Ermənistan Rusiya FSB sərhədçilərinin ölkənin Türkiyə və İranla sərhədlərindəki fəaliyyətini mərhələli şəkildə Ermənistan sərhədçiləri ilə əvəz etməyə çalışır. Baş nazir Nikol Paşinyan bildirib ki, bu proses Aİ-nin viza liberallaşdırılması tələbi ilə bağlı deyil və daha əvvəl başlayıb.
Paşinyanın sözlərinə görə, dövlət sərhədinin öz sərhədçiləri tərəfindən qorunması Ermənistanın suverenliyinin mühüm göstəricisidir. Hazırda Rusiya sərhəd xidmətinin Ermənistanda Gümrü, Armavir, Artaşat və Meğri dəstələri fəaliyyət göstərir. Ermənistan hakimiyyəti onların yerini tədricən öz sərhədçilərinin tutmasını planlaşdırır.
Avropa İttifaqı ilə Ermənistan arasında viza rejiminin liberallaşdırılması prosesində Rusiya sərhədçilərinin Ermənistan ərazisindən çıxarılması şərt kimi irəli sürülüb, yoxsa Ermənistan bu addımı özünün suverenlik siyasəti çərçivəsində və Aİ-nin konkret tələbindən asılı olmayaraq həyata keçirir?
Tofiq Abbasov: "Ermənistanın siyasəti dördüncü respublikanın qurulmasına xidmət edir"
Politoloq Tofiq Abbasov məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, Ermənistanın dövlət siyasəti həm 44 günlük Vətən müharibəsindən, həm də 2023-cü ildə Azərbaycanın həyata keçirdiyi antiterror tədbirlərindən sonra daha ehtiyatlı və səksəkəli xarakter alıb. Onun sözlərinə görə, İrəvan bir sıra prinsipial məsələlərdə konkret mövqe ortaya qoymaq əvəzinə manevr etməyə, nə "hə", nə də "yox" deməyə üstünlük verir. Bu yanaşma isə Ermənistanın həm daxili, həm də xarici siyasətində qeyri-müəyyənliyi artırır.
Politoloq qeyd edib ki, Ermənistan öz dövlət suverenliyini və siyasi subyektivliyini tam şəkildə nümayiş etdirə bilsəydi, regionda bir sıra məsələlərin həlli daha sürətli mümkün olardı. Xüsusilə sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası istiqamətində əldə olunan nəticələrin daha geniş miqyas alması üçün İrəvanın prinsipial və ardıcıl siyasi mövqeyə ehtiyacı var. Lakin Ermənistanın müxtəlif məsələlərdə yarımçıq və ziddiyyətli mövqe nümayiş etdirməsi proseslərin uzanmasına səbəb olur.
Tofiq Abbasovun fikrincə, Ermənistanın xarici siyasətindəki bu manevrlər Moskva ilə münasibətlərdə də özünü göstərir: "Ermənistan gah Avrasiya məkanında qalmaq istəyir, gah Zəngəzur istiqamətində regional inteqrasiyadan danışır, gah KTMT-dən uzaqlaşmaq niyyətini ortaya qoyur, digər tərəfdən isə müəyyən prosedur tələblərini yerinə yetirir. Bu ziddiyyətli siyasət onun hansı strateji istiqaməti seçdiyi ilə bağlı suallar yaradır”.
Politoloq hesab edir ki, dövlət suverenliyinin əsas göstəricilərindən biri ölkənin öz sərhədlərinin təhlükəsizliyini və müdafiəsini təmin etmək imkanına malik olmasıdır. Onun sözlərinə görə, hər hansı dövlət təhlükəsizlik məsələlərində daim xarici güclərin qərarlarına bağlı vəziyyətdə qalırsa, bu, həmin ölkənin real siyasi manevr imkanlarını məhdudlaşdırır. O, Ermənistanın əvvəlki hakimiyyətləri dövründə də oxşar proseslərin baş verdiyini xatırladaraq bildirib ki, Serj Sarkisyanın prezidentliyi dövründə Avropa İttifaqı ilə assosiasiya istiqamətində aparılan siyasətin sonradan Moskvanın təsiri ilə dəyişdirilməsi Ermənistanın xarici siyasətindəki asılılığın göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Abbasovun sözlərinə görə, hazırda Ermənistan rəhbərliyi əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq daha ciddi manevr imkanları yaratmağa çalışır. İrəvanın irəli sürdüyü müxtəlif təşəbbüslər, xarici siyasətdəki dəyişikliklər və yeni yanaşmalar mahiyyət etibarilə Ermənistanın yeni siyasi model axtarışında olduğunu göstərir. Bu prosesin son nəticədə "dördüncü respublika" konsepsiyası ətrafında formalaşan yeni dövlət modelinə xidmət edib-etməyəcəyi isə Ermənistanın atacağı konkret addımlardan asılı olacaq.
Politoloq hesab edir ki, Ermənistanın gələcək siyasəti yalnız bir istiqamətdə deyil, bütün əsas regional və beynəlxalq aktorlarla açıq dialoq əsasında müəyyənləşdirilməlidir. İrəvanın Moskva, Brüssel, Vaşinqton, Bakı və Ankara ilə münasibətlərinin hansı prinsiplər üzərində qurulacağı aydın şəkildə ortaya qoyulmalıdır. Xüsusilə Ermənistanın yeni dövlət modelinin əsas məqsədləri, qonşu ölkələrə münasibətdə prioritetləri və regional əməkdaşlıqla bağlı mövqeyi konkretləşdirilməlidir.
Tofiq Abbasov vurğulayıb ki, Ermənistan rəhbərliyi qərar qəbul edərkən yalnız öz ölkəsinin deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın maraqlarını nəzərə almalıdır. Çünki artıq uzun illərdir region münaqişə, qarşıdurma və dağıdıcı siyasətin ağır nəticələri ilə üz-üzədir. Davamlı sülhün və regional sabitliyin təmin olunması üçün Ermənistanın qonşuları ilə münasibətlərini yeni reallıqlar əsasında qurması vacibdir.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan tərəfi beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və regionda kommunikasiyaların açılmasına, o cümlədən Zəngəzur istiqamətində nəqliyyat bağlantılarının yaradılmasına açıq mövqe nümayiş etdirir. Lakin bunun üçün Ermənistanın da regionda yaranmış yeni reallıqları qəbul etməsi və əvvəlki dövrlərin qarşıdurma siyasətindən nəticə çıxarması lazımdır. Ermənistan həm özünün, həm də regionun gələcək təhlükəsizliyi və inkişafı naminə keçmişin ağır nəticələrini nəzərə almalı, yeni mərhələdə qarşılıqlı əməkdaşlıq və qonşuluq prinsiplərini əsas götürməlidir.
Dəniz NƏSİRLİ
