Ermənistanın yeni Konstitusiyasının layihəsi 2026-cı ilin sonuna qədər dərc olunacaq. Bunu respublikanın ədliyyə naziri Srbuhi Qalyan bəyan edib. Onun sözlərinə görə, müxalifət nümayəndələri sənəd dərc olunmazdan əvvəl onun müzakirəsinə qoşula bilərlər. Hakimiyyət onu parlament seçkilərindən əvvəl dərc etmək niyyətində idi, lakin sonda ictimai rəyi nəzərə alaraq fikirlərini dəyişdilər. Qalyan qeyd edib: "Mətn dərc edildikdən sonra ictimai ünsiyyətə başlayacağıq... Bütün maraqlı qurumların və şəxslərin fikirlərini toplayacaq, onları müzakirə edəcək və Konstitusiyanın mətninə necə dəyişiklik edilib-edilməyəcəyini nəzərdən keçirəcəyik".
Əvvəllər Ermənistan hakimiyyəti iyun ayında keçiriləcək parlament seçkilərindən əvvəl yeni Konstitusiyanın layihəsini dərc edəcəyinə söz vermişdi. Mart ayında Qalyan layihə mətninin hazır olduğunu elan etdi. Bu, “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının Şurasının və hakim partiya fraksiyasının iclasında müzakirə edilməli idi və bundan sonra sənədin dərc edilib-edilməməsi və ya əlavə işlərin görülüb-görülməməsi barədə qərar qəbul ediləcəkdi. O vaxtdan bəri yeni Konstitusiyanın mətni barədə heç nə eşidilməyib. Hər necə olsa da, baş nazir Nikol Paşinyan Əsas Qanundakı əsas dəyişikliklərdən birinin qonşulara qarşı ərazi iddiaları ilə bağlı hər hansı bir işarənin aradan qaldırılması olduğunu bəyan edir. Bu, Azərbaycan hakimiyyətinin tələbini əks etdirir. Azərbaycana güzəştlər və bununla bağlı risklər mövzusu Paşinyanın əleyhdarlarının əsas kozırı olaraq qalır. Xüsusilə, sentyabrın 16-da hökumətə suallar üzrə parlament iclasında "Güclü Ermənistan" partiyasından olan deputat Edqar Qazaryan respublikanın 1990-cı ildə müvafiq bəyannamənin qəbul edilməsi ilə müstəqillik qazandığını bildirdi. Onun sözlərinə görə, baş nazirin Bakı ilə danışıqlar və suverenliyin möhkəmləndirilməsi kontekstində daim qeyd etdiyi Alma-Ata Bəyannaməsi yalnız İrəvanın MDB-yə üzvlüyünə aiddir. Qəzaryan həmçinin Azərbaycanla sərhəd demarkasiyası prosesinin qanuniliyini şübhə altına alıb: "Siz 23 may 2022-ci ildə demarkasiya komissiyası yaratmısınız. Bəs demarkasiya komissiyası bunu etməli idisə, 2021-ci ildə Sünikdən əraziləri hansı əsasla köçürdünüz? Gorus-Qapan yolunun Azərbaycanın nəzarəti altında qalması üçün? Siz 19 aprel 2024-cü ildə Tavuş bölgəsindən əraziləri köçürdünüz, lakin komissiyanın əsasnaməsi 30 avqustda təsdiqləndi. Əgər komissiyanın əsasnaməsi təsdiqlənməyibsə, bu demarkasiyanı Tavuşda hansı əsasla aparmısınız?". Bu çıxışdan sonra parlament sədri Ruben Rubinyan sualın kimə ünvanlandığına aydınlıq gətirilməsini tələb etdi. Qazaryan cavabında sualı hökumətə verdiyini və kimin cavab verəcəyinə qərar verməyin baş nazirin səlahiyyətində olduğunu bildirdi. Rubinyan buna belə cavab verdi: "Əziz həmkarlar, bu, şən və hazırcavablar klubu deyil. Əgər sual verirsinizsə, kimə müraciət etdiyinizi deyin".
Buna baxmayaraq, Paşinyan respublikanın şimalını və cənubunu birləşdirən magistral yolda yerləşən Tiqranaşen kəndinin SSRİ-də Azərbaycan anklavı olduğu üçün Kərki adlandırılmasının vacibliyini bəyan etdi. Paşinyan həmçinin 2019-cu ildə verdiyi "Qarabağ Ermənistandır, nöqtə" açıqlamasının ölkəyə baha başa gələn bir səhv olduğunu açıq şəkildə bildirdi: “Ermənistan və Azərbaycanın Alma-Ata Bəyannaməsinə və Ermənistan və Azərbaycan SSR-lərin sərhədlərinə əsasən bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıdığını demək üçün artıq əsas var idi. Qeyd edirik ki, Sovet Ermənistanının ərazisi 29.743 kvadrat kilometr, Ermənistan Respublikasının isə 29.743 kvadrat kilometrdir. Kərki yaşayış məntəqəsi Ermənistanın bir hissəsi olmayıb və olmayacaq. İndi fərqli mövqe tutsaq, bu o deməkdir ki, biz Ermənistanın ərazisinin 29.743 kvadrat kilometr deyil, məsələn, 29.753 kvadrat kilometr olduğunu deyirik — hazırda dəqiq ərazini xatırlamıram. Əgər biz bu mövqeyə sadiq qalsaq, bu o deməkdir ki, biz Alma-Ata Bəyannaməsinə və Sovet dövrünə əsasən ərazinin bir hissəsinə, beynəlxalq səviyyədə tanınmış Azərbaycan ərazisinə iddia edirik. Bu o deməkdir ki, biz dünyanın sülhünü və harmoniyasını, Sülh Bəyannaməsini, paraflanmış sülh müqaviləsini məhv edirik və müharibənin qaçılmaz olacağı “X” nöqtəsində bir prosesə başlayırıq”. Lakin sadəcə Kərkini Azərbaycana qaytarmaq işə yaramayacaq. Hakimiyyət orqanları bunun qarşısını almaq üçün bir yol tapmasa, referendum keçirilməli olacaq, çünki Ermənistan qanunlarına görə, Kərki Ermənistanın Ararat vilayətinin bir hissəsidir.
Samirə SƏFƏROVA
