çərşənbə günü, 18 noyabr 2026
     

9-cu əsrdə Rusiyanı xristianlaşdıran da ermənilər olublarmış...

Image


Qasım Hacıyev: “Ukraynadan Kiyevə, Rusiyadan digər ərazilərə qədər müxtəlif bölgələrdə xristianlığın yayılmasında ermənilərin həlledici rol oynadığını iddia etmək ciddi tarixi səhvdir”

Ermənilər iddia edirlər ki, ruslara xristianlığı guya ermənilər qəbul etdirib. Uydurmalar icad etməkdə “usta” olan erməni tarixçiləri yazırlar ki, tarixə “Vladimir Krasno Solnışko” – yəni “Qırmızı Günəş Vladimir” adı ilə düşən knyaz Vladimir Rusiyanın xristianlığı qəbul etməsində mühüm rol oynayıb. Erməni müəlliflərin iddiasına görə, bu tarixi addımın atılmasına təkan verən amillərdən biri onun gələcək həyat yoldaşı, Bizans imperatorunun qızı, şahzadə Anna ilə evliliyi olub. Belə ki, Anna rus knyazı Vladimirin xristianlığı qəbul etməsini onların nikahının əsas şərtlərindən biri kimi irəli sürüb.

Qədim salnamələrdə Anna yunan şahzadəsi kimi təqdim olunsa da, erməni iddialarına görə, bu belə deyil.

Erməni tarixçilərinin iddasına görə, Bizans imperatorluğunda hakimiyyətdə olan sülalənin banisi I Vasili Makedoniyalı hesab olunur. Onun guya erməni mənşəli olduğu barədə tarixşünaslıqda fikirlər mövcuddur (?). “Bəzi tarixi mənbələrdə onun nəsil şəcərəsi erməni hökmdar sülalələri ilə, hətta başlanğıcı IV əsr hökmdarı III Trdatla əlaqələndirilir. Bu sülalə erməni Arşakiləri kimi tanınır”-deyə belə bir cəfəngiyyat irəli sürürlər.

Məhz bu tarixi əlaqələrə əsaslanan bəzi müəlliflər iddia edirlər ki, şahzadə Anna Konstantinopoldan Korsuna (Xersonesə) yola salınarkən onu müşayiət edən din xadimləri arasında guya ermənilər də olub. Lakin bu məlumatın tarixi mənbələrlə ayrıca təsdiqlənməsinə ehtiyac var. Yəni heç bir mənbədə belə bir fakt yoxdur, bu da erməni uydurmasıdır.

Yazırlar ki, gənc həyat yoldaşı ilə Kiyevə qayıdan knyaz Vladimir ilk növbədə oğullarını xristianlığı qəbul etməyə yönəldib. Daha sonra isə 988-ci il avqustun 1-də Kiyev əhalisinin kütləvi şəkildə xaç suyuna çəkilməsi ilə Rusiyanın xristianlaşdırılması prosesində mühüm mərhələ başlandı.

Beləliklə, Vladimir tarixə yalnız dövlət xadimi və knyaz kimi deyil, həm də Rusiyanın dini və mədəni həyatında dönüş nöqtəsi yaratmış hökmdar kimi düşdü. “Qırmızı Günəş Vladimir” adı ilə yadda qalan bu tarixi şəxsiyyətin qərarı sonrakı əsrlərdə Şərqi Slavyan dünyasının dini, siyasi və mədəni inkişafına ciddi təsir göstərdi.

Qeyd edək ki, I Vasili Makedoniyalının erməni mənşəli olması barədə heç bir fakt yoxdur və şahzadə Annanı müşayiət edən din xadimlərinin etnik mənsubiyyəti barədə fikirlər mübahisəlidir.

Tarixçilər bildirir ki, Knyaz I Vladimir (Qırmızı Günəş) Kiyev Rus dövlətinin böyük knyazı olaraq 988-ci ildə xristianlığı dövlət dini elan etmişdir. Bu addım dağınıq slavyan tayfalarını vahid dövlət ətrafında birləşdirmək və Bizans imperiyası ilə strateji ittifaq qurmaq məqsədi daşıyırdı.

Müxtəlif bütlərə sitayiş edən slavyan tayfalarını vahid ideologiya və mərkəzi hakimiyyət altında birləşdirmək zərurəti yaranmışdı.

980-ci ildə Vladimirin vahid bütpərəst panteonu (başda Perun olmaqla) yaratmaq cəhdi tayfalar arasında narazılıq yaratmış və nəticə verməmişdi.

Xristianlığı qəbul etmək Rus dövlətini Avropanın aparıcı xristian ölkələri ilə bərabərhüquqlu tərəfdaşa çevirir və Bizans imperatoru II Vasili ilə sülalə nikahı bağlamağa imkan verirdi.

Salnamələrə görə, Vladimir islam, yəhudilik, katolik və pravoslav dinlərinin nümayəndələrini dinlədikdən və elçilərini müxtəlif ölkələrə göndərdikdən sonra Konstantinopol kilsəsinin möhtəşəmliyinə heyran qalaraq pravoslavlığı seçmişdir.

Bizans imperatoruna üsyanları yatırmaqda hərbi yardım edən Vladimir, vəd edilən şahzadə Anna ilə evlənmək gecikdirildikdə Krımdakı Korsun (Xersones) şəhərini ələ keçirmişdir. O, burada vəftiz olunaraq Vasili adını götürmüş və şahzadə Anna ilə evlənmişdir.

Kiyevə qayıdan knyaz bütpərəst heykəllərini (o cümlədən Perunu) məhv etdirərək Dnepr çayına atdırmışdır. Daha sonra bütün şəhər əhalisi Dnepr çayında kütləvi şəkildə vəftiz edilmişdir.

Tarix elmləri doktoru, professor Qasım Hacıyev baki-xeber.com-a bildirdi ki, erməni tarixşünaslığında xristianlıqla bağlı əsassız iddialar kifayət qədərdir, o cümlədən də, rusların xristanlığı qəbul etməsində ermənilərin rolu məsələsi cəfəngiyyatdır.

“Ruslara xristianlığı ermənilər qəbul etdirməyib. Bu barədə erməni tarixçilərinin iddiaları tam əsassızdır.

Məlumdur ki, Kiyev Rus dövləti xristianlığı Bizans imperiyasından (Şərqi Roma imperiyası) rəsmi şəkildə qəbul edib.

Bu məsələyə çox dərindən varmadan bir məqamı xüsusi vurğulamaq istəyirəm. Erməni tarixşünaslığında qədim dövrlərə aid edilən bir sıra iddialar var ki, onların əhəmiyyətli hissəsi tarixi faktlardan daha çox sonrakı dövrlərdə formalaşdırılmış rəvayətlərə, əfsanələrə və ideoloji yanaşmalara söykənir.

Biz indiyədək dəfələrlə erməni müəlliflərinin müxtəlif yazılarına, çıxışlarına, tarixi iddialarına münasibət bildirmişik. Onların irəli sürdüyü əsassız fikirləri konkret faktlar və tarixi mənbələr əsasında müzakirəyə çıxarmışıq. Bu iddialardan biri də ermənilərin xristianlığın yayılmasında guya müstəsna və həlledici rol oynaması ilə bağlıdır.

Xatırlayırsınızsa, vaxtilə belə bir fikir də irəli sürülmüşdü ki, ermənilər xristianlığı hətta Romadan əvvəl qəbul edib və onun yayılmasında əsas rol oynayıblar. Bu cür yanaşmalar təsadüfi deyil. Burada söhbət sadəcə dini tarixə münasibətdən getmir. Məsələ daha çox keçmişi öz siyasi və milli ideoloji məqsədlərinə uyğun şəkildə təqdim etmək cəhdidir.

Erməni müəllifləri xristianlığın müxtəlif coğrafiyalarda yayılması ilə bağlı o qədər geniş iddialar irəli sürürlər ki, bəzən bu iddiaların tarixi, demoqrafik və siyasi əsaslarının olub-olmadığı sual doğurur. Ukraynadan Kiyevə, Rusiyadan digər ərazilərə qədər müxtəlif bölgələrdə xristianlığın yayılmasında ermənilərin həlledici rol oynadığını iddia etmək ciddi tarixi səhvdir. Belə məsələlər emosional yanaşmalarla deyil, ilkin mənbələr, arxeoloji materiallar və elmi araşdırmalar əsasında qiymətləndirilməlidir.

Bu cür iddiaların arxasında, məncə, daha geniş ideoloji məqsəd dayanır. Söhbət erməni dövlətçilik tarixinin, milli keçmişin və tarixi coğrafiyanın mümkün qədər qədim dövrlərə aparılması, bununla da müasir siyasi və ərazi iddialarına tarixi əsas görüntüsü verilməsi cəhdindən gedir.

Arşakilər sülaləsi, Trdatın şəxsiyyəti və xristianlığın Qafqazda yayılması məsələləri də bu baxımdan xüsusi diqqət tələb edir. Tarixi şəxsiyyətlərin etnik mənsubiyyətini və siyasi kimliyini müasir milli anlayışlarla eyniləşdirmək düzgün deyil. Eyni zamanda, Albaniya tarixi, Arşakilər sülaləsinin bölgədəki hakimiyyəti və xristianlığın yayılmasında yerli hökmdarların rolu ayrıca, mənbələr əsasında araşdırılmalıdır.

Xüsusilə Trdatın kimliyi və onun hansı siyasi sülaləyə mənsub olması məsələsi tarixi mənbələrə əsaslanaraq aydınlaşdırılmalıdır”.

Q.Hacıyev qeyd etdi ki, hər hansı tarixi şəxsiyyəti yalnız sonrakı dövrün milli ideoloji təsəvvürlərinə uyğun şəkildə təqdim etmək elmi yanaşma sayıla bilməz.

“Mənim əsas etirazım da məhz budur: tarixi keçmişi sübut olunmamış iddialar üzərində qurmaq, dini və mədəni hadisələri bir xalqın müstəsna mülkiyyəti kimi təqdim etmək elmi tarixçiliklə uzlaşmır.

Erməni müəlliflərinin din tarixi, mədəniyyət tarixi və qədim dövlətçilik haqqında yazdıqları çoxsaylı kitabların mövcudluğu özlüyündə həmin əsərlərdəki bütün iddiaların həqiqət olduğunu göstərmir. Tarixi iddianın dəyəri kitabın qalınlığı ilə deyil, istinad etdiyi mənbələrin etibarlılığı və elmi sübutların gücü ilə ölçülür.

Ona görə də belə iddialara münasibət bildirərkən emosiyalara deyil, tarixi sənədlərə, arxeoloji faktlara və obyektiv elmi araşdırmalara söykənməliyik. Çünki tarix kiminsə arzusuna, ideoloji ehtiyacına və ya siyasi marağına uyğun yazıla bilməz. Tarixin öz həqiqəti var və həmin həqiqət yalnız mötəbər mənbələr əsasında üzə çıxarıla bilər”-deyə Q.Hacıyev qeyd etdi.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

18.11.2026 / 21:27
9-cu əsrdə Rusiyanı xristianlaşdıran da ermənilər olublarmış...

18.11.2026 / 21:11
Tramp ölkənin “bütün” hərbi gücünü İranın üstünə tökdü...

18.11.2026 / 20:53
Spiker Rubinyan sülh sazişinə Paşinyandan fərqli mövqe göstərdi...

18.11.2026 / 20:36
Ermənistan və Rusiya dəmiryolu üzrə qapalı İşçi qruplar yaratdı...

18.11.2026 / 20:20
Ermənistan parlamentində inanılmaz konstitusiya “bazarlığı” başladı...

18.11.2026 / 20:03
Ermənistanın hökumət sənədində Azərbaycana qarşı “070” kodlu təxribat rəsmiləşdirilir...

18.11.2026 / 19:44
Məmurlar Prezidentin qərarından sui-istifadəni davam etdirirlər...

18.11.2026 / 19:27
Britaniya Avropa İttifaqından çıxmasına peşman olub, yenidən quruma qayıtmaq istəyir

18.11.2026 / 19:15
8 nəfər saxlandı, 104 kiloqram narkotik ələ keçirildi - DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat...

18.11.2026 / 19:06
Kollegiyadan saxlanılan vəkillərlə bağlı xəbərlərə REAKSİYA

18.11.2026 / 18:53
Əli Əsədov Gürcüstanın Baş nazirinin müavini ilə görüşdü

18.11.2026 / 18:49
Türkiyədə AK Parti iqtidarı “Sözcü TV”-ni də bağladı, müxalifətə qarşı cəza yürüşləri davam edir...

18.11.2026 / 18:34
Din xadimləri dövlət qulluğunda işləyə bilməyəcəklər...

18.11.2026 / 18:19
“Türkiyə və Azərbaycan hərbi əməkdaşlığı genişləndirir” - Yaşar Gülər

18.11.2026 / 18:01
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayıldı

18.11.2026 / 17:50
Rusiya Kalininqraddakı qoşunları çıxarmaq müqabilində NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə qayıtmasını tələb edir...

18.11.2026 / 17:26
“Ermənistan və Azərbaycan transsərhəd su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə işçi qrupları yaradır” - Paşinyan

18.11.2026 / 17:12
Putin və Tramp Çində görüşdü...

18.11.2026 / 17:06
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin iclası keçirilib - FOTO

18.11.2026 / 16:50
İnstitut direktoru 6 min, müavinləri 5 min maaş alacaq – Əli Əsədov qərar verdi

18.11.2026 / 16:35
İrəvan Moskvanın dəmir yolu siyasətinə qarşı mövqeyini sərtləşdirdi...

18.11.2026 / 16:20
İran Qars-Gümrü keçidinin açılmasına qarşı çıxdı...

18.11.2026 / 16:19
Azərbaycan Cənubi Qafqazın qapılarını Qərbə açır...

18.11.2026 / 16:11
Azərbaycan dili və informatika dövlət qulluğu imtahanından çıxarılır? - DİM-dən AÇIQLAMA...

18.11.2026 / 16:01
Peskov: APEC sammiti çərçivəsində Putin və Tramp arasında tammiqyaslı danışıqların baş tutacağını gözləmir

18.11.2026 / 15:52
Fransada kütləvi nümayiş günü polislər işə çıxmaqdan imtina edib - Bütün zabitlər xəstəlik məzuniyyətinə çıxıblar

18.11.2026 / 15:41
Putin və Trampın görüşü bu gün axşam saatlarında baş tuta bilər - Uşakov açıqladı...

18.11.2026 / 15:37
"Daşnaksütyun" Qarabağ uğrunda 13 mənasız tələblə cəbhə açdı...

18.11.2026 / 15:14
Prezident İlham Əliyev Oman Sultanını milli bayram münasibətilə təbrik etdi

18.11.2026 / 15:10
Prezident İlham Əliyev Latviya Prezidentini Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik edib

18.11.2026 / 14:41
Xəzər İran-ABŞ savaşının əsas meydanlarından birinə çevrilir.

18.11.2026 / 14:36
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavinlərinin sayı artırıldı

18.11.2026 / 14:33
Hörmüz boğazında üç tanker minaya düşdü – boğaz tam bağlandı...

18.11.2026 / 14:18
Ukrayna Krasnodarda iki iri neft emalı zavoduna yenidən zərbə endirdi...

18.11.2026 / 14:01
Putin Tramla görüşdən əvvəl Cinplə iki saatdan çox qapalı görüş keçirdi

18.11.2026 / 13:52
Tramp Çinə gedib

18.11.2026 / 13:49
Almaniya Cənubi Qafqazda Rusiya ilə açıq mübarizəni bəyan etdi...

18.11.2026 / 13:46
Türkiyənin qlobal elektrikləşməni 35 faizə çatdırmaq təşəbüsünə 75 ölkə dəstək verib

18.11.2026 / 13:33
Kərkük folkloru və musiqi irsi gənclərə tanıdıldı

18.11.2026 / 13:30
Körfəzdə gərginlik yenidən artır - İran Küveytdəki ABŞ hərbi bazasını bombaladı...

18.11.2026 / 13:23
"DƏDƏMİZ DƏDƏ MƏDƏD" ADLI TOPLU-KİTABIN TƏQDİMATI KEÇİRİLİB

18.11.2026 / 13:15
“Diplom varsa, avtomatik biliklər də var” – Nazir bu yanaşmanı tənqid etdi

18.11.2026 / 13:07
ABŞ-da Azərbaycan bayrağının endirilməsi xəbərləri yalan çıxdı - Dövlət Komitəsindən açıqlama...

18.11.2026 / 12:55
Alman nazir Azərbaycanı Avropanın enerji təchizatında mühüm tərəfdaş adlandırdı...

18.11.2026 / 12:39
İkinci əl avtomobillərin satışı üçün yeni vergi proseduru müəyyənləşir...

18.11.2026 / 12:25
Kuryerlər də vergiyə cəb edilir - ayda 15 manat ödəyəcəklər...

18.11.2026 / 12:14
Ceyhun Bayramov: "Kiminsə müxalifət nümayəndəsi olması onu hüquqi məsuliyyətdən azad etmir"

18.11.2026 / 12:10
"Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri bundan sonra da möhkəm olacaq" - Ceyhun Bayramov

18.11.2026 / 12:03
"Azərbaycanın enerji təchizatına verdiyi dəstək Avropada sabitliyin qorunmasına töhfədir" - Yohan David Vadeful

18.11.2026 / 11:58
Almaniyanın Qara dəniz sualtı elektrik kabeli layihəsindən faydalanmaq imkanları müzakirə olundu

18.11.2026 / 11:50
Bakıda bu ərazilərə giriş pullu olacaq

18.11.2026 / 11:42
Almaniya Ermənistanla sülh istiqamətində addımlarına görə Prezident İlham Əliyevə təşəkkür etdi

18.11.2026 / 11:28
Lavrov Rusiyanın müttəfiqlərini incidən qeyri-diplomatik bəyanat verdi...

18.11.2026 / 11:09
Ceyhun Bayramov almaniyalı həmkarı ilə görüşdü

18.11.2026 / 10:19
Ramiz Mehdiyev və köməkçisi Eldar Əmirov apellyasiya şikayəti verdi

18.11.2026 / 09:52
Trampın reytinqi rekord dərəcədə aşağı düşdü - amerikalıların 66%-i ondan narazıdır...

18.11.2026 / 09:30
ABŞ İranın Qeşm adasına yeni hava zərbələri endirdi...

18.11.2026 / 09:18
"Bəzən əsgərlikdən möhlət almaq üçün saxta təhsil arayışları təqdim olunur" - General

18.11.2026 / 07:19
Moldova hava məkanını bağladı - dron təhlükəsi üzündən…

18.11.2026 / 07:12
ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin daxili şəbəkəsi sıradan çıxıb - kiberhücum?..

17.11.2026 / 22:45
İran Vaşinqtonda “çirkli bomba” və kimyəvi silahlarla hücum planlaşdırır - ABŞ kəşfiyyatından ŞOK İDDİA...

17.11.2026 / 22:21
İran ABŞ bazaları yaxınlığındakı bəndləri, limanları və elektrik stansiyalarını vuracaq - sizin etdiyinizi edəcəyik...

17.11.2026 / 22:03
Xəzər dənizini zəbt edənlərin axırı çatdı - Fərman istisnasız icra olunsa...

17.11.2026 / 21:52
Peruda dindarın atdığı təsbeh Roma Papasını gözündən yaraladı

17.11.2026 / 21:47
İstanbul-İrəvan hava yükdaşımaçılığı başladı - həm də intensiv...

17.11.2026 / 21:38
Putinlə rəqs etmiş keçmiş naziri vətəndaşlıqdan çıxardırlar

17.11.2026 / 21:25
Tramp Putinlə ayrıca ikitərəfli görüş keçirmək istəyir...

17.11.2026 / 21:17
Rusiyada hərbi təyyarə qəzaya uğradı - ölənlərin sayı 17-yə çatdı...

17.11.2026 / 21:10
Pekinin Ukrayna ilə bağlı siyasəti kəskin dəyişildi...

17.11.2026 / 20:49
İran Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı sərt mövqeyə keçdi - İmkan vermərik...

17.11.2026 / 20:32
Tiflislə Moskva inanılmaz danışıqlara başlayır - bölgə üçün yeni təhlükə yetişir...

17.11.2026 / 20:17
Ukraynanın hücumundan sonra Krım körpüsünün bir hissəsi dənizə çökdü - hərəkət dayandırıldı...

17.11.2026 / 20:06
İran Bəhreynin hava hücumundan müdafiə qüvvələrini məhv etdi...

17.11.2026 / 19:48
Azərbaycan MDB-də Britaniya üçün 3-cü dövlət oldu - hərbi əməkdaşlıq...

17.11.2026 / 19:33
Avropa Rusiya qarşısında vahid tələb qoyur - Ordunuzu bütün ölkələrdən çıxarın...

17.11.2026 / 19:14
Ölkədə vergi borcları sürətlə artır - 28 faiz...

17.11.2026 / 19:02
Feldşer vəzifələri üzrə hərbi xidmətə qəbulla əlaqədar müsabiqə elan edilib

17.11.2026 / 18:42
Rumıniya Bakı və İrəvanın da daxil olduğu təzə format yaradır...

17.11.2026 / 18:23
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Gürcüstanın Baş nazirinin müavininin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:14
Prezidentin sosial media hesablarında Almaniyanın xarici işlər nazirinin qəbulu ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

17.11.2026 / 18:10
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib - FOTO

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ