Cümə axşamı günü, 19 noyabr 2026
     

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Image


Elşad Həsənov: “Belə bir qurğunun yanında daşınmasının əsas məqsədi...”

Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Çinə (Şençjendəki APEC sammitinə) səfəri zamanı da onu müşayiət edən hərbçinin əlindəki bu çamadan Rusiya dövlət televiziyası və jurnalistlər tərəfindən görüntülənib.

"Nüvə çamadan"ını nüvə dövlətlərinin rəhbərləri nə üçün özləri ilə aparırlar? Burada nə sirr var?

Putinin “nüvə çamadanı”nı Solovyov çəkib göstərib. Bütünü nüvə dövlətlərinin başçıları "nüvə çamadan"ını özü ilə gəzdirir, yoxsa təkcə Putin belə edir? Bu nə deməkdir?

Ekspertlər qeyd edir ki, nüvə dövlətlərinin rəhbərləri "nüvə çamadanı"nı özləri ilə ona görə aparırlar ki, ölkədən kənarda və ya hərəkətdə olduqları vaxt belə strateji nüvə qüvvələri ilə kəsintisiz və şifrələnmiş rabitə saxlaya bilsinlər.

Çamadanın içində "raketi buraxan düymə" yoxdur. O, Ali Baş Komandanın hərbi rəhbərliklə əlaqə saxlaması, vəziyyəti qiymətləndirməsi və əmrləri ötürməsi üçün nəzərdə tutulmuş daşınan rabitə və idarəetmə terminalıdır.

Verilən əmrlər dərhal raketə getmir; Baş Qərargaha və müvafiq hərbi komandanlığa yönləndirilir.

Rusiyadakı sistem "Çeget" adlanır ("Kazbek" komandanlıq sisteminin tərkib hissəsidir). Rabitə protokolları, şifrələmə və daxili quruluş dövlət sirridir.

Bütün nüvə dövlətlərinin başçıları belə edir, yoxsa təkcə Putin?

Bunu təkcə Putin etmir. ABŞ prezidentini də hər səfərdə xüsusi zabit “nüvə futbolu” (nuclear football) adlanan çamadanla müşayiət edir. Lakin bütün nüvə dövlətlərində eyni format tətbiq olunmur: bəzi ölkələrin komandanlıq strukturu, rabitə vasitələri və hərbi doktrinaları fərqlidir və açıq mənbələrdə hamısının eyni çamadanı daşıması barədə təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.

Bu nə deməkdir?

Dövlət başçısının səfər zamanı da ali komandanlıq səlahiyyətlərini qoruduğunu və idarəetmənin fasiləsiz işlədiyini göstərir.

Kameralara düşməsi nə deməkdir? Çamadanın səfərlərdə daşınması adi protokoldur, lakin onun Rusiya mediasında açıq şəkildə çəkilib göstərilməsi xarici səfərlər və böyük sammitlər fonunda nüvə çəkindirməsi və güc nümayişi mesajı kimi də qiymətləndirilir.

Politoloq Elşad Həsənov baki-xeber.com-a Putinin özü ilə Çinə “nüvə çamadanı” aparmasının səbəbləri barədə bunları dedi: “Bəli, biz Putinin səfərləri zamanı onun yanında xüsusi çamadanın daşındığını dəfələrlə görmüşük. Bu çamadanın nüvə silahlarının idarə olunması baxımından mühüm əhəmiyyəti var. Əslində, nüvə çamadanı dövlət başçısını müşayiət edən, strateji nüvə qüvvələrinin idarə olunması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi mühafizə olunan rabitə qurğusudur.

Rusiyada bu qurğu “Çeqet” adlanır və “Kazbek” idarəetmə sisteminin daşınan terminalı hesab olunur. Onun əsas funksiyası prezidentlə ali hərbi komandanlıq, o cümlədən Müdafiə Nazirliyi və Baş Qərargah arasında təhlükəsiz, birbaşa rabitə yaratmaqdır. Bu qurğu nüvə silahlarının tətbiqi ilə bağlı əmrlərin ötürülməsinə imkan verir.

Ancaq burada bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: həmin çamadanda raketləri birbaşa işə salan düymə yoxdur. Bəzən ictimaiyyət arasında belə bir yanlış təsəvvür yaranır ki, prezident çamadandakı düyməni basmaqla nüvə silahlarını işə sala bilər. Əslində, proses bu qədər sadə deyil. Müvafiq əmrlər hərbi komandanlıq sisteminə ötürülür və müəyyən prosedurlar, komanda zənciri vasitəsilə həyata keçirilir. Nüvə silahlarının tətbiqi ilə bağlı qərarvermə mexanizmləri ölkələr üzrə fərqlənir. Bəzi sistemlərdə bir neçə yüksək vəzifəli şəxsin təsdiqi tələb olunduğu barədə məlumatlar mövcuddur, lakin bu prosedurların konkret detalları məxfi saxlanılır.

Dövlət başçısının səfərləri zamanı belə bir qurğunun yanında daşınmasının əsas məqsədi onun ölkədən kənarda olduğu zaman da strateji qüvvələrlə əlaqə saxlamaq, zəruri qərarlar qəbul etmək və idarəetmə imkanlarını qorumaqdır”.

E.Həsənov qeyd etdi ki, ümumiyyətlə, dünyada nüvə silahına malik doqquz dövlət var. O, bildirdi ki, Rusiya, ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Çin, Hindistan, Pakistan, İsrail və Şimali Koreya. Lakin açıq mənbələrdə dövlət başçılarının yanında daşınan, məhz nüvə silahlarının idarə olunması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi çamadan sistemləri haqqında ən geniş məlumat Rusiya və ABŞ-a aiddir.

“ABŞ-da bu qurğu “Nuclear Football” – “Nüvə futbolu” adlanır. Prezident Ağ Evdən kənarda olduğu zaman onun hərbi köməkçisi tərəfindən daşınır. Bu sistem prezidentə strateji nüvə qüvvələri ilə əlaqə saxlamaq, müvafiq qərarları və əmrləri ötürmək imkanı verir. Burada da söhbət nüvə silahını birbaşa işə salan düymədən deyil, xüsusi rabitə və qərarvermə sistemindən gedir.

Digər nüvə dövlətlərində isə idarəetmə mexanizmləri fərqli qurulub.

Məsələn, Fransada prezidentin səfərləri zamanı istifadə etdiyi xüsusi mobil rabitə vasitələri mövcuddur. Lakin bu qurğuların yalnız nüvə silahlarının idarə olunması üçün nəzərdə tutulduğu barədə rəsmi məlumat yoxdur; onlar daha geniş dövlət rabitə sisteminin bir hissəsi hesab olunur.

Böyük Britaniyada isə nüvə çamadanı ilə bağlı fərqli və maraqlı mexanizm mövcuddur. Baş nazir vəzifəyə gəldikdən sonra nüvə sualtı qayıqlarının komandirlərinə ünvanlanan, ölkənin rəhbərliyi və hökuməti məhv ediləcəyi təqdirdə hansı addımların atılmalı olduğunu bildirən dörd xüsusi məktub – “Last Resort Letters” yazır. Bu məktublar ciddi məxfilik şəraitində saxlanılır.

Hindistanda nüvə silahlarının idarə olunması Baş nazirin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən nüvə komandanlığı sistemi vasitəsilə həyata keçirilir. Bu ölkədə qərarvermə mexanizmi kollektiv idarəetmə prinsiplərinə əsaslanır. Baş nazirin mühafizəsi tərəfindən daşınan qara çanta ilə bağlı yayılan məlumatlarda isə onun nüvə düyməsi deyil, mühafizə vasitələri, o cümlədən qatlanan zirehli qalxan və digər təhlükəsizlik avadanlıqları daşıdığı bildirilir.

Çin, Pakistan, İsrail və Şimali Koreyada isə nüvə silahlarının idarə olunması, buraxılış kodları və komanda sistemləri yüksək səviyyədə məxfi saxlanılır. Bu ölkələrin dövlət rəhbərlərini daim müşayiət edən, məhz nüvə silahlarının idarə olunması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi çamadanlar barədə açıq və təsdiqlənmiş məlumatlar məhduddur.

Beləliklə, hazırda açıq mənbələrdə “nüvə çamadanı” sistemi haqqında ən çox məlumat Rusiya və ABŞ-a aiddir. Bununla belə, dəyərli oxucularımız bilməlidirlər ki, bu qurğular nüvə silahını bir düymə ilə işə salan vasitələr deyil. Onlar dövlət başçısının strateji nüvə qüvvələri ilə təhlükəsiz rabitəsini təmin edən, əmrlərin ötürülməsi və idarəetmə prosesində mühüm rol oynayan xüsusi sistemlərdir”-deyə E.Həsənov vurğuladı.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

19.11.2026 / 20:50
Paşinyan Azərbaycan XİN-lə tam razılaşdı...

19.11.2026 / 20:33
Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

19.11.2026 / 20:15
Aşqabad bütün istiqamətlərdə diplomatiyanı dəyişir, tək Türk birliyindən başqa - Şok səbəblər...

19.11.2026 / 19:55
Paşinyandan üsyan etdi - 1870-ci illərdən bəri... bizi türklərə düşmən etdilər...

19.11.2026 / 19:35
Sumqayıtda “Psixologiya və Şəxsi İnkişaf” forumu keçirilib - FOTO

19.11.2026 / 19:18
2023-cü ilin 1 yanvarından bu yana 220 manat məbləği dəyişməyib - niyə?

19.11.2026 / 19:02
Ermənistan Alban irsini özününküləşdirərək UNESCO-ya daxil etmək istəyir – TƏXRİBAT

19.11.2026 / 18:56
Tramp Putin və Cinpinlə görüşdə İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 18:43
Putindən sərt mesajlar - Krım körpüsünə cavab, ərazi məsələsində güzəştsizlik və Qərbə xəbərdarlıq...

19.11.2026 / 18:41
ORMEŞƏNİN ŞƏRƏF DASTANI - Vətənə, qəhrəmanlığa və yaddaşa yazılan əbədi abidə

19.11.2026 / 18:28
YAP: 34 illik zəngin siyasi irs və yeni dövrün strateji hədəfləri

19.11.2026 / 18:21
Şəhid adı əbədidir...

19.11.2026 / 18:18
Ermənistanda TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün vəsait ayırdı...

19.11.2026 / 18:13
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh haqqında Bəyannamə qəbul etdilər

19.11.2026 / 18:01
İranın ağası və... dığası - YUNUS OĞUZ yazır

19.11.2026 / 17:57
Səməd Vurğunun böyük Vətən sevgisi

19.11.2026 / 17:41
“Deputatların “üsyankar” çıxışları idarə olunur” - İddia...

19.11.2026 / 17:10
Prezident İlham Əliyev Vyetnama səfərə edib - FOTO

19.11.2026 / 16:55
Çində tarixi görüş - Putin, Tramp və Cinpin nələri müzakirə etdi...

19.11.2026 / 16:18
Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

19.11.2026 / 16:10
Almaniya Qafqazda ümidini Azərbaycana bağladı - enerjinin gücü budur bax...

19.11.2026 / 15:49
Tramp İranla bağlı təzə taktika işə salıb - "məhdud zərbələr"...

19.11.2026 / 15:18
Anna Akopyan Nikol Paşinyanı hakimiyyətdən devirir...(?)

19.11.2026 / 14:46
Qərbi Azərbaycan İcması Tom Lantos Komissiyasını qərəzli yanaşmadan əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 14:41
Bakı-İrəvan sülh prosesinin "altına bomba qoyulur" - qatil Monte Melkonyana kino çəkildi...

19.11.2026 / 14:40
Azərbaycanda ərzağa xərclənən pullar artır, lakin başadüşülən səbəblər var...

19.11.2026 / 14:26
Tramp APEC sammitində Cinpin danışarkən yatdı... - VİDEO

19.11.2026 / 14:22
Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

19.11.2026 / 14:11
İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

19.11.2026 / 13:57
Rusiyanın ABŞ-la yeni bazarlıq planları - Kalininqraddan çıxırıq, Ukraynanı NATO-ya buraxırıq...

19.11.2026 / 13:56
"Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik" - Hikmət Hacıyev

19.11.2026 / 13:44
Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır"

19.11.2026 / 13:42
"Heydər Əliyev Fondu Vyetnamla humanitar münasibətlərin dərinləşməsinə fəal surətdə kömək edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:40
Prezident: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

19.11.2026 / 13:37
Paşinyan yeni Konstitusiya qəbul olunmayacağı təqdirdə istefa verəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 13:34
"Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi-ticari əlaqələri ardıcıl şəkildə inkişaf edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:32
Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibə verib

19.11.2026 / 13:21
Cinpin Tayvanla bağlı Trampa çağırış etdi - Tramp ABŞ-ın Tayvanın müstəqilliyini dəstəkləmədiyini dedi...

19.11.2026 / 13:06
Alen Simonyan müxalifəti hədələdi – “yeni Konstitusiya qəbul edilməsə... onları darmadağın edəcəyik”

19.11.2026 / 12:47
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında ilk üçtərəfli görüş başladı...

19.11.2026 / 12:26
Putin və Tramp arasında görüş keçirildi...

19.11.2026 / 12:12
Xeyirxahlıq missiyası

19.11.2026 / 12:07
Xəzərin sahilboyu ərazilərinin idarə olunması üçün yeni mexanizmlər tətbiq ediləcək...

19.11.2026 / 11:59
Simonyan Azərbaycana gəlir...

19.11.2026 / 11:43
Xəzərin sahilindəki qanunsuz tikililərin taleyi necə olacaq? - Açıqlama

19.11.2026 / 11:30
"Xəzərin sahilboyu ərazilərində qanunsuz fəaliyyətlər də mövcuddur" - İlqar Həbiyev

19.11.2026 / 11:17
“Dünya misli görünməmiş kiberdəyişikliklərin yalnız başlanğıcındadır" - DTX rəis müavini

19.11.2026 / 10:30
Bakıda ilk dəfə avtobuslar üçün ayrıca svetofor quraşdırılacaq...

19.11.2026 / 10:07
Məleykə Abbaszadə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru təyin edildi

19.11.2026 / 10:05
Elçin Babayev Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edildi

19.11.2026 / 09:41
ABŞ-ın üç aviadaşıyıcısından biri Yaxın Şərqi tərk etdi - nə baş verir?

19.11.2026 / 09:12
Vəkil Orxan Kəngərli saxlanıldı

19.11.2026 / 08:50
Azərbaycan Fransanı regionda sülh prosesinə mane olan qərəzli mövqeyindən əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 06:02
Çexiya da rus idmançıların ölkəyə girişini yasaqladı

18.11.2026 / 22:36
Ukraynada "ikinci Çernobıl" təhlükəsi... Avropada nüvə qəzası risqi son 40 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatdı - 38 ölkədən XƏBƏRDARLIQ...

18.11.2026 / 22:10
İtaliyada İsraili tənqid etmək qadağan edildi...

18.11.2026 / 21:44
Kaya Kallası Rusiya ilə danışıqlarda iştirakdan kim (lər) məhrum etdi...

18.11.2026 / 21:27
9-cu əsrdə Rusiyanı xristianlaşdıran da ermənilər olublarmış...

18.11.2026 / 21:11
Tramp ölkənin “bütün” hərbi gücünü İranın üstünə tökdü...

18.11.2026 / 20:53
Spiker Rubinyan sülh sazişinə Paşinyandan fərqli mövqe göstərdi...

18.11.2026 / 20:36
Ermənistan və Rusiya dəmiryolu üzrə qapalı İşçi qruplar yaratdı...

18.11.2026 / 20:20
Ermənistan parlamentində inanılmaz konstitusiya “bazarlığı” başladı...

18.11.2026 / 20:03
Ermənistanın hökumət sənədində Azərbaycana qarşı “070” kodlu təxribat rəsmiləşdirilir...

18.11.2026 / 19:44
Məmurlar Prezidentin qərarından sui-istifadəni davam etdirirlər...

18.11.2026 / 19:27
Britaniya Avropa İttifaqından çıxmasına peşman olub, yenidən quruma qayıtmaq istəyir

18.11.2026 / 19:15
8 nəfər saxlandı, 104 kiloqram narkotik ələ keçirildi - DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat...

18.11.2026 / 19:06
Kollegiyadan saxlanılan vəkillərlə bağlı xəbərlərə REAKSİYA

18.11.2026 / 18:53
Əli Əsədov Gürcüstanın Baş nazirinin müavini ilə görüşdü

18.11.2026 / 18:49
Türkiyədə AK Parti iqtidarı “Sözcü TV”-ni də bağladı, müxalifətə qarşı cəza yürüşləri davam edir...

18.11.2026 / 18:34
Din xadimləri dövlət qulluğunda işləyə bilməyəcəklər...

18.11.2026 / 18:19
“Türkiyə və Azərbaycan hərbi əməkdaşlığı genişləndirir” - Yaşar Gülər

18.11.2026 / 18:01
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayıldı

18.11.2026 / 17:50
Rusiya Kalininqraddakı qoşunları çıxarmaq müqabilində NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə qayıtmasını tələb edir...

18.11.2026 / 17:26
“Ermənistan və Azərbaycan transsərhəd su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə işçi qrupları yaradır” - Paşinyan

18.11.2026 / 17:12
Putin və Tramp Çində görüşdü...

18.11.2026 / 17:06
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin iclası keçirilib - FOTO

18.11.2026 / 16:50
İnstitut direktoru 6 min, müavinləri 5 min maaş alacaq – Əli Əsədov qərar verdi

18.11.2026 / 16:35
İrəvan Moskvanın dəmir yolu siyasətinə qarşı mövqeyini sərtləşdirdi...

18.11.2026 / 16:20
İran Qars-Gümrü keçidinin açılmasına qarşı çıxdı...

18.11.2026 / 16:19
Azərbaycan Cənubi Qafqazın qapılarını Qərbə açır...

18.11.2026 / 16:11
Azərbaycan dili və informatika dövlət qulluğu imtahanından çıxarılır? - DİM-dən AÇIQLAMA...

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ