Əgər Almaniya və Avropa qlobal inkişafla ayaqlaşmaq istəyirlərsə, enerji təchizatçısı və Mərkəzi Asiyaya açılan qapı rolunu oynayan Cənubi Qafqaza qarşı proaktiv mövqe tutmalıdırlar. Bu fikirlər Almaniyanın "Cicero" jurnalında dərc olunmuş məqalədə əksini tapıb.
Məqalədə qeyd olunur: “Avropa Cənubi Qafqaza təkcə münaqişə zonası kimi deyil, həm də Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında birləşdirici element kimi baxmağa başlayıb. Cənubi Qafqaz bu gün sadəcə Qara və Xəzər dənizləri arasındakı bir bölgədən daha çox şeydir. Bu, Avropa geosiyasətinin və rəqabət siyasətinin mühüm geostrateji komponentinə çevrilib. Regiona yalnız keçmiş münaqişələr prizmasından baxmağa davam etmək onun Avropanın enerji təchizatı, sənaye rəqabət qabiliyyəti və Mərkəzi Asiyaya və inkişaf etməkdə olan bazarlara çıxışı üçün artan əhəmiyyətini görməzlikdən gəlmək riskini daşıyır. Bu əlaqənin əhəmiyyətini düzgün başa düşənlər 21-ci əsrin Avropa nizamını formalaşdıracaqlar”.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP sədri, millət vəkili Arzuxan Əlizadənin fikrincə, Azərbaycanın 2020-ci ildə müharibədə qələbəsi, 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü Avropanın Cənubi Qafqaza münasibətini dəyişdi: “Təəssüflər olsun ki, zamanında Avropanın gələcəklə bağlı strateji yanaşması, Cənubi Qafqazın bunda oynaya biləcəyi rol yetərincə dəyərləndirilmədi. Nə 2008-ci ildə baş verən 5 günlük Rusiya-Gürcüstan müharibəsi, nə 2014-cü ildə Rusiya tərəfindən Krımın ilhaq edilməsi Avropanın yanaşmasını dəyişmədi. Avropa təsisatları Gürcüstanın, Ukraynanın ərazi bütövlüyünə verdikləri konkret dəstəyi Azərbaycana göstərmədilər. Tam əksinə müxtəlif formalarda erməni separatizminə göz yumdular, Qarabağ separatçılarına viza verdilər ki, Avropanı sərbəst dolaşsınlar. Almaniyada hesab edirdilər ki, sərfəli qiymətə olan Rusiya qazı həmişə iqtisadi inkişafı təmin edəcək. Azərbaycan min bir çətinliklər hesabına Baki-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tiblisi-Ərzurum neft-qaz kəmərlərini reallaşdırdı. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu çəkildi. 2020-ci ilin sonunda Cənub Qaz Dəhlizi işə düşdü. Avropa o zaman ayıldı ki, Rusiya 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğalçı müharibəyə başladı. Rusiyaya qarşı çoxsaylı sanksiyalar qəbul edildi, bu ölkədən qaz idxalı minimuma endirildi. Bu gün Avropanın qaza ciddi tələbatı var və bunun bir hissəsi maye qaz idxalı hesabına ödənilir. Bu isə Avropa sənayesində məhsulun maya dəyərinin artmasına səbəb olur. Çünki baha başa gəlir. Bu səbəbdən Cənubi Qafqazın həm enerji təchizatı, həm də nəqliyyat-logistika baxımından önəmi getdikcə artır. Avropada anlayırlar ki, Rusiyadan yan keçəcək yeni qaz kəmərlərinin çəkilişi yalnız Cənubi Qafqaz hesabına mümkün olacaq. Söhbət Türkmənistanın zəngin qaz resurslarının Cənubi Qafqaz vasitəsi ilə Avropaya ötürülməsindən gedir. Hesab edirəm ki, bu, əvvəl-axır reallaşacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
