Cümə axşamı günü, 19 noyabr 2026
     

Aşqabad bütün istiqamətlərdə diplomatiyanı dəyişir, tək Türk birliyindən başqa - Şok səbəblər...

Image


Mehmet Gökhan Özçubukçu: “Türkmənistanın neytrallıq siyasəti Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə münasibətlərinin əhatə dairəsini və inkişaf formasını müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir”

Türkmənistan uzun illərdir ki, özünəməxsus, əsasən birtərəfli və qapalı xarici siyasət yürüdür. Ölkə regional və beynəlxalq proseslərə mümkün qədər müdaxilə etməməyə, hər hansı siyasi blokun və ya ittifaqın tərəfinə keçməməyə çalışır. Türk Dövlətləri Təşkilatında (TDT) da müşahidəçi statusunda iştirak edən Türkmənistan bu qurumun tədbirlərinə bəzən qatılır, bəzən isə iştirak etmir. Ölkənin təşkilata tamhüquqlu üzv olmaq niyyəti indiyədək açıq şəkildə ifadə olunmayıb.

Son dövrlərdə isə Türkmənistanın xarici siyasətində müəyyən fəallıq müşahidə olunur. Avropa ölkələri, Çin və digər dövlətlərlə əlaqələrin genişləndirilməsi, müxtəlif istiqamətlərdə diplomatik və iqtisadi əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi bu fəallığın göstəricisidir. Bununla belə, Türkmənistan Türk Dövlətləri Təşkilatına tamhüquqlu üzv olmaq məsələsində əvvəlki mövqeyini qoruyur.

Bəs Türkmənistanın TDT-yə daimi üzv olmaq istəməməsinin səbəbləri nədir? Ölkənin neytrallıq siyasəti bu qərarda nə dərəcədə həlledici rol oynayır? Yoxsa Türkmənistan regional və beynəlxalq münasibətlərdə özünəməxsus balans siyasətini qorumaq, müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərini sərbəst şəkildə inkişaf etdirmək istəyir?

Beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Mehmet Gökhan Özçubukçu baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, Türkmənistanın Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) tamhüquqlu üzvlüklə bağlı hələ qərar qəbul etməməsi ölkənin xarici siyasət anlayışı və geosiyasi prioritetləri ilə sıx bağlıdır. “Bu yanaşmanın formalaşmasında daimi neytrallıq statusu, müstəqil qərar qəbul etmək iradəsi, regional və qlobal güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə tarazlığı qorumaq istəyi və beynəlxalq əməkdaşlıq proseslərində mərhələli iştirak seçimi əsas amillər arasında yer alır.

İlk növbədə, Türkmənistanın neytrallıq siyasəti beynəlxalq münasibətlərdə özünəməxsus bir modelə əsaslanır. Ölkənin daimi neytrallıq statusu 1995-ci ildə BMT Baş Assambleyasının qətnaməsi ilə tanınmış, 2015 və 2025-ci illərdə isə bu statusa beynəlxalq dəstək bir daha təsdiqlənmişdir. Bu siyasət Türkmənistanın hərbi və siyasi bloklara qoşulmamasını, xarici siyasətdə müstəqil qərar qəbul etmək imkanlarını qorumasını və beynəlxalq mübahisələrdə tərəf mövqeyində çıxış etməməsini nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, neytrallıq beynəlxalq əməkdaşlıqdan kənarda qalmaq və ya regional təşkilatlarla münasibətləri məhdudlaşdırmaq demək deyil. Türkmənistanın son illərdə müxtəlif ölkələrlə diplomatik və iqtisadi əlaqələrini genişləndirməsi də bunu göstərir.

İkinci mühüm amil Türkmənistanın çoxşaxəli xarici siyasət yürütmək və müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərində tarazlığı qorumaq istəyidir. Ölkənin geosiyasi mövqeyi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türkmənistan Xəzər hövzəsində yerləşir, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə həmsərhəddir və Çin, Rusiya, İran, Türkiyə, eləcə də Avropa ölkələri ilə müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarına malikdir. Xüsusilə enerji ixracı, nəqliyyat və kommunikasiya layihələri, eləcə də regional ticarət əlaqələri Aşqabadın xarici siyasət prioritetlərinin əsas istiqamətləri arasındadır. Bu səbəbdən Türkmənistan hər hansı regional inteqrasiya mexanizmi çərçivəsində əlaqələrini inkişaf etdirərkən digər tərəfdaşları ilə münasibətlərini də nəzərə alır. Başqa sözlə, xarici siyasətdə seçim imkanlarını qorumaq ölkə üçün mühüm strateji üstünlükdür.

Türkmənistanın Türk Dövlətləri Təşkilatına münasibətində də bu yanaşmanın təsiri görünür. Türkmənistan 2021-ci ildə təşkilata müşahidəçi statusu ilə qoşulmuşdur. Bu addım ölkənin türk dövlətləri ilə siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar əlaqələri inkişaf etdirmək niyyətini ortaya qoyur. Eyni zamanda, müşahidəçi statusu Aşqabada təşkilatın fəaliyyətində iştirak etmək və əməkdaşlıq imkanlarından yararlanmaq imkanı verir. Bununla yanaşı, tamhüquqlu üzvlüyün gətirə biləcəyi siyasi və institusional öhdəlikləri üzərinə götürmədən əlaqələrini inkişaf etdirməsinə şərait yaradır. Burada mühüm bir məqamı vurğulamaq lazımdır: Türk Dövlətləri Təşkilatı hərbi ittifaq deyil, ortaq tarix, dil və mədəniyyət əsasında siyasi, iqtisadi və humanitar əməkdaşlığı inkişaf etdirməyi hədəfləyən hökumətlərarası təşkilatdır.

Türkmənistanın neytrallıq siyasəti Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə münasibətlərinin əhatə dairəsini və inkişaf formasını müəyyənləşdirən əsas amillərdən biridir”. Mehmet Gökhan Özçubukçu hesab edir ki, bu çərçivədə ölkənin tamhüquqlu üzvlüklə bağlı qərarında xarici siyasət prioritetləri, müstəqil fəaliyyət göstərmək iradəsi və müxtəlif güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə tarazlığı qorumaq yanaşması təsirli olur.

“Məncə, Türkmənistanın mövcud mövqeyini Türk Dövlətləri Təşkilatı ilə əməkdaşlığın səviyyəsini və formasını öz xarici siyasət prinsiplərinə uyğun müəyyənləşdirmək, bu prosesdə müstəqil qərar qəbul etmək iradəsini və diplomatik manevr imkanlarını qorumaq yanaşması ilə izah etmək olar. Aşqabad türk dövlətləri ilə əlaqələrin inkişafına əhəmiyyət verir, lakin bu əməkdaşlığın hansı institusional çərçivədə və hansı sürətlə dərinləşdiriləcəyinə özü qərar verməyə üstünlük verir. Türkmənistanın TDT-nin fəaliyyətində iştirakının müxtəlif dövrlərdə fərqlənməsi də ölkənin təşkilatla münasibətlərini öz xarici siyasət prioritetlərinə uyğun şəkildə formalaşdırdığını göstərir. Bununla yanaşı, ölkənin tamhüquqlu üzvlüklə bağlı hələ açıq və konkret qərar verməməsi gələcəkdə bu istiqamətdə mövqeyinin dəyişməyəcəyi anlamına gəlmir.

Türkmənistanın Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində daha fəal rol oynaması həm ölkənin regional əlaqələrinin genişlənməsi, həm də türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın güclənməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə Xəzər dənizi üzərindən nəqliyyat əlaqələri, enerji əməkdaşlığı, Orta Dəhlizin inkişafı və Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında bağlantıların gücləndirilməsi bu əməkdaşlığın konkret nəticələr verə biləcəyi sahələrdir. Türkmənistanın bu proseslərdə daha fəal iştirakı təşkilatın regional və beynəlxalq nüfuzunu da artıra bilər.

Nəticə etibarilə, Türkmənistanın Türk Dövlətləri Təşkilatına tamhüquqlu üzvlüklə bağlı mövcud yanaşması neytrallıq siyasəti, çoxşaxəli diplomatik əlaqələrini qorumaq istəyi və xarici siyasətdə müstəqil fəaliyyət imkanlarını saxlamaq strategiyası ilə bağlıdır. Aşqabad üçün əsas prioritet hər hansı siyasi blokun tərkib hissəsinə çevrilmək əvəzinə, müxtəlif tərəfdaşlarla əməkdaşlıq imkanlarını qoruyaraq milli maraqlarına uyğun xarici siyasət yürütməkdir. Bununla yanaşı, türk dövlətləri ilə arasında mövcud olan tarixi, mədəni və iqtisadi yaxınlıq Türkmənistanın TDT ilə əlaqələrinin gələcəkdə daha da dərinləşməsi üçün əlverişli zəmin yaradır”-deyə beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis vurğuladı.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

19.11.2026 / 20:50
Paşinyan Azərbaycan XİN-lə tam razılaşdı...

19.11.2026 / 20:33
Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

19.11.2026 / 20:15
Aşqabad bütün istiqamətlərdə diplomatiyanı dəyişir, tək Türk birliyindən başqa - Şok səbəblər...

19.11.2026 / 19:55
Paşinyandan üsyan etdi - 1870-ci illərdən bəri... bizi türklərə düşmən etdilər...

19.11.2026 / 19:35
Sumqayıtda “Psixologiya və Şəxsi İnkişaf” forumu keçirilib - FOTO

19.11.2026 / 19:18
2023-cü ilin 1 yanvarından bu yana 220 manat məbləği dəyişməyib - niyə?

19.11.2026 / 19:02
Ermənistan Alban irsini özününküləşdirərək UNESCO-ya daxil etmək istəyir – TƏXRİBAT

19.11.2026 / 18:56
Tramp Putin və Cinpinlə görüşdə İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 18:43
Putindən sərt mesajlar - Krım körpüsünə cavab, ərazi məsələsində güzəştsizlik və Qərbə xəbərdarlıq...

19.11.2026 / 18:41
ORMEŞƏNİN ŞƏRƏF DASTANI - Vətənə, qəhrəmanlığa və yaddaşa yazılan əbədi abidə

19.11.2026 / 18:28
YAP: 34 illik zəngin siyasi irs və yeni dövrün strateji hədəfləri

19.11.2026 / 18:21
Şəhid adı əbədidir...

19.11.2026 / 18:18
Ermənistanda TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün vəsait ayırdı...

19.11.2026 / 18:13
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh haqqında Bəyannamə qəbul etdilər

19.11.2026 / 18:01
İranın ağası və... dığası - YUNUS OĞUZ yazır

19.11.2026 / 17:57
Səməd Vurğunun böyük Vətən sevgisi

19.11.2026 / 17:41
“Deputatların “üsyankar” çıxışları idarə olunur” - İddia...

19.11.2026 / 17:10
Prezident İlham Əliyev Vyetnama səfərə edib - FOTO

19.11.2026 / 16:55
Çində tarixi görüş - Putin, Tramp və Cinpin nələri müzakirə etdi...

19.11.2026 / 16:18
Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

19.11.2026 / 16:10
Almaniya Qafqazda ümidini Azərbaycana bağladı - enerjinin gücü budur bax...

19.11.2026 / 15:49
Tramp İranla bağlı təzə taktika işə salıb - "məhdud zərbələr"...

19.11.2026 / 15:18
Anna Akopyan Nikol Paşinyanı hakimiyyətdən devirir...(?)

19.11.2026 / 14:46
Qərbi Azərbaycan İcması Tom Lantos Komissiyasını qərəzli yanaşmadan əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 14:41
Bakı-İrəvan sülh prosesinin "altına bomba qoyulur" - qatil Monte Melkonyana kino çəkildi...

19.11.2026 / 14:40
Azərbaycanda ərzağa xərclənən pullar artır, lakin başadüşülən səbəblər var...

19.11.2026 / 14:26
Tramp APEC sammitində Cinpin danışarkən yatdı... - VİDEO

19.11.2026 / 14:22
Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

19.11.2026 / 14:11
İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

19.11.2026 / 13:57
Rusiyanın ABŞ-la yeni bazarlıq planları - Kalininqraddan çıxırıq, Ukraynanı NATO-ya buraxırıq...

19.11.2026 / 13:56
"Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik" - Hikmət Hacıyev

19.11.2026 / 13:44
Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır"

19.11.2026 / 13:42
"Heydər Əliyev Fondu Vyetnamla humanitar münasibətlərin dərinləşməsinə fəal surətdə kömək edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:40
Prezident: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

19.11.2026 / 13:37
Paşinyan yeni Konstitusiya qəbul olunmayacağı təqdirdə istefa verəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 13:34
"Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi-ticari əlaqələri ardıcıl şəkildə inkişaf edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:32
Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibə verib

19.11.2026 / 13:21
Cinpin Tayvanla bağlı Trampa çağırış etdi - Tramp ABŞ-ın Tayvanın müstəqilliyini dəstəkləmədiyini dedi...

19.11.2026 / 13:06
Alen Simonyan müxalifəti hədələdi – “yeni Konstitusiya qəbul edilməsə... onları darmadağın edəcəyik”

19.11.2026 / 12:47
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında ilk üçtərəfli görüş başladı...

19.11.2026 / 12:26
Putin və Tramp arasında görüş keçirildi...

19.11.2026 / 12:12
Xeyirxahlıq missiyası

19.11.2026 / 12:07
Xəzərin sahilboyu ərazilərinin idarə olunması üçün yeni mexanizmlər tətbiq ediləcək...

19.11.2026 / 11:59
Simonyan Azərbaycana gəlir...

19.11.2026 / 11:43
Xəzərin sahilindəki qanunsuz tikililərin taleyi necə olacaq? - Açıqlama

19.11.2026 / 11:30
"Xəzərin sahilboyu ərazilərində qanunsuz fəaliyyətlər də mövcuddur" - İlqar Həbiyev

19.11.2026 / 11:17
“Dünya misli görünməmiş kiberdəyişikliklərin yalnız başlanğıcındadır" - DTX rəis müavini

19.11.2026 / 10:30
Bakıda ilk dəfə avtobuslar üçün ayrıca svetofor quraşdırılacaq...

19.11.2026 / 10:07
Məleykə Abbaszadə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru təyin edildi

19.11.2026 / 10:05
Elçin Babayev Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edildi

19.11.2026 / 09:41
ABŞ-ın üç aviadaşıyıcısından biri Yaxın Şərqi tərk etdi - nə baş verir?

19.11.2026 / 09:12
Vəkil Orxan Kəngərli saxlanıldı

19.11.2026 / 08:50
Azərbaycan Fransanı regionda sülh prosesinə mane olan qərəzli mövqeyindən əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 06:02
Çexiya da rus idmançıların ölkəyə girişini yasaqladı

18.11.2026 / 22:36
Ukraynada "ikinci Çernobıl" təhlükəsi... Avropada nüvə qəzası risqi son 40 ilin ən yüksək səviyyəsinə çatdı - 38 ölkədən XƏBƏRDARLIQ...

18.11.2026 / 22:10
İtaliyada İsraili tənqid etmək qadağan edildi...

18.11.2026 / 21:44
Kaya Kallası Rusiya ilə danışıqlarda iştirakdan kim (lər) məhrum etdi...

18.11.2026 / 21:27
9-cu əsrdə Rusiyanı xristianlaşdıran da ermənilər olublarmış...

18.11.2026 / 21:11
Tramp ölkənin “bütün” hərbi gücünü İranın üstünə tökdü...

18.11.2026 / 20:53
Spiker Rubinyan sülh sazişinə Paşinyandan fərqli mövqe göstərdi...

18.11.2026 / 20:36
Ermənistan və Rusiya dəmiryolu üzrə qapalı İşçi qruplar yaratdı...

18.11.2026 / 20:20
Ermənistan parlamentində inanılmaz konstitusiya “bazarlığı” başladı...

18.11.2026 / 20:03
Ermənistanın hökumət sənədində Azərbaycana qarşı “070” kodlu təxribat rəsmiləşdirilir...

18.11.2026 / 19:44
Məmurlar Prezidentin qərarından sui-istifadəni davam etdirirlər...

18.11.2026 / 19:27
Britaniya Avropa İttifaqından çıxmasına peşman olub, yenidən quruma qayıtmaq istəyir

18.11.2026 / 19:15
8 nəfər saxlandı, 104 kiloqram narkotik ələ keçirildi - DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat...

18.11.2026 / 19:06
Kollegiyadan saxlanılan vəkillərlə bağlı xəbərlərə REAKSİYA

18.11.2026 / 18:53
Əli Əsədov Gürcüstanın Baş nazirinin müavini ilə görüşdü

18.11.2026 / 18:49
Türkiyədə AK Parti iqtidarı “Sözcü TV”-ni də bağladı, müxalifətə qarşı cəza yürüşləri davam edir...

18.11.2026 / 18:34
Din xadimləri dövlət qulluğunda işləyə bilməyəcəklər...

18.11.2026 / 18:19
“Türkiyə və Azərbaycan hərbi əməkdaşlığı genişləndirir” - Yaşar Gülər

18.11.2026 / 18:01
Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT-nin rəsmi sənədi kimi yayıldı

18.11.2026 / 17:50
Rusiya Kalininqraddakı qoşunları çıxarmaq müqabilində NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə qayıtmasını tələb edir...

18.11.2026 / 17:26
“Ermənistan və Azərbaycan transsərhəd su ehtiyatlarının idarə olunması üzrə işçi qrupları yaradır” - Paşinyan

18.11.2026 / 17:12
Putin və Tramp Çində görüşdü...

18.11.2026 / 17:06
Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin iclası keçirilib - FOTO

18.11.2026 / 16:50
İnstitut direktoru 6 min, müavinləri 5 min maaş alacaq – Əli Əsədov qərar verdi

18.11.2026 / 16:35
İrəvan Moskvanın dəmir yolu siyasətinə qarşı mövqeyini sərtləşdirdi...

18.11.2026 / 16:20
İran Qars-Gümrü keçidinin açılmasına qarşı çıxdı...

18.11.2026 / 16:19
Azərbaycan Cənubi Qafqazın qapılarını Qərbə açır...

18.11.2026 / 16:11
Azərbaycan dili və informatika dövlət qulluğu imtahanından çıxarılır? - DİM-dən AÇIQLAMA...

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ