Prezident İlham Əliyev TDT ölkələrinin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul edərək təşkilatın beynəlxalq nüfuzunun və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığının gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Dövlət başçısı Türk dünyasının Azərbaycanın əsas xarici siyasət prioritetlərindən biri olduğunu, TDT ölkələri ilə siyasi, iqtisadi və investisiya əlaqələrinin genişləndiyini bildirib. O, mövcud və mümkün təhdidlərə, o cümlədən ideoloji təxribatlara və informasiya təsirlərinə qarşı birgə mübarizənin vacibliyini qeyd edib.
Əliyev TDT çərçivəsində xüsusilə gənclər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsini vacib sayıb və təşkilatın beynəlxalq arenada daha güclü, aparıcı qurumlardan birinə çevrilməsi üçün geniş imkanların olduğunu bildirib.
Prezident İlham Əliyev Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq arenada rolunun və mövqeyinin gücləndirilməsini əsas vəzifələrdən biri kimi qeyd edib. TDT hansı konkret addımlar və mexanizmlər vasitəsilə beynəlxalq siyasətdə daha təsirli və nüfuzlu təşkilata çevrilə bilər?
Bəhruz Quliyev: "TDT-nin beynəlxalq siyasətdə daha təsirli təşkilata çevrilməsi üçün qəbul edilən qərarların konkret mexanizmlərlə təmin olunması vacibdir"
"Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul etməsi bir daha göstərir ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının gündəliyi artıq yalnız siyasi, iqtisadi və mədəni əməkdaşlıqla məhdudlaşmır. Təhlükəsizlik məsələlərinin ayrıca və sistemli müzakirə olunması Türk dünyasının qarşısında duran yeni çağırışlara adekvat cavab vermək baxımından mühüm mərhələdir".
Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında deyib. Ekspert qeyd edib ki, TDT-nin beynəlxalq siyasətdə daha təsirli təşkilata çevrilməsi üçün, ilk növbədə, qəbul edilən qərarların konkret mexanizmlərlə təmin olunması vacibdir. Bunun üçün bir neçə istiqamət xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Birincisi, ortaq təhlükəsizlik mexanizmləri daha da institusionallaşdırılmalıdır. Terrorçuluq, transmilli cinayətkarlıq, narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi, dini ekstremizm, hibrid və kiber təhdidlər üzrə operativ informasiya mübadiləsi, birgə təlimlər və koordinasiya mexanizmləri yaradılmalıdır. Prezident İlham Əliyev də məhz bu sahələrdə əməkdaşlığın ortaq təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına xidmət etdiyini vurğulayıb.
İkincisi, informasiya və kibertəhlükəsizlik TDT-nin ayrıca strateji istiqamətinə çevrilməlidir. Müasir dövrdə dövlətlərə qarşı təhdidlər yalnız hərbi vasitələrlə deyil, informasiya manipulyasiyaları, dezinformasiya, kiberhücumlar və ideoloji təsirlər vasitəsilə də həyata keçirilir. Bu baxımdan TDT ölkələrinin aidiyyəti qurumları arasında vahid informasiya təhlükəsizliyi platformasının yaradılması mühüm nəticələr verə bilər.
Üçüncüsü, ortaq diplomatik mövqelərin əlaqələndirilməsi gücləndirilməlidir. Bu, bütün məsələlərdə vahid mövqe demək deyil. Lakin Türk dövlətlərinin ümumi maraqlarına toxunan məsələlərdə əvvəlcədən məsləhətləşmələrin aparılması və beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyin koordinasiyası TDT-nin siyasi çəkisini artıra bilər.
Dördüncüsü, Orta Dəhliz və nəqliyyat-logistika təhlükəsizliyi strateji prioritet kimi nəzərdən keçirilməlidir. TDT məkanının Avropa ilə Asiya arasında mühüm bağlantı xəttinə çevrilməsi təşkilata yalnız iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyət qazandırır. Təşkilat çərçivəsində nəqliyyat, enerji və kritik infrastrukturun təhlükəsizliyi üzrə koordinasiya mexanizmlərinin genişləndirilməsi vacibdir. TDT-nin əvvəlki təhlükəsizlik toplantılarında da Orta Dəhlizin nəqliyyat və logistika infrastrukturunun təhlükəsizliyi müzakirə olunub.
Beşincisi, gənclər və intellektual əməkdaşlıq ayrıca prioritet olmalıdır. Çünki Türk dünyasının gələcək siyasi və iqtisadi çəkisi yalnız dövlətlərarası əlaqələrdən deyil, yeni nəslin ortaq düşüncə və əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasından da asılıdır. Təhsil, elm, texnologiya, süni intellekt, media və startap ekosistemləri üzrə ortaq proqramlar bu istiqamətdə mühüm rol oynaya bilər. "Hesab edirəm ki, TDT-nin qarşısında duran əsas məsələ artıq "Türk dövlətləri birlikdə nə edə bilər" sualından daha çox, "mövcud imkanları hansı institusional mexanizmlərlə nəticəyə çevirə bilərik" sualıdır.
Azərbaycanın bu prosesdə fəal mövqe tutması təsadüfi deyil. Son günlər Bakıda TDT ölkələrinin dini liderlərinin, ardınca isə təhlükəsizlik şuraları katiblərinin toplantılarının keçirilməsi Türk dünyasının müxtəlif sahələr üzrə institusional əməkdaşlığının genişləndiyini göstərir. TDT-nin rəsmi təqvimində də təhlükəsizlik, daxili işlər, prokurorluq, müdafiə sənayesi və digər istiqamətlər üzrə ardıcıl toplantıların keçirilməsi bu əməkdaşlığın çoxşaxəli xarakter aldığını göstərir.
Düşünürəm ki, güclü TDT yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, koordinasiya edən, məlumat paylaşan, böhranlara birlikdə reaksiya verən və üzv dövlətlərin ortaq maraqlarını beynəlxalq platformalarda daha effektiv şəkildə ifadə edən institusional bir struktur kimi formalaşa bilər. Bu isə Türk dünyasının beynəlxalq münasibətlər sistemində çəkisinin artmasına xidmət edən mühüm amil ola bilər", - deyə B.Quliyev əlavə edib.
Akif NƏSİRLİ
