ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirən və ona Rusiya enerji məhsullarını almağa davam edən ölkələrə tarif tətbiq etmək üçün əlavə səlahiyyət verən və və İrana qarşı sanksiyaların uzadılması barədə qanun layihəsini imzalayıb.
Bu barədə Ağ Evin saytında yerləşdirilən xəbərdə deyilir: "Cümə günü, 18 sentyabrda Prezident Rusiya Federasiyasına qarşı sanksiyaları, tarifləri və qadağaları təsdiqləyən və genişləndirən, eləcə də İrana qarşı mövcud sanksiyaları genişləndirən Lindsey Grahamın 2026-cı il Rusiya-İran Sanksiyaları Aktını imzaladı".
Təşəbbüsün məqsədlərindən biri Rusiyaya qarşı görülən bəzi tədbirləri sistemləşdirməkdir. Məsələn, sənəddə Rusiya rəhbərliyində sanksiyaların məcburi olduğu vəzifələrin siyahısı verilmişdir. Oxşar tədbirlər Rusiya hərbi-sənaye kompleksinə dəstək verən hərbi komandirlər və xarici vətəndaşlar üçün də nəzərdə tutulub.
Təklif olunan tədbirlər arasında tariflər ön plandadır. Sənəd, xüsusən də, Rusiya neft və qazının əsas alıcıları olan ölkələrdən gələn mallara 100%-ə qədər rüsum tətbiq etməyə imkan verir.
Digər tərəfdən, qanun layihəsində ABŞ prezidentinin Rusiyadan gələn bütün mallara tarifləri maksimum 500% olmaqla artırması nəzərdə tutulur.
Lindsey O. Graham Rusiya-İran Sanksiyaları Qanunu adlanan qanun layihəsi ABŞ Nümayəndələr Palatası tərəfindən təsdiqləndikdən iki gün sonra, 18 sentyabrda imzalanıb. Konqresin 262 üzvü sənədin lehinə, 159 üzvü isə əleyhinə səs verib.
Qanun Rusiyanın siyasi və hərbi rəsmilərinə, eləcə də Rusiyanın hərbi sənayesini təchiz etməsinə və ya mövcud məhdudiyyətləri aşmasına kömək edən xarici təşkilatlara və şəbəkələrə qarşı yeni sanksiyaları nəzərdə tutur.
Xüsusilə diqqət sanksiyalardan yayınmaq məqsədilə Rusiya neftini daşımaq üçün istifadə edilən "kölgə donanması" adlanan tankerlərə yönəldilib.
Sənədin ən əhəmiyyətli müddəalarından biri ABŞ prezidentinin Rusiya enerji məhsullarını alan ölkələr üzərində əlavə səlahiyyətləridir. Tramp onlara 100%-ə qədər tarif tətbiq edə, həmçinin hansı ölkələrin məhdudiyyətlərə məruz qalacağını və tariflərin məbləğini müəyyən edə biləcək. Rusiya neftinin ən böyük iki alıcısı olan Çin və Hindistan bu cür tədbirlərin potensial hədəfləri arasındadır.
Rusiyadan ən çox neft və qaz alan beş ölkənin siyahısına daxil olan ölkələrin bütün malları üçün 100%-ə qədər tariflər də nəzərdə tutulub. Bu cür tariflər, əgər bu ölkələr Rusiyadan yeni enerji resursları alsalar, tətbiq olunacaq.
Qanun layihəsində həmçinin Rusiyadan neft, uran, kömür və digər müəyyən mallar daşıyan gəmilərə qarşı da məhdudlaşdırıcı tədbirlər də var.
Sənədin tərtibçiləri həmçinin ABŞ vətəndaşları üçün Rusiyaya investisiya qoyuluşuna məhdudiyyətlər və ABŞ-dan Rusiyaya enerji resurslarının tədarükünün qadağan edilməsini də daxil ediblər.
Eyni zamanda, qanun ABŞ prezidentinə fərdi sanksiyaların tətbiqindən imtina etmək və ya müəyyən ölkələri müvəqqəti olaraq onlardan azad etmək üçün geniş səlahiyyətlər verir.
Qanun layihəsi Konqresdə hər iki partiyadan dəstək alıb, lakin bir sıra Demokratlar onun tarif müddəalarına qarşı çıxırlar. Onlar qanunun Trampa yeni ticarət məhdudiyyətləri tətbiq etmək üçün həddindən artıq geniş səlahiyyətlər verdiyini deyirlər.
Tahir TAĞIYEV
