Məhəmməd Əsədullazadə: “Bununla İran çalışır ki, özü Ermənistanın cənubunda nəqliyyat yollarına, ticarət əlaqələrinə nəzarət etsin”
İran və Ermənistan iki ölkə arasındakı sərhəddə sadələşdirilmiş (“yaşıl”) gömrük dəhlizi yaratmaq barədə razılığa gəliblər. Məlumata görə, İranın iqtisadiyyat nazirinin müavini və Gömrük İdarəsinin rəhbəri Fərud Əsgəri ilə Ermənistanın Dövlət Gəlirləri Komitəsinin sədri Eduard Akopyan arasında Culfada keçirilən görüşdə razılıq əldə olunub.
Görüşün yekununda tərəflər İran Gömrük Xidməti ilə Ermənistan Dövlət Gəlirləri Komitəsi arasında gömrük əməkdaşlığının genişləndirilməsi və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi haqqında protokolu imzalayıblar. İran-Ermənistan sərhədində sadələşdirilmiş “yaşıl” gömrük dəhlizinin tətbiq edilməsi barədə razılığa gəlib, bu barədə protokolu imzalayıblar. Norduz-Meğri sərhəd-keçid məntəqəsində sadələşdirilmiş gömrük dəhlizinin yaradılması gömrük prosedurlarının tamamlanmasını sürətləndirməli və yüklərin gözləmə müddətini azaltmalıdır.
İran bir tərəfdən ABŞ-ın Zəngəzur dəhlizində iştirakına sitəm edir, bu tərəfdən Ermənistanla “yaşıl” dəhliz yaradır. Bütün bunlar nə deməkdir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin fikrincə, İran-Ermənistan münasibətlərində yeni elementlər özünü göstərməkdədir: “İran Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxsa da biz görürük ki, Tehran İrəvanla “yaşıl” gömrük dəhlizi yaradır. Bununla İran çalışır ki, özü Ermənistanın cənubunda nəqliyyat yollarına, ticarət əlaqələrinə nəzarət etsin. Ona görə də belə cəlbedici dəhlizlərin yaradılmasına razılıq verir. Bununla özünün geoiqtisadi mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışır. Düzdür, İran-Ermənistan əlaqələri ümumən qardaşlıq müstəvisində olub. Yəni rəsmi Tehran hər zaman bu ölkəyə dəstək verib. Sadəcə, indi geosiyasi proseslər sürətlə dəyişdiyindən və Paşinyan hakimiyyəti Qərblə yaxınlaşma kursu götürdüyündən İran çalışır ki, Ermənistanla əlaqələr yeni müstəvidə inkişaf etsin. İranın Ermənistan üçün önəmi azalmasın, əksinə artsın. İran anlayır ki, Qarabağ məsələsi bağlandığından yeni geosiyasi reallıqları əngəlləyə, Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasına mane ola bilməyəcək. Ona görə də bu kimi siyasi-iqtisadi vasitələrdən yararlanmağa və bu minvalla Ermənistanda təsir vasitələrini saxlamağa çalışır. Bax məsələnin mahiyyəti həm də budur. Ancaq İranın nə etməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycanın regionun nəqliyyat arteriyasında dominant mövqeyi zəifləməyəcək. Əksinə, daha da güclənəcək. Çünki Azərbaycan bölgədə söz sahibi olan açar dövlətdir”.
Vidadi ORDAHALLI
