdə tammiqyaslı müharibənin yenidən başlaması üçün hazırlıqlar fonunda ABŞ-ın səbrinin həddini sınayır. Son günlərdə Tehran özünümüdafiə səbəbi ilə Bəhreyndəki ABŞ hərbi obyektlərinə hədəf hücumlarını artırıb. Son hücum “Riffa” helikopter aviabazasına edilib. Bu fonda Dövlət Departamenti Bəhreyndəki vətəndaşlarını daha çox sayıq olmağa çağırıb. Bu arada, nüvə enerjisi ilə işləyən təyyarədaşıyan “USS Theodore Roosevelt”in rəhbərlik etdiyi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin üçüncü təyyarədaşıyan zərbə qrupu Yaxın Şərqə gəlib.
Qeyd edildiyi kimi, İran ABŞ ordusu tərəfindən istifadə edilən Bəhreyndə yerləşən “Riffa” helikopter aviabazasına məhdud hücum təşkil edib. Krallıq hakimiyyətinin məlumatına görə, hava hücumundan müdafiə sistemləri İran tərəfindən atılan altı silahlı dronu ələ keçirib.
Lakin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK) Bəhreyn ərazisindəki hava hücumundan müdafiə qurğularının uğurla məhv edildiyini elan etdi. Bu, İranın bir neçə gün ərzində ikinci hücumu idi: 13 noyabrda İİKK həmçinin Bəhreyndə ABŞ-ın erkən xəbərdarlıq radarının məhv edildiyini bildirdi. Tehran hücumu bu ay ABŞ-ın İran sahil infrastrukturuna dəqiq zərbələrinə cavab olaraq xarakterizə etdi. Dövlət Departamenti Bəhreyndəki Amerika vətəndaşlarını sayıq olmağa çağırıb. ABŞ-ın Manamadakı diplomatik nümayəndəliyi bildirib ki, İranın dəstəklədiyi Husi üsyançılarının silahlı hücumlarının artan təhlükəsi və İranın bölgədəki ABŞ aktivlərinə hücum cəhdləri səbəbindən Bəhreyndəki amerikalılar daha yüksək sayıqlıq göstərməlidirlər. Səfirlik potensial uçuşların ləğvi, hava məkanının bağlanması və səyahətlərdə fasilələr barədə xəbərdarlıq edib. ABŞ vətəndaşlarına indi izdihamlı yerlərdən çəkinmək, yerli medianın xəbərlərini izləmək və hava hücumu halında pəncərələrdən və şüşə qapılardan uzaq durmaq tövsiyə olunur. Bu fonda ABŞ və İran Hörmüz boğazı sahillərində qarşılıqlı hücumları davam etdirir. 16 noyabrda İİKK Dəniz Qüvvələrinin İctimaiyyətlə Əlaqələr İdarəsi iki neft tankerinin Hörmüz boğazından keçərkən minaya düşdüyünü bildirdi: "Cənub marşrutu ilə qanunsuz keçməyə cəhd edən iki neft tankeri dəniz minalarına düşərək bir neçə saat ərzində Hörmüz boğazının üzərindəki səmanı çox güclü partlayışlarla işıqlandırdı". Korpusun məlumatına görə, tanker partlayışlarından çirklənmə Hörmüz boğazının bütün sularına yayılıb.
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının Nazirlər Şurasının 30-cu iclasında çıxış edən İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin ABŞ-la münaqişə zamanı "qanuni müdafiə tədbirləri" gördüyünü vurğuladı. Bu tədbirlər "yalnız təcavüzkarların hədəflərinə və hərbi bazalarına qarşı yönəlib və heç bir şəkildə qonşu ölkələrin xalqlarına və ya hökumətlərinə qarşı hərəkətlər kimi qəbul edilməməlidir". İranlı diplomat bildirib ki, İran diplomatik əlaqələrə və dinc həllərə sadiq qalır. Onun fikrincə, ABŞ təcavüz, təhdidlər, iqtisadi məcburiyyət və blokadalarla xarakterizə olunan fərqli bir hərəkət kursu seçib. Eyni zamanda, Tehran daha aqressiv ssenariləri də istisna etmir. Parlament iclasında çıxış edən İran Məclisinin spikeri Məhəmməd Baqer Qalibaf vurğulayıb ki, ABŞ münaqişəni yenidən qızışdırmaq qərarına gələrsə, bu, Yaxın Şərqdən kənara çıxacaq: "Əgər amerikalılar bu dəfə daha bir səhv etsələr, döyüşlərin coğrafi miqyası İran silahlı qüvvələrinin imkanları və qətiyyəti ilə müəyyən ediləcək, amerikalıların istəkləri və ya niyyətləri ilə deyil".
Ötən həftə sonu təyyarədaşıyan "Teodor Ruzvelt"in rəhbərlik etdiyi yeni Amerika təyyarədaşıyan gəmisi ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məsuliyyətində olan Yaxın Şərq bölgəsinə çatdı. Sentyabrın sonlarında San Dieqodan yola düşən və Malakka boğazı və Hind okeanından keçən hərbi gəmi artıq Ərəbistan dənizində fəaliyyət göstərən "George Washington" və "George HW Bush" təyyarədaşıyan gəmilərinə qoşuldu. Pentaqonun ilkin planlarında "Theodore Ruzvelt"in "George Washington"u vəzifəsindən azad etməsi nəzərdə tutulsa da, ABŞ Hərbi Nazirliyi cədvəli yenidən nəzərdən keçirdi və Tehrana təzyiqi artırmaq üçün hər üç zərbə qrupunu hələlik yerində saxladı. Vladimir Putin, Donald Tramp və Si Cinpin arasında 19 noyabrda Çinin Şençjen şəhərində, Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (APEC) sammiti çərçivəsində keçiriləcək ilk üçtərəfli görüşdə Yaxın Şərq münaqişəsinin əsas mövzu olacağı gözlənilir. Çindəki danışıqlar əvvəlcədən təsdiqlənmiş protokol və ya gündəm olmadan planlaşdırılsa da, ABŞ-ın yüksək vəzifəli rəsmiləri bir neçə xəbər agentliyinə və televiziya kanalına bildiriblər ki, ABŞ prezidenti iki əsas məsələni qaldırmağı planlaşdırır: İranla müharibə və qlobal nüvə arsenalının azaldılması. Ən böyük enerji idxalçısı olan Pekin üçün Hörmüz boğazının qismən blokadası və Fars körfəzinin atəşə tutulması birbaşa zərərlidir.
Tahir TAĞIYEV