Dünən ABŞ prezidenti Barak Obama "ABŞ-Fars körfəzi” sammitində iştirak etmək üçün Səudiyyə Ərəbistanına gedib. Sammitin məqsədi, əsasən, Suriya və Yəməndə vəziyyətin müzakirəsidir.
Mətbuatın yazdığına görə, Obamanı Ər-Riyad aeroportunda soyuq bir qarşılanma mərasimi gözləyib. Belə ki, onu qarşılamağa Amerikanın bu ölkədəki səfiri, yerli qubernator və bir neçə heyət üzvü gəlib. Heç nazirlər səviyyəsində də qarşılanmasına lüzum görülməyən ABŞ prezidenti kral Salmanı görmək "şərəfinə” isə onun sarayında nail olub.
Məsələ burasındadır ki, digər ölkələrin sammitdə iştirak üçün Ər-Riyada gələn başçılarını Kral aeroportda şəxsən qarşılayıb. O üzdən Obamaya bu şəkildə fərq qoyulması nəzərlərdən yayınmayıb və Ər-Riyadın Vaşınqtona güvənsizliyi kimi qiymətləndirilib. Bu güvənsizliyin səbəbini isə analitiklər ABŞ-ın ərəb ölkələrində yaratdığı problemlərdə görür, hətta Misir prezidenti Hüsnü Mübarəkin sonrakı taleyi ilə analogiya aparırlar.
Bundan əlavə, bildirilir ki, Obama bu yaxınlarda verdiyi müsahibələrin birində səudiyyəliləri "qondarma müttəfiqlər” adlandırıb və Ər-Riyada Yaxın Şərq regionunu Tehranla "bölüşdürməyi” təklif edib. Görünür, onun bu hərəkəti də izsiz ötüşməyib və elə Ər-Riyada ayaq basdığı anda başdansovdu qarşılanma mərasimi ilə ona xatırladılıb. Lakin bəlli ki, Obama özü də Ər-Riyadın incikliyinin fərqindədir. Belə olmasaydı, Səudiyyə Ərəbistanına Fars körfəzindəki altı monarxiyanın hər birinə rahatsızlıq yaşadan İranın orta mənzilli raketlərindən müdafiə təklifini gətirməzdi. Bu isə əslində ABŞ-ın ərəb dünyasında öz nüfuzunu genişləndirməsi cəhdi kimi qəbul olunur və hətta bildirilir ki, bu onun sözügedən kontekstdə birinci cəhdi deyil.
Bütün baş verənlərin isə son günlərin gündəm mövzusu olan Konqresdəki qanun layıhəsinə bağlandığı faktdır. Məsələ burasındadır ki, sözügedən qanun layihəsi Səudiyyə Ərəbistanının 11 sentyabr 2001-ci ildə Vaşinqtonda törədilən terror aktında birbaşa iştirakına görə mühakimə olunmasını nəzərdə tutur. Belə ki, sözügedən teraktı törədən 18 intiharçıdan 15-nin Krallığ vətəndaşı olduğu artıq sübut olunmuş məsələdir. Qanun layihəsi ilə bağlı səs-küy isə elə bu günlərdə qaldırılıb və Ər-Riyad, həmin layihə qəbul olunarsa, mümkün dondurulmadan qaçmaq məqsədilə 750 milyard dollar təşkil edən amerikan aktivlərinin satışı ilə hədələyib ki, bu da ABŞ-ın maraqlarına heç bir halda uyğun deyil.
Hazırkı situasiyada ikitərəfli münasibətlərdə ABŞ-ın ziyanına işləyən daha bir məsələ isə ABŞ-ın öz enerji resurslarını istehsal etməklə Yaxın Şərq neftinə tələbatın azalmasına səbəb olmasıdır. Lakin bu mövzuda Ər-Riyad o qədər də pessimist deyil. Belə ki, Obama "yol üstə” olduğundan, artıq Ər-Riyad yeni administrasiya ilə dil tapmaq planlarını götür-qoy edir.
Samirə SƏFƏROVA
