İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti ləğv prosesində olan “Bank BTB” ASC-nin bazasında yaradılan “T-Kredit” MMC bank olmayan kredit təşkilatını (BOKT) dövlət qeydiyyatına alıb.
Yeni BOKT Bakıda qeydiyyatdan keçib. Onun nizamnamə kapitalı 1 milyon manat, qanuni təmsilçisi isə “Bank BTB”nin Maliyyə departamentinin direktoru Vüqar Rəfiyevdir.
Bu, Azərbaycanda bankın BOKT-a çevrilməsi ilə bağlı üçüncü haldır. Daha əvvəl “Para Bank” və “Naxçıvan Bank” da BOKT-a çevrilmişdi.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı bu ilin mart ayında “Bank BTB”nin BOKT-a çevrilməsinə əvvəlcədən razılıq vermişdi. Xəbərdə həmçinin bildirilir ki, “Bank BTB” akademik Ramiz Mehdiyevin ailəsinə, daha doğrusu, gəlini Nigar İsmayıl qızı Mehdiyevaya məxsus idi.
Cəmiyyət üçün maraqlıdır, BOKT ilə bankın fərqi nədir, bu addımla Ramiz Mehdiyevin ailəsi nələrdən məhrum edildi?
Bankın bank olmayan kredit təşkilatına (BOKT) çevrilməsi hüquqi statusun və fəaliyyət modelinin dəyişməsi deməkdir. Əsas fərq ondan ibarətdir ki, bank əhalidən və şirkətlərdən depozit qəbul edə, ödəniş xidmətləri göstərə, kartlar buraxa, hesablar aça və maliyyə bazarında daha geniş fəaliyyət göstərə bilir. BOKT isə əsasən kredit verməklə məşğul olur və bankların malik olduğu bütün səlahiyyətlərə sahib olmur. Ən vacib məhdudiyyət isə odur ki, BOKT əhalidən əmanət qəbul edə bilmir. Bu səbəbdən onun maliyyə mənbələri daha məhdud olur və fəaliyyət imkanları bankla müqayisədə xeyli daralır.
"Bank BTB"nin BOKT-a çevrilməsi o deməkdir ki, bu qurum artıq bank kimi fəaliyyət göstərməyəcək. O, yalnız qanunvericiliyin BOKT-lar üçün icazə verdiyi istiqamətlərdə işləyə biləcək. Bu dəyişiklik nəticəsində bank lisenziyasından irəli gələn hüquqlar qüvvədən düşür və yeni təşkilat daha sadə maliyyə modeli ilə fəaliyyətini davam etdirir.
Ramiz Mehdiyevin ailəsinin bu prosesdə nələrdən məhrum edildiyi barədə qəti nəticə çıxarmaq düzgün olmaz. Açıq məlumatlara əsasən demək olar ki, əgər əvvəlki səhmdarlar yeni BOKT-un təsisçiləri və ya sahibləri olaraq qalıblarsa, onlar mülkiyyət hüququnu tam itirməyiblər. Lakin onların nəzarət etdiyi qurum artıq bank statusuna malik deyil. Bu isə bank fəaliyyəti ilə bağlı gəlir imkanlarının, depozit bazasına çıxışın, ödəniş sistemlərində iştirakın və digər bank xidmətlərindən əldə edilən biznes imkanlarının aradan qalxması deməkdir.
Əgər bankın ləğvi zamanı səhmdarlar strukturdan tam çıxıblarsa və yeni BOKT-da pay sahibi deyillərsə, bu halda onlar həmin bank üzərində nəzarəti də itirmiş sayılırlar. Bununla belə, bu məsələni yalnız yeni təsis sənədləri və səhmdarlıq strukturu əsasında dəqiq qiymətləndirmək olar.
Ümumilikdə, bankın BOKT-a çevrilməsi daha çox biznes modelinin kiçilməsi kimi qiymətləndirilir. Belə addım adətən bankın əvvəlki formada fəaliyyətini davam etdirməsinin iqtisadi və ya tənzimləyici baxımdan mümkün olmadığı hallarda atılır. Nəticədə maliyyə institutu bazarda qalır, lakin daha məhdud səlahiyyətlər və daha kiçik fəaliyyət dairəsi ilə işləyir. Bu, həm gəlir potensialını, həm də bazardakı təsir imkanlarını bankla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Akif NƏSİRLİ
