Əli Orucov: “Bu və buna oxşar layihələr praktiki olaraq reallaşsa, ABŞ Ermənistanla münasibətlərinə yenidən baxacaq”
Tehranda rəsmi səfərdə olan Ermənistanın ərazi idarəetmə və infrastruktur naziri David Xudatyan İranın energetika naziri Abbas Əliabadi ilə görüş keçirib. Danışıqlar zamanı tərəflər iki ölkə arasında 12 ildir icrası yubanan üçüncü elektrik ötürücü xəttinin tikintisinin sürətləndirilməsi və tezliklə başa çatdırılmasının vacibliyini önə çıxarıblar.
Görüşün ən sensasion məqamı isə tərəflərin İran - Ermənistan - Gürcüstan - Rusiya marşrutu üzrə irimiqyaslı elektrik enerjisi dəhlizlərinin yaradılması layihəsini geniş müzakirə edilməsi olub. İranlı nazir Abbas Əliabadi rəsmi Tehran üçün ən strateji hədəflərdən birinin İranın elektrik şəbəkəsini şimal ölkələri ilə birləşdirmək olduğunu və Ermənistanın bu nəhəng marşrutda əsas tranzit halqa rolunu oynadığını bəyan edib. O, həmçinin bu layihəyə digər ölkələrin də cəlb olunduğunu bildirərək, dörd dövləti əhatə edən vahid enerji şəbəkəsinin tezliklə istismara verilməsi imkanlarını ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiklərini vurğulayıb. İclasda İranın energetika naziri “Meğri” su elektrik stansiyasının tikintisi məsələsini qaldırıb və Ermənistan tərəfi əvvəllər əldə edilmiş razılaşmalara istinad edərək, bu elektrik stansiyasının tikintisində əməkdaşlığa hazır olduğunu bəyan edib.
O da məlumdur ki, uzun illərdir İran Ermənistana qaz verir, əvəzində elektrik enerjisi alır. Ancaq bu dəfə yeni elektrik enerjisi dəhlizinin yaradılması barədə razılaşma əldə edilib. Yəni İran-Ermənistan-Gürcüstan-Rusiya elektrik enerjisi xətti. Belə çıxır ki, Rusiyanın elektrik enerjisini Ermənistan üzərindən İrana ötürəcək. Belə bir enerji dəhlizinin yaradılması bu gün Ermənistanın ABŞ, Avropa ilə iqtisadi əlaqələrinə, inteqrasiyasına nə kimi təsir göstərə bilər? Axı ABŞ-la imzalanan Strateji Tərəfdaşlıq sazişində Ermənistanda modul tipli AES-lərin yaradılması nəzərdə tutulub. Əgər o AES-lər yaradılacaqsa, onda həmin stansiyaların istehsal etdiyi enerjinin İrana və ya Rusiyaya satılmasına ABŞ razılıq verəcəkmi?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən AMİP funksioneri Əli Orucov baki-xeber.com-a açıqlamasında bildirdi ki, əgər sözügedən enerji dəhlizi praktiki olaraq reallaşsa, bu, Qərb-Ermənistan münasibətlərinə təsirsiz ötüşməyəcək: “Məlum görüşün keçirilməsi, hansısa razılaşmanın əldə edilməsi o demək deyil ki, həmin layihə yüz faiz reallaşacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, Paşinyan hakimiyyəti Qərbə yaxındır. Avropa İttifaqının, ABŞ-ın strateji məqsədi odur ki, zamanla Ermənistan tamamilə Rusiyanın təsir dairəsindən çıxsın. İlk növbədə Ermənistanı iqtisadi baxımdan Rusiyanın təsirindən çıxarmaq istəyirlər. Daha sonra Rusiyanın orada hərbi mövcudluğuna son qoyulacaq. Ermənistan hakimiyyəti rəsmən Avropa İttifaqına inteqrasiya siyasətini bəyan edib. Son parlament seçkilərində Rusiyapərəst qüvvələr məğlub oldu. Bütün bunlardan çıxış edərək hesab edirəm ki, İran-Ermənistan-Gürcüstan-Rusiya elektrik enerji xəttinin perspektivi o qədər də real görünmür. Əgər bu və buna oxşar layihələr praktiki olaraq reallaşsa, ABŞ Ermənistanla münasibətlərinə yenidən baxacaq. Fikrimcə, Avroittifaq da bu yolu gedəcək. Çünki bu kimi layihələr Rusiya və İran təsirlərinin Ermənistanda artmasına xidmət edir. Ona görə də Qərbin strateji baxımdan buna razılıq verməsi mümkün görünmür”.
Vidadi ORDAHALLI
