Tofiq Abbasov: "Rusiyanın özü və MDB məkanı böyük bazardır, artıq sanksiyalara yenidən baxılmasına ciddi ehtiyac var"
Financial Times yazır ki, Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyaya qarşı sanksiyaları böyük paketlər şəklində qəbul etmək praktikasından imtina etməyi nəzərdən keçirir.
Buna səbəb bəzi üzv ölkələrin, xüsusilə Yunanıstanın 21-ci sanksiya paketini gecikdirməsi olub.
Yunanıstanın mövqeyinin Rusiya LNG daşımaları ilə məşğul olan Dynagas şirkətinin maraqlarını qorumaq istəyi ilə əlaqəli olduğu bildirilir.
Aİ rəsmiləri üzv dövlətlərin veto imkanlarını azaltmaq üçün sanksiyaların daha çevik şəkildə qəbul edilməsinin yollarını axtarır. Təkliflərdən biri sanksiyaların böyük paketlər əvəzinə ayrı-ayrı və ya kiçik tematik bloklar şəklində qəbul edilməsidir. Bu yanaşmanın məqsədi ayrı-ayrı ölkələrin vetosu səbəbindən sanksiyaların gecikməsinin qarşısını almaqdır. İndiyədək sanksiyalar daha çox siyasi və ictimai təsir yaratmaq məqsədilə böyük paketlər şəklində qəbul olunurdu. Mənbələrin bildirdiyinə görə, 23 iyulda razılaşdırılmış 21-ci sanksiya paketi bu formatda qəbul edilən son paket ola bilər.
Meduza-nın məlumatına əsasən, Dynagas 2025-ci ilin əvvəlindən etibarən 11 gəmi ilə 10 milyon tondan çox Rusiya LNG-si daşıyıb və 144 səfər həyata keçirib.
Avropa İttifaqının Rusiyaya qarşı sanksiyaları böyük paketlər əvəzinə ayrı-ayrı bloklar şəklində qəbul etməsi sanksiyaların effektivliyinə və Aİ daxilində qərar qəbuletmə prosesinə necə təsir göstərə bilər?
Politoloq Tofiq Abbasov məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirib ki, Avropa İttifaqının sanksiyaları böyük paketlər əvəzinə ayrı-ayrı bloklar şəklində qəbul etməyi nəzərdən keçirməsi taktiki gedişdir. Onun sözlərinə görə, Aİ və ABŞ-ın bəzi ölkələrə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar təkcə həmin dövlətlərə deyil, bütövlükdə dünya iqtisadiyyatına ciddi mənfi təsir göstərir.
"Birincisi, bu sanksiyalardan zərər çəkən yalnız Rusiya, İran və ya Çin deyil, həm də dünya bazarında fəaliyyət göstərən iri şirkətlərdir. Çünki qlobal iqtisadiyyatın aparıcı şirkətləri ciddi çətinliklərlə üzləşiblər. Eyni zamanda beynəlxalq ticarət əlaqələrinin dinamikası zəifləyib. Belə şəraitdə böyük şirkətlər hansı strategiyanı seçəcəkləri barədə düşünmək məcburiyyətində qalırlar. Faktiki olaraq onlar ciddi problemlərlə üzləşiblər. Məhz buna görə də siyasi dairələrdə, həm Avropa İttifaqında, həm də ABŞ-da müəyyən korrektələr edilməsinə ehtiyac yaranır.
Donald Tramp isə bu məsələlərə daha çox öz maraqları prizmasından yanaşır və ilk növbədə ailə biznesinin maraqlarını güdür. O, Avropaya qarşı etinasız münasibət nümayiş etdirir. Trampın bu eqoist yanaşması avropalı siyasətçilərdə narazılıq yaradır. Onun özünü 'mən bossam' kimi aparması qəbul edilmir. Özünə hörmət edən siyasətçilər bu davranışı qəbul etmir və fəaliyyətlərini yeni planlar üzərində qurmağa çalışırlar.
Yunanıstanın Dynagas şirkətinin maraqlarını müəyyən mənada anlamaq olar. Çünki bazarlarda sıxlıq yaranıb, transmilli şirkətlərin diqtəsi güclənib, üstəlik, müharibə amili də qalmaqdadır. Hazırkı müharibələr dünya iqtisadiyyatında və sosial sahədə böyük çətinliklər yaradır. Belə vəziyyətdə hökumətlər yeni iqtisadi problemlərlə üzləşməmək üçün bu maneələri aradan qaldırmağın yollarını axtarır.
Güclü dövlətlər bəzən elə vəziyyət yaradırlar ki, hamı zərər görür. Onlar özləri də itki verirlər, lakin bilirlər ki, yenidən ayağa qalxmaq üçün kifayət qədər iqtisadi və maliyyə resurslarına malikdirlər. Kiçik dövlətlər isə eyni imkanlara sahib olmadıqları üçün belə proseslərdən mümkün qədər yayınmağa çalışırlar.
Mən hesab edirəm ki, Ukraynadakı müharibə müəyyən mərhələdə dondurulacaq. Bu müharibənin hərbi yolla qalibi olmayacaq. Döyüşlərin dayanması isə iqtisadi fəallığın bərpasına təkan verəcək. Belə olan halda bir çox sanksiyaların ləğvi və ya yumşaldılması gündəmə gələ bilər. Çünki Rusiyanın özü və MDB məkanı böyük bazardır. Artıq sanksiyalara yenidən baxılmasına və iqtisadi əlaqələrin bərpası üçün yolların açılmasına ciddi ehtiyac var" - deyə Abbasov fikrini yekunlaşdırdı.
Dəniz NƏSİRLİ
