Arzu Nağıyev: “Paşinyan həmin ideoloji yanaşmanın dəyişdirilməsinin zəruriliyini açıq şəkildə dilə gətirir”
Paşinyan Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsini dövlət əleyhinə mətn adlandırıb. Nikol Paşinyan ölkənin Müstəqillik Bəyannaməsinin mətnini dövlət əleyhinə adlandırdı və bildirdi ki, orada yerləşdirilmiş ideologiyanı rədd etmək respublikanın milli maraqlarına uyğundur.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkənin Müstəqillik Bəyannaməsinin mətnini anti-dövlət adlandıraraq, orada yerləşdirilmiş ideologiyanın rədd edilməsinin respublikanın milli maraqlarına uyğun olduğunu bildirib.
“Deyirlər: Azərbaycan, Türkiyə, Əliyev və s. Amma mən çıxışlarımda dəfələrlə demişəm ki, Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsinin mətni anti-dövlətdir. Anti-dövlətdir, çünki belə bir mətnlə müstəqil dövlətin olması mümkün deyil. Bu mətn bir dövlətin mövcudluğunun qeyri-mümkünlüyündən bəhs edir. Biz tariximizdən dərs çıxarmalıyıq”, - deyə Paşinyan brifinqdə bildirib.
Onun sözlərinə görə, yeni Konstitusiyanın hazırlanması Ermənistan dövlətinin davamlılığını təmin etmək zərurətindən irəli gəlir. Erməni Baş nazir Ermənistan vətəndaşlarının bu ideyanı dəstəkləyəcəyinə əminliyini bildirib.
Müstəqillik Bəyannaməsi ideologiyasının rədd edilməsinin Azərbaycanın və ya digər xarici qüvvələrin tələbləri ilə əlaqəli olub-olmadığı barədə suala cavab olaraq Paşinyan yalnız Ermənistanın milli maraqlarını rəhbər tutduğunu bildirib.
“Bu kontekstdə mən Azərbaycan Konstitusiyası ilə maraqlanmıram. Müstəqillik Bəyannaməsinin ideologiyasını rədd etmək Azərbaycanın və ya başqasının yazdıqları ilə əlaqəli deyil. Bu, başqalarının yazdıqlarından asılı olmayaraq, Ermənistan Respublikasının dövlət maraqlarına uyğundur", - deyə o bildirib.
Paşinyan həmçinin sülhün alternativinin olmadığını bildirib və onun institusionalizasiyasının zəruriliyini vurğulayıb.
“Yenə də deyirəm: sülhə alternativ görmürəm. Bunu indi parlamentin dünənki müzakirələr kontekstində deyirəm. Sülhü möhkəmləndirmək və onu institusional reallığa çevirmək Ermənistanın Baş naziri kimi mənim birinci, ikinci və üçüncü missiyamdır. Mən bu yolu ardıcıl və qətiyyətlə davam etdirəcəyəm. Sülh dönməz olmalı və institusionalizasiya olunmalıdır", - deyə Baş nazir vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalanmalı və təsdiqlənməlidir. Erməni Baş nazir beynəlxalq hadisələr fonunda uzunmüddətli sülhün təmin edilməsinin vacibliyini qeyd etdi.
“Dünyada baş verənləri gördükdə, dünya nizamının mahiyyət etibarilə çökdüyünü başa düşürük. Xoşbəxtlikdən, bu dövrdə sülhü bərqərar edə bilmişik. Lakin bizim vəzifəmiz iki illik sülhün 20 ilə, bir ilin 200 ilə, 200 ilin 400 ilə və sairə çevrilməsini təmin etməkdir”, - deyə o bildirib.
Müxalifəti yeni Konstitusiya layihəsini dəstəkləməyə inandıra biləcək təminatlar məsələsinə gəldikdə, Paşinyan qeyd edib ki, hökumət əvvəllər konstitusiya prosesini xarici amillər kontekstində nəzərdən keçirməyib.
Onun sözlərinə görə, müxalifət məsələni məhz bu şəkildə qaldırdığı üçün müvafiq zəmanətlərin əldə edilməsi imkanlarını araşdırmaq niyyətindədir.
Baş nazir izah edib ki, təmin edilərsə, müxalifətin qanun layihəsinin məzmunu ilə razılaşmasa belə, onun ümumxalq səsverməsinə təqdim edilməsini dəstəkləməsinə imkan verəcək zəmanətlərdən danışır.
Lakin Paşinyan qeyd edib ki, bu suala hələlik qəti cavabı yoxdur, çünki bu, hökumətin səlahiyyətlərindən kənardır.
Millət vəkili, politoloq Arzu Nağıyev baki-xeber.com-a “Düşünürəm ki, Ermənistanın son illərdə keçirdiyi siyasi və ideoloji transformasiyanın ən mühüm göstəricilərindən biri məhz Nikol Paşinyanın son bəyanatlarıdır. Burada söhbət təkcə Paşinyanın hansısa tarixi sənədə münasibətindən getmir. Məsələ daha dərindir. Əslində, Ermənistan dövlətinin uzun illər formalaşdırdığı siyasi fəlsəfə və ideoloji təməl bir neçə əsas amil üzərində qurulmuşdu. Bunların başında Qarabağ məsələsi, ərazi iddiaları və qondarma erməni soyqırımı üzərində formalaşdırılmış siyasi yanaşma dayanırdı. Bu ideoloji dayaqların hər biri zaman keçdikcə mif xarakteri daşımağa və ciddi şəkildə sarsılmağa başlayıb.
Ermənistanın müstəqillik ideologiyasının formalaşması 1990-cı illərin əvvəllərindən başlasa da, onun siyasi əsasları daha əvvəl, xüsusilə 1989-cu ildə Ermənistan SSR Ali Sovetinin Dağlıq Qarabağla bağlı qəbul etdiyi qərarla müəyyənləşmişdi. Həmin qərar sonrakı illərdə Ermənistanın siyasi gündəmində daim əsaslandırıcı sənəd kimi istifadə edildi”-deyə bildirdi.
A.Nağıyev vurğuladı ki, Qarabağ iddiası dövlət siyasətinin mərkəzinə yerləşdirildi, ərazi iddiaları isə həm siyasi, həm də hüquqi müstəvidə legitimləşdirilməyə çalışıldı. “Bu yanaşma təkcə Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda Türkiyənin ərazi bütövlüyü ilə bağlı da ziddiyyətli iddiaları özündə ehtiva edirdi.
Belə bir ideoloji və siyasi yanaşmanın mövcud olduğu şəraitdə davamlı sülhdən danışmaq mümkün deyildi. Bu gün müəyyən mənada kövrək sülh mühiti formalaşsa da, bizim əsas məqsədimiz onun möhkəm hüquqi və siyasi əsaslar üzərində qurulması, sülh müqaviləsinin imzalanması və ratifikasiya edilməsidir. Lakin Ermənistanın dövlətçilik konsepsiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına zəmin yaradan müddəalar qaldığı müddətdə bu məqsədə nail olmaq çətin idi.
Burada Azərbaycan və Ermənistanın dövlətçilik yanaşmaları arasındakı fundamental fərqi də nəzərə almaq lazımdır. Azərbaycan 1918–1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlətçilik ənənələrinə və müstəqillik irsinə söykənir. Müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin əsasını suverenlik, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığı prinsipləri təşkil edir. Ermənistan isə uzun müddət öz dövlətçilik konsepsiyasını Ermənistan SSR-in siyasi varisliyi və Qarabağ iddiası ətrafında formalaşdırmağa çalışıb. Bu fərq iki ölkənin siyasi fəlsəfəsində və regiona yanaşmasında ciddi ziddiyyətlər yaradıb.
İndi isə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan həmin ideoloji yanaşmanın dəyişdirilməsinin zəruriliyini açıq şəkildə dilə gətirir. Bu bəyanatın bir neçə mühüm siyasi əhəmiyyəti var.
Birincisi, bu, Qarabağ ideologiyasından müasir dövlətçilik konsepsiyasına keçid cəhdidir. Ermənistan rəhbərliyi artıq anlayır ki, ölkənin gələcəyini keçmiş münaqişə, ərazi iddiaları və revanşist düşüncələr üzərində qurmaq mümkün deyil. Qarabağ məsələsinin dövlət ideologiyasının mərkəzində saxlanılması Ermənistanın regional inkişafına və qonşularla münasibətlərinin normallaşmasına mane olur.
İkincisi, Azərbaycanın uzun illərdir irəli sürdüyü əsas prinsip və tələblər artıq Ermənistanın öz daxili siyasi gündəmində də müzakirə predmetinə çevrilir. Bu, olduqca mühüm məqamdır. Çünki məsələ artıq yalnız Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin müzakirəsi çərçivəsində qalmır, Ermənistan cəmiyyətinin və siyasi elitasının da gələcək dövlətçilik modeli ilə bağlı seçim məsələsinə çevrilir. Ermənistan vətəndaşları da getdikcə daha aydın başa düşməlidirlər ki, ölkənin gələcəyi ərazi iddiaları üzərində deyil, beynəlxalq hüquqa, suverenliyə və qarşılıqlı tanınmaya əsaslanan münasibətlər üzərində qurulmalıdır.
Üçüncüsü, Ermənistanda ciddi ideoloji qarşıdurmanın meydana çıxması qaçılmazdır. Çünki bu ölkədə hələ də separatçı düşüncəni, revanşist ideyaları və keçmiş münaqişə ritorikasını qoruyub saxlamağa çalışan qüvvələr mövcuddur. Müxtəlif xarici təsir mərkəzlərinin, o cümlədən Rusiyanın siyasi təsir imkanlarının bu prosesdə rolunu da nəzərə almaq lazımdır. Həmin qüvvələr Ermənistanın yeni siyasi kursuna mane olmağa, cəmiyyətdə revanşist əhval-ruhiyyəni diri saxlamağa çalışa bilərlər. Buna görə də Paşinyanın bəyanatları yalnız siyasi açıqlama deyil, həm də Ermənistanın gələcək istiqaməti uğrunda mübarizənin mühüm elementidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan xarici siyasətində qarşıya qoyduğu əsas strateji məqsədlərdən birinə-Ermənistanın ərazi iddialarından imtinası və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tanınması məsələsinin beynəlxalq siyasi gündəmdə möhkəmlənməsinə nail olub. Paşinyanın son açıqlamaları da bu baxımdan mühüm siyasi nəticə kimi qiymətləndirilə bilər.
Lakin bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır: Paşinyanın bəyanatı hələ Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi demək deyil. Siyasi bəyanatların real nəticəyə çevrilməsi üçün onların hüquqi müstəvidə təsdiqi vacibdir. Ermənistanın yeni konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına hüquqi zəmin yaradan müddəalar aradan qaldırılmalı, sülh müqaviləsi imzalanmalı və parlamentlər tərəfindən ratifikasiya olunmalıdır.
Ən mühüm məsələ isə Ermənistan rəhbərliyinin Qarabağ məsələsini dövlət ideologiyasının mərkəzindən çıxarmaq zərurətini qəbul etməsidir. Bu, Azərbaycanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı hər hansı iddianın siyasi və ideoloji əsaslarının aradan qaldırılması baxımından prinsipial əhəmiyyət daşıyır”.
A.Nağıyev qeyd etdi ki, Azərbaycan uzun illərdir müdafiə etdiyi suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərini artıq regionun gələcək siyasi arxitekturasının əsas məsələlərindən birinə çevirib. “İndi əsas məsələ həmin prinsiplərin Ermənistanın yeni konstitusiyasında, imzalanacaq sülh müqaviləsində və gələcək dövlət siyasətində öz hüquqi təsdiqini tapmasıdır.
Əgər bu baş verərsə, bu, yalnız iki ölkə arasında sülhün tam şəkildə bərqərar olması üçün deyil, həm də regional kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi və Cənubi Qafqazda yeni siyasi reallığın formalaşması üçün ciddi imkanlar yaradacaq.
Bir sözlə, Paşinyanın açıqlamalarını Ermənistanın Qarabağ mərkəzli ideoloji modeldən suveren dövlətçilik konsepsiyasına keçmək cəhdi kimi qiymətləndirmək olar. Ancaq bu siyasi dönüşün həqiqi dəyəri bəyanatlarla deyil, konkret hüquqi və siyasi addımlarla ölçüləcək. Davamlı sülh üçün məhz bu dəyişikliklərin real nəticəyə çevrilməsi ən vacib şərtdir”-deyə A.Nağıyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
