Cümə günü, 20 noyabr 2026
     

Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

Image


Moskvanı Ukraynanın zərbələri, yoxsa Vaşinqtonun güzəştləri dayandıra bilər?

Ukrayna müharibəsinin dayandırılması istiqamətində ABŞ-ın yürütdüyü siyasət getdikcə daha çox suallar doğurur. Xüsusilə Vaşinqtonun bir tərəfdən Moskva ilə danışıqları intensivləşdirməsi, digər tərəfdən isə Ukraynanın Rusiyanın hərbi və strateji obyektlərinə zərbələrini tənqid etməsi Qərb koalisiyasında yanaşma fərqlərini üzə çıxarır. Bu fərqlər artıq yalnız diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmır, müharibənin hansı vasitələrlə dayandırılmalı olduğu məsələsində də ciddi fikir ayrılığı yaradır.

Noyabrın 17-də Brüsseldə keçirilən Ukraynanın Müdafiəsi üzrə Təmas Qrupunun iclasında ABŞ müdafiə nazirinin siyasi məsələlər üzrə müavini Elbric Kolbinin mövqeyi bu baxımdan diqqət çəkən hadisələrdən biridir. Kolbi Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərinə endirdiyi zərbələrin müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərmədiyini bildirib. O, hətta Ukrayna müdafiə nazirinin qapalı məruzəsini dinləmədən iclası tərk edib. Bu davranış Avropa nümayəndələrinin narazılığına səbəb olub. Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius ABŞ rəsmisinin mövqeyini sərt şəkildə tənqid edib, Böyük Britaniyanın müdafiə naziri Ues Stritinq isə Ukraynanın uzaqmənzilli zərbələrinin Rusiyanın hərbi imkanlarını zəiflətməyə xidmət etdiyini vurğulayıb.

Əslində, burada söhbət yalnız Ukraynanın hansı hərbi taktikanı seçməsindən getmir. Məsələnin daha ciddi tərəfi Rusiyanın müharibəni davam etdirmək imkanlarının hansı üsullarla məhdudlaşdırılmasıdır. Çünki Moskvanın hərbi-siyasi rəhbərliyi müharibənin davam etdirilməsinin mümkünlüyünü qiymətləndirərkən həm cəbhədəki vəziyyəti, həm iqtisadi resursları, həm də beynəlxalq siyasi şəraiti nəzərə alır.

Ukraynanın Rusiya ərazisinin dərinliklərinə zərbələr endirməsi ilk növbədə Moskvanın müharibəni öz ərazisindən uzaqda aparmaq imkanlarını məhdudlaşdırır. Rusiya uzun müddət çalışırdı ki, müharibənin əsas ağırlığını Ukrayna ərazisində saxlasın, öz əhalisi isə münaqişənin nəticələrini mümkün qədər az hiss etsin. Lakin neft emalı zavodlarına, hərbi istehsal müəssisələrinə, logistika mərkəzlərinə, silah-sursat anbarlarına və strateji nəqliyyat infrastrukturlarına zərbələr bu hesablamaları çətinləşdirir.

Belə hücumların əhəmiyyəti yalnız fiziki dağıntı ilə ölçülməməlidir. Onlar Rusiyanın hərbi təchizat zəncirinə əlavə xərc yaradır, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin daha geniş ərazilərdə yerləşdirilməsini tələb edir və hərbi resursların bir hissəsini cəbhədən arxa bölgələrin müdafiəsinə yönəltməyə məcbur edir. Bu isə Moskvanın müharibəni əvvəlki intensivliklə davam etdirmək imkanlarına təsir göstərə bilər.

Krım körpüsünə endirilən zərbələr də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Körpü təkcə Rusiyanın işğal etdiyi Krımla materik arasında nəqliyyat əlaqəsi deyil, həm də hərbi təchizat və siyasi simvolizm baxımından mühüm infrastrukturdur. Onun fəaliyyətinin pozulması Rusiyanın logistikasına əlavə çətinlik yarada, eyni zamanda Kremlin işğal etdiyi əraziləri qorumaq imkanlarının toxunulmaz olmadığını nümayiş etdirə bilər.

Hücumların real nəticəsi hədəfin hərbi əhəmiyyətindən, vurulan obyektin fəaliyyətinin nə müddətə dayandırılmasından, Rusiyanın alternativ logistika imkanlarından və yaranan zərərin bərpa müddətindən asılıdır. Mülki infrastruktura və əhaliyə yönələn hücumlar isə həm humanitar, həm də siyasi baxımdan əks nəticə verə bilər. Deməli, əsas məsələ zərbələrin sayından daha çox onların hərbi məqsədəuyğunluğu və nəticəsidir.

Lakin Rusiyaya təzyiq göstərilməsinin digər və daha mühüm istiqaməti iqtisadi və siyasi müstəvidədir. Moskva üçün müharibənin davam etdirilməsinin əsas şərtlərindən biri maliyyə və enerji resurslarına çıxış imkanlarının qorunmasıdır. Rusiya enerji ixracından əldə etdiyi gəlirlər hesabına hərbi xərclərini maliyyələşdirir, silah istehsalını və ordunun təminatını davam etdirir. Bu baxımdan ABŞ və Avropa İttifaqının sanksiyaları Rusiyanın müharibə potensialını məhdudlaşdıran əsas vasitələrdən biridir.

Vaşinqtonun sanksiyaların yumşaldılması istiqamətində atdığı addımlar isə Moskvanın hesablamalarına fərqli təsir göstərə bilər. Məsələn, Tramp administrasiyası oktyabrın 16-da Rusiya və İrana qarşı nəzərdə tutulan bəzi sanksiya məhdudiyyətlərinin tətbiqindən imtina edilməsi barədə qərar verib. Ağ Ev bunu Ukrayna müharibəsinin dayanıqlı sülhlə başa çatdırılması istiqamətində aparılan danışıqlara mane olmamaqla əsaslandırıb.

Ancaq burada mühüm bir ziddiyyət meydana çıxır. Sanksiyalar Rusiyanın müharibə aparmaq imkanlarını məhdudlaşdırmaq üçün tətbiq edilibsə, onların danışıqlar prosesində güzəşt vasitəsinə çevrilməsi Moskvanın mövqeyini gücləndirə bilər. Rusiya rəhbərliyi belə qənaətə gələ bilər ki, müharibəni davam etdirməklə Qərbi iqtisadi və siyasi güzəştlərə məcbur etmək mümkündür. Bu halda sanksiyaların yumşaldılması Kremlin müharibəni dayandırmaq motivasiyasını artırmaq əvəzinə, əksinə, onun gözləntilərini yüksəldə bilər.

Putinin beynəlxalq zirvə görüşlərinə dəvət edilməsi və onunla birbaşa danışıqların aparılması da eyni kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Diplomatiya müharibələrin dayandırılması üçün vacib vasitədir. Rusiya kimi nüvə dövlətinin rəhbərliyi ilə danışıqlar aparılması özlüyündə yanlış yanaşma sayıla bilməz. Lakin diplomatik təmasların nəticə verməsi üçün tərəflərin mövqeləri arasında müəyyən qarşılıqlılıq olmalıdır. Əgər Moskva danışıqlar masasında siyasi legitimlik və iqtisadi güzəştlər əldə edir, bunun müqabilində isə işğal etdiyi ərazilər üzərində nəzarətini saxlamaq imkanı qazanırsa, bu, sülh deyil, təcavüzün nəticələrinin rəsmiləşdirilməsi kimi qəbul oluna bilər.

Xüsusilə Ukraynaya Donbasdan imtina etməyi nəzərdə tutan təkliflərin irəli sürülməsi ciddi təhlükələr yaradır. Çünki ərazi güzəştləri Rusiyanın müharibə yolu ilə siyasi məqsədlərinə çatdığı təəssüratını formalaşdıra bilər. Belə bir nəticə təkcə Ukraynanın təhlükəsizliyinə deyil, bütövlükdə beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminə mənfi təsir göstərər. Digər dövlətlər də hərbi gücdən istifadə etməklə ərazi və siyasi güzəştlər əldə etməyin mümkün olduğu qənaətinə gələ bilərlər.

Burada əsas məsələ Moskvanın güzəştləri necə qəbul etməsidir. Əgər Kreml Qərbin geri çəkilməsini öz siyasətinin uğuru kimi qiymətləndirərsə, əldə etdiyi nəticələrlə kifayətlənməyə bilər. Əksinə, növbəti mərhələdə daha geniş tələblər irəli sürmək üçün əlverişli şərait yarandığını düşünə bilər. Çünki Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi yalnız müəyyən ərazilərə nəzarət məsələsindən ibarət deyil. Moskvanın məqsədləri Ukraynanın xarici siyasət istiqamətinə, təhlükəsizlik seçimlərinə və ümumilikdə postsovet məkanında Qərbin təsir imkanlarına da aiddir.

ABŞ-la Avropa arasında yaranan fikir ayrılıqları da Rusiyanın maraqlarına xidmət edə biləcək amillərdəndir. Vaşinqtonun Ukraynaya hərbi dəstəyin məhdudlaşdırılması və danışıqlarda daha çox güzəştə gedilməsi istiqamətində mövqe nümayiş etdirməsi Avropa dövlətlərini alternativ təhlükəsizlik mexanizmləri yaratmağa sövq edir. Lakin Qərbin vahid mövqeyinin zəifləməsi Moskvanın diplomatik manevr imkanlarını genişləndirir. Rusiya ABŞ-la ayrı, Avropa dövlətləri ilə ayrı münasibətlər qurmaqla müttəfiqlər arasındakı ziddiyyətlərdən istifadə edir.

Bununla belə, Vaşinqtonun yanaşmasını yalnız Rusiyaya güzəşt kimi qiymətləndirmək də müəyyən mənada birtərəfli olardı. ABŞ administrasiyası müharibənin uzanmasının yaratdığı iqtisadi və hərbi xərcləri azaltmaq, Avropanın təhlükəsizlik məsuliyyətini artırmaq və Moskvanı danışıqlar masasına gətirmək istəyir. Ancaq bu strategiyanın uğuru Rusiyanın danışıqlara nə dərəcədə səmimi yanaşmasından və əldə ediləcək razılaşmanın hansı təhlükəsizlik təminatlarına əsaslanmasından asılıdır.

Nəticə etibarilə, Ukraynanın Rusiyanın dərinliklərinə zərbələri ilə Vaşinqtonun Moskva ilə siyasi-diplomatik təmaslarını bir-birinə alternativ vasitələr kimi nəzərdən keçirmək düzgün deyil. Hərbi təzyiq Rusiyanın müharibə aparmaq imkanlarını zəiflətməli, iqtisadi sanksiyalar bu imkanların maliyyə əsaslarını məhdudlaşdırmalı, diplomatiya isə yaranan təzyiqi konkret siyasi nəticəyə çevirməlidir. Bu vasitələr bir-birini tamamladıqda daha təsirli ola bilər.

Əgər diplomatiya hərbi və iqtisadi təzyiqlə müşayiət olunmursa, Moskva bunu güzəştə getmək üçün fürsət kimi deyil, öz mövqeyini möhkəmləndirmək imkanı kimi qəbul edə bilər. Eyni zamanda, yalnız hərbi zərbələrlə Rusiyanı danışıqlara məcbur etmək də çətin olacaq. Ona görə də Ukraynanın hərbi imkanlarının qorunması, Rusiyaya qarşı sanksiyaların real təzyiq vasitəsi kimi saxlanılması və danışıqlarda Ukraynanın suverenliyinin əsas prinsip kimi qəbul edilməsi vacibdir.

Ən mühüm məqam isə budur ki, Rusiyanın təcavüzkar siyasətinin qarşısını almaq üçün ona müharibənin davam etdirilməsinin baha başa gələcəyi, ərazi işğallarının siyasi qazanca çevrilməyəcəyi və güzəştlərin yalnız qarşılıqlı öhdəliklər əsasında mümkün olacağı göstərilməlidir. Əks halda, əldə ediləcək hər hansı müvəqqəti razılaşma müharibənin sonu deyil, Rusiyanın növbəti hərbi-siyasi mərhələyə hazırlaşması üçün fasilə ola bilər.

Akif NƏSİRLİ



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

20.11.2026 / 12:59
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Ho Şi Minin məqbərəsini ziyarət etdi - FOTO

20.11.2026 / 08:21
Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü gündəmdə - yalnız ərazi güzəşti qarşılığında…

20.11.2026 / 08:11
Netanyahunun əsas rəqibi hərəkətə keçdi - Ayzenkot ərəb partiyaları ilə koalisiyaya gedir

20.11.2026 / 08:10
Prezident İlham Əliyev Hanoyda “İnqilab şəhidləri” abidəsini ziyarət edib - FOTO

20.11.2026 / 08:01
Senat Trampın İrana qarşı müharibə səlahiyyətini məhdudlaşdırmaq cəhdini rədd etdi

20.11.2026 / 00:45
Beynəlxalq Məhkəmədən tarixi qərar... Myanma Arakan müsəlmanlarına qarşı rəsmən soyqırımda ittiham olundu – təzminat ödəyəcəklər…

20.11.2026 / 00:11
Qarakənd faciəsindən 35 il ötür...

20.11.2026 / 00:01
Bu gün Ağdam Şəhəri Günüdür - Qarabağın dirçəliş rəmzinə çevrilən Ağdam...

19.11.2026 / 22:53
Azərbaycan tarixinin öyrənilməmiş səhifələri

19.11.2026 / 22:35
Sadiq həmişə müharibənin qələbə ilə bitəcəyini deyirdi…

19.11.2026 / 21:58
Yeni prezident seçkilərinə qədər Əkrəm İmamoğluna “siyasətlə məşğulluq” qadağası qoyuldu...

19.11.2026 / 21:35
“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

19.11.2026 / 21:17
Almaniya Cənubi Qafqazda sülh prosesi ilə bağlı yeni kurs elan etdi...

19.11.2026 / 21:04
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

19.11.2026 / 20:50
Paşinyan Azərbaycan XİN-lə tam razılaşdı...

19.11.2026 / 20:33
Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

19.11.2026 / 20:19
QHT “Süni intellekt dövrünün tələbəsi necə olmalıdır” adlı layihə icra edir...

19.11.2026 / 20:15
Aşqabad bütün istiqamətlərdə diplomatiyanı dəyişir, tək Türk birliyindən başqa - Şok səbəblər...

19.11.2026 / 19:55
Paşinyandan üsyan etdi - 1870-ci illərdən bəri... bizi türklərə düşmən etdilər...

19.11.2026 / 19:35
Sumqayıtda “Psixologiya və Şəxsi İnkişaf” forumu keçirilib - FOTO

19.11.2026 / 19:18
2023-cü ilin 1 yanvarından bu yana 220 manat məbləği dəyişməyib - niyə?

19.11.2026 / 19:02
Ermənistan Alban irsini özününküləşdirərək UNESCO-ya daxil etmək istəyir – TƏXRİBAT

19.11.2026 / 18:56
Tramp Putin və Cinpinlə görüşdə İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan verməyəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 18:43
Putindən sərt mesajlar - Krım körpüsünə cavab, ərazi məsələsində güzəştsizlik və Qərbə xəbərdarlıq...

19.11.2026 / 18:41
ORMEŞƏNİN ŞƏRƏF DASTANI - Vətənə, qəhrəmanlığa və yaddaşa yazılan əbədi abidə

19.11.2026 / 18:28
YAP: 34 illik zəngin siyasi irs və yeni dövrün strateji hədəfləri

19.11.2026 / 18:23
Sahibə Qafarova Türkmənistanda Matviyenko ilə görüşdü

19.11.2026 / 18:21
Şəhid adı əbədidir...

19.11.2026 / 18:18
Ermənistanda TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi üçün vəsait ayırdı...

19.11.2026 / 18:13
Putin, Tramp və Si Cinpin sülh haqqında Bəyannamə qəbul etdilər

19.11.2026 / 18:01
İranın ağası və... dığası - YUNUS OĞUZ yazır

19.11.2026 / 17:57
Səməd Vurğunun böyük Vətən sevgisi

19.11.2026 / 17:41
“Deputatların “üsyankar” çıxışları idarə olunur” - İddia...

19.11.2026 / 17:24
Astanada TÜRKPA Səhiyyə komitələri üzvlərinin 3-cü iclası keçirilib

19.11.2026 / 17:10
Prezident İlham Əliyev Vyetnama səfərə edib - FOTO

19.11.2026 / 16:55
Çində tarixi görüş - Putin, Tramp və Cinpin nələri müzakirə etdi...

19.11.2026 / 16:18
Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

19.11.2026 / 16:10
Almaniya Qafqazda ümidini Azərbaycana bağladı - enerjinin gücü budur bax...

19.11.2026 / 15:49
Tramp İranla bağlı təzə taktika işə salıb - "məhdud zərbələr"...

19.11.2026 / 15:18
Anna Akopyan Nikol Paşinyanı hakimiyyətdən devirir...(?)

19.11.2026 / 14:46
Qərbi Azərbaycan İcması Tom Lantos Komissiyasını qərəzli yanaşmadan əl çəkməyə çağırdı

19.11.2026 / 14:41
Bakı-İrəvan sülh prosesinin "altına bomba qoyulur" - qatil Monte Melkonyana kino çəkildi...

19.11.2026 / 14:40
Azərbaycanda ərzağa xərclənən pullar artır, lakin başadüşülən səbəblər var...

19.11.2026 / 14:26
Tramp APEC sammitində Cinpin danışarkən yatdı... - VİDEO

19.11.2026 / 14:22
Parakənd Xalkolit yaşayış yeri

19.11.2026 / 14:11
İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

19.11.2026 / 13:57
Rusiyanın ABŞ-la yeni bazarlıq planları - Kalininqraddan çıxırıq, Ukraynanı NATO-ya buraxırıq...

19.11.2026 / 13:56
"Ermənistanın 200-dən çox kütləvi məzarlığın yerini açıqlamasını gözləyirik" - Hikmət Hacıyev

19.11.2026 / 13:44
Prezident İlham Əliyev: "Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda əsas logistika və energetika habıdır"

19.11.2026 / 13:42
"Heydər Əliyev Fondu Vyetnamla humanitar münasibətlərin dərinləşməsinə fəal surətdə kömək edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:40
Prezident: "Vyetnam biznesinin Azərbaycan iqtisadiyyatında iştirakı münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir"

19.11.2026 / 13:37
Paşinyan yeni Konstitusiya qəbul olunmayacağı təqdirdə istefa verəcəyini bəyan etdi...

19.11.2026 / 13:34
"Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi-ticari əlaqələri ardıcıl şəkildə inkişaf edir" - Prezident

19.11.2026 / 13:32
Prezident İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibə verib

19.11.2026 / 13:21
Cinpin Tayvanla bağlı Trampa çağırış etdi - Tramp ABŞ-ın Tayvanın müstəqilliyini dəstəkləmədiyini dedi...

19.11.2026 / 13:06
Alen Simonyan müxalifəti hədələdi – “yeni Konstitusiya qəbul edilməsə... onları darmadağın edəcəyik”

19.11.2026 / 12:47
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında ilk üçtərəfli görüş başladı...

19.11.2026 / 12:26
Putin və Tramp arasında görüş keçirildi...

19.11.2026 / 12:12
Xeyirxahlıq missiyası

19.11.2026 / 12:07
Xəzərin sahilboyu ərazilərinin idarə olunması üçün yeni mexanizmlər tətbiq ediləcək...

19.11.2026 / 11:59
Simonyan Azərbaycana gəlir...

19.11.2026 / 11:43
Xəzərin sahilindəki qanunsuz tikililərin taleyi necə olacaq? - Açıqlama

19.11.2026 / 11:30
"Xəzərin sahilboyu ərazilərində qanunsuz fəaliyyətlər də mövcuddur" - İlqar Həbiyev

19.11.2026 / 11:17
“Dünya misli görünməmiş kiberdəyişikliklərin yalnız başlanğıcındadır" - DTX rəis müavini

19.11.2026 / 10:30
Bakıda ilk dəfə avtobuslar üçün ayrıca svetofor quraşdırılacaq...

19.11.2026 / 10:07
Məleykə Abbaszadə Bakı Dövlət Universitetinin rektoru təyin edildi

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ