Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev sentyabrın 15-də Türk Dövlətləri Təşkilatının Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyevi, Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərini və müşahidəçilərini, Yəhya Bakuvi beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçıları və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul edərkən 6 il əvvəl qazandığımız tarixi zəfərdən də danışaraq Azərbaycan xalqının ədalətsizliyə son qoymasını və dünyada presedent yaratmasını (XX–XXI əsrlərdə işğal edilmiş torpaqların azad edilməsi nadir hadisədir), separatçı liderlərin və hərbi cinayətkarların cəzalandırılması da vurğulayıb.
“Azərbaycan xalqı bu ədalətsizliyə son qoydu və dünyada bir presedent yaratdı. Çünki bu vaxta qədər işğal edilmiş torpaqlar əfsuslar olsun ki, azad edilmirdi. Hər halda XX əsrdə və XXI əsrdə belə hallara rast gəlinmirdi, ya da ki, çox nadir hallarda rast gəlinirdi.
Azərbaycan xalqı qan tökərək, döyüşərək bu torpaqları azad etdi. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Onların canı-qanı bahasına, qəhrəman övladlarımızın fədakarlığı hesabına biz öz ədalətimizi, hüququmuzu və milli ləyaqətimizi bərpa etdik. İşğalçıları torpaqlarımızdan qovduq, Azərbaycan Bayrağını Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun hər bir guşəsində qaldırdıq, separatçılığa son qoyduq. Separatçı liderlər, hərbi cinayətkarlar, uşaq qatilləri bu gün Azərbaycan həbsxanalarında öz cəzalarını çəkirlər. Bu da ədalətin təntənəsidir. Yəni ədalət tam zəfər çalmışdır və Azərbaycan xalqı bir yumruq kimi birləşərək öz ərazi bütövlüyünü, suverenliyini, beynəlxalq hüququ və ədaləti bərpa etmişdir”-deyə Prezident Əliyev bəyan edib.
Zəfər – Azərbaycan xalqının tarixi ədaləti bərpa etməsi, beynəlxalq hüququ təkbaşına təmin etməsi və XX–XXI əsrlərin dünya hərb tarixinə bənzərsiz bir presedent bəxş etməsidir. Müasir tarixdə uzun illər boyu işğal altında qalan torpaqların hərbi-siyasi yolla tam azad edilməsi və suverenliyin bərpası olduqca nadir, unikal bir hadisədir. Azərbaycanın qazandığı Zəfər qlobal miqyasda bir neçə mühüm səbəbə görə tarixi bir nümunə hesab olunur.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 30 ilə yaxın kağız üzərində qalan qətnamələrini Azərbaycan öz hərbi qüdrəti və xalq-ordu birliyi sayəsində təkbaşına icra etdi.
2020-ci ilin 44 günlük Vətən Müharibəsi və Şuşanın azad edilməsi əməliyyatı dünya hərbi akademiyalarında, strateji araşdırma mərkəzlərində XXI əsrin müharibə modeli kimi öyrənilir.Suverenliyin tam bərpası: 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən 23 saatlıq lokal antiterror tədbirləri ilə ölkə ərazisində separatizmin kökü tamamilə kəsildi və dövlət suverenliyi bütün ölkə miqyasında təmin olundu.
Bu tarixi Zəfərin ən böyük rəmzi və hüquqi yekunlarından biri də Azərbaycan xalqına qarşı cinayətlər törətmiş, torpaqlarımızı qanunsuz şəkildə qəsb etmiş separatçı rejimin rəhbərlərinin qanun qarşısında cavab verməsidir. Hazırda ədalət mühakiməsi qarşısında dayanan hərbi cinayətkarlar və separatçı liderlər qruplara ayrılaraq cavabdehlik daşıyırlar.
Uzun illər Qarabağda qanunsuz rejimə rəhbərlik etmiş Arkadi Qukasyan, Bako Saakyan, Araik Arutyunyan və qondarma rejimin sonuncu "başçısı" Samvel Şahramanyan (rejimin buraxılması fərmanını imzalayan).
Separatizmin əsas maliyyə qaynağı olan milyarder Ruben Vardanyan və qondarma qurumun "xarici işlər naziri" David Babayan.
Xocalı soyqırımında, birinci və ikinci Qarabağ müharibələrində dinc sakinlərin qətlində, işgəncələrdə ittiham olunan general Levon Mnatsakanyan, Arşavir Qaramyan, həmçinin xalqımıza qarşı terror törədən Vitali Balasanyan.Cinayətkar icraçılar: Vaqif Xaçaturyan (Meşəli qətliamının iştirakçısı) və Alyoşa Xosrovyan kimi birbaşa işgəncə və qırğınlarda əli olan şəxslər artıq həbs olunaraq layiqli cəzalarını alıblar və ya mühakimə prosesləri davam edir. Bu şəxslərin Bakıda ədalət mühakiməsi qarşısına çıxarılması təkcə Azərbaycanın daxili qanunvericiliyinin tələbi deyil, həm də beynəlxalq humanitar hüququn və qlobal ədalətin təntənəsidir. Azərbaycan sübut etdi ki, xalqın bədbəxtliyi üzərində qurulan heç bir qanunsuz rejim əbədi ola bilməz və cinayət törədənlər gec-tez qanun qarşısında cavab verirlər.
“Azərbaycanın Vətən müharibəsində əldə etdiyi Zəfər yalnız hərbi qələbə kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu Zəfər, eyni zamanda, uzun illər davam edən işğala son qoyulması, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası, beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinin praktik müstəvidə təmin olunması deməkdir. BMT sənədlərində də Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində suverenliyi təsdiqlənmişdi.
XX–XXI əsrlər tarixində uzunmüddətli işğala məruz qalmış ərazilərin hərbi-siyasi yolla azad edilərək tam suverenliyin bərpa olunması nadir hadisələrdəndir." Bu fikirləri baki-xeber.com-a “Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.
Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan bu baxımdan öz tarixinin mühüm səhifəsini yazdı. 2020-ci ildə ərazilərin böyük hissəsinin azad edilməsi, 2023-cü ilin sentyabrında isə suverenliyin ölkənin bütün ərazisində bərpası yeni reallıq yaratdı.
Bu prosesin digər mühüm tərəfi isə cinayətlərin cəzasız qalmaması prinsipidir. Separatçı rejimin keçmiş rəhbərlərinin və digər şəxslərin Azərbaycan məhkəməsi qarşısında məsuliyyətə cəlb olunması məsələsi dövlətin hüquqi mövqeyinin bir hissəsidir. Azərbaycan tərəfi bu şəxslərin müharibə və digər ağır cinayətlərlə bağlı məsuliyyət daşıdığını bildirir, onların məhkəmə prosesləri və ittihamların hüquqi əsasları ayrıca məhkəmə müstəvisində qiymətləndirilir.
Burada əsas mesaj ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Zəfərlə yalnız torpaqlarını azad etmədi, həm də “işğal faktı dəyişməz reallıqdır” yanaşmasının dəyişə biləcəyini göstərdi. "Məncə ərazi bütövlüyü, suverenlik və hüquqi məsuliyyət prinsipləri bir-birindən ayrı deyil. Dövlət öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra həmin ərazilərdə qanunun aliliyini də təmin etməlidir.
Azərbaycanın bugünkü siyasətində isə Zəfərin növbəti mərhələsi quruculuq və Böyük Qayıdışdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə insanların doğma torpaqlarına qayıtması Zəfərin sosial və humanitar məzmununu tamamlayır.
Ona görə də Azərbaycanın Qarabağ Zəfərini yalnız 44 günlük müharibənin nəticəsi kimi deyil, uzun illər davam edən mübarizənin, milli iradənin, dövlət siyasətinin və beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqenin nəticəsi kimi qiymətləndirmək lazımdır. Bu, Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində olduğu kimi, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində də mühüm hadisədir."- deyə, B.Quliyev əlavə edib.
İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
