18 sentyabr Cümə günü, saat 8:00-da Rusiyada üç günlük Dövlət Duması seçkilərinə rəsmi start verilib. İlk seçki məntəqələri Kamçatka və Çukotkada açılıb. Səsvermə 20 sentyabra qədər davam edəcək, digər bölgələrdəki seçki məntəqələri isə yerli vaxtla saat 20:00-a qədər açıq qalacaq. Yeni Dövlət Dumasının 450 deputatının yarısının insanların konkret namizədə səs verməsinə imkan verən tək mandatlı seçki dairələrindən seçiləcəyi gözlənilir. Dövlət Dumasının qalan yarısının tərkibi partiya siyahısı üzrə səsvermənin nəticələri ilə müəyyən ediləcək. Bu siyahıya 10 partiya daxildir, çünki Yabloko partiyası əvvəllər rəsmi səbəblərə görə seçkilərdə iştirak etməkdən məhrum edilmişdi. Lakin Yabloko namizədləri Rusiyanın bir sıra bölgələrində tək mandatlı seçki dairələrində təmsil olunmaqda davam edir. Rusiya Dövlət Dumasına sonuncu seçki 2021-ci ildə keçirilib və bu dəfə səsvermə Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərinə də şamil edilib. Rusiyanın müxtəlif qurumlarının nümayəndələrinin sözlərinə görə, Rusiyanın qonşu ölkəyə tammiqyaslı işğalının iştirakçıları, eləcə də Rusiya tərəfindən işğal edilmiş bölgələrin sakinləri avqustun sonundan 17 sentyabra qədər erkən səs veriblər. Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, hətta bu bölgələrdə belə bir prosesin legitimliyi məsələsini kənara qoysaq belə, Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyası səsverməni elə təşkil edib ki, nəticələri yoxlamaq demək olar ki, mümkün olmayıb. Məsələn, hakimiyyət orqanları regional seçki komissiyası üzvlərinin məlumatlarını və ya seçki məntəqələrinin ünvanlarını dərc etməyib, açıq video nəzarət təşkil etməyib və portativ səsvermə qutularının istifadəsinə icazə verilib. Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyası həmçinin yerli seçki komissiyalarına zəruri hallarda bülletenləri yerində çap etməyə və saymadan dərhal sonra onları yuxarı orqanlara təqdim etməməyə icazə verib. Bu arada, Rusiyadakı hökumətyönlü resurslar seçkilərdən əvvəl videolar yaymağa başlayıb və iddia edirlər ki, seçki məntəqələrində səslərin saxtalaşdırılması və bülletenlərin doldurulması ilə bağlı videolar süni intellekt tərəfindən yaradıla bilər. Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri Ella Pamfilova da bildirib ki, bu cür texnologiyalar guya seçki məntəqələrindən canlı "görüntüləri dəyişdirə" bilər. Maraqlı cəhət odur ki, 2026-cı il Dövlət Duması seçkilərində təmsil olunan on partiyadan heç biri Ukraynada davam edən müharibəni pisləməyib. Əvvəlcə müharibəni daim tənqid edən Yabloko partiyasına seçkidə iştirak etməyə icazə verilib, lakin tezliklə texniki səbəblərə görə seçkilərdən kənarlaşdırılıb. Yabloko partiya siyahılarından çıxarılıb, lakin üzvləri təkmandatlı seçki dairələrində namizəd olaraq qalıb. Daha sonra onlardan bəziləri də təqiblərlə üzləşib və müxtəlif səbəblərdən, tez-tez köhnə fotolar və paylaşımlar, o cümlədən Aleksey Navalnının adı çəkilən paylaşımlar səbəbindən seçkilərdən kənarlaşdırılıblar. Seçkilərdən qısa müddət əvvəl müxalifət liderləri Yuliya Navalnaya və Maksim Katz rusları Vahid Rusiya üzvləri olmayan ən güclü təkmandatlı namizədlərə səs verməyə çağırıb. Lakin Yabloko bu ideyanı tənqid edib və bunun əvəzinə bülletenləri korlamağı tövsiyə edib.
SAMİRƏ
