Bakı dünyanın ən tıxaclı şəhərlərindən biridir. Tıxacların yaranmasının səbəbləri müxtəlifdir. Bəziləri hesab edir ki, tıxacların yaranmasına səbəb qanunsuz taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlardır.
Tıxacların çoxluğu nəticəsində ictimai nəqliyyat da əksər hallarda iflic vəziyyətə düşür. Bir avtobusun mənzil başına çatması bəzən iki - üç saata başa gəlir, sərnişinlər saatlarla yollarda qalırlar. Uzun müddətdir ki, Bakının tıxac probleminin həlli istiqamətində müzakirələr gedir, amma hələ ki, ortada nəticə yoxdur. Yenə də tıxaclar, yenə də taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanların yollarda, xüsusən də avtobus yolunda yaratdığı problemlər mövcuddur. Bu sahədə yaşananlara cəmiyyətin tanınmış simaları vaxtaşırı münasibət bildirir.
“Xaliq Faiqoğlu” MMC-nin rəhbəri Faiq Seyidov da mətbuata açıqlamasında son günlər Bakıda taksi və ictimai nəqliyyatın fəaliyyətinin tənzimlənməsi ilə bağlı aparılan müzakirələrə münasibət bildirib.
Şirkətin təsisçisi və baş direktoru Faiq Seyidov son illərdə ictimai nəqliyyatın işinin daha da çətinləşdiyini və bu səbəbdən əhalinin böyük hissəsinin avtobusla daşınmadan imtina etdiyini deyib: "... Hazırda Bakı şəhərinin bir sıra yollarında, xüsusilə şəhərin giriş və çıxış hissələrində avtobus zolaqlarının çəkilməsi müzakirə edilir. Bu məsələ uzun illərdir gündəmdə olsa da, tərəfimizdən dəfələrlə aidiyyəti qurumlara müraciətlər edilsə də, təəssüf ki, bugünədək təsirli mexanizmlər tətbiq edilməyib. Şəhər nəqliyyatına yeni baxış prinsiplərinin həyata keçirilməsi ilə izolyasiyalı və ya effektiv nəzarət mexanizmlərinin tətbiq edildiyi avtobus zolaqlarının yaradılması paytaxtda nəqliyyat sıxlığının aradan qaldırılması, avtobusların dövriyyəsinin və daşıma sürətinin artması baxımından çox faydalı olacaq. ABŞ-nin “Cummins Motors” şirkəti ilə birgə apardığımız təhlillərin nəticəsinə görə hazırda Bakıda avtobusların orta hərəkət sürəti saatda 24 kilometrdir, hətta şəhərin mərkəzi hissələrində bu rəqəm daha da aşağı həddə düşür. Əgər zolaqlarn tətbiqi baş tutarsa, orta sürət həddi müəyyən nisbətdə artacaq. Bu da mövcud avtobuslarla daha artıq sərnişini daşımaq imkanımızın yaranması deməkdir və insanların ictimai nəqliyyata inamının bərpasına gətirib çıxaracaq".
F.Seyidov qeyd edib ki, qanunsuz taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlar avtobus dayanacaqlarını da zəbt edir, əlavə problemlər yaradır. O hesab edir ki, avtobus zolaqları alınarsa, bu, problemin həllinə gətirib çıxarar: "Hesablamalarımıza görə, avtobus zolaqlarının istifadəyə verilməsi və digər tənzimləyici tədbirlər itirdiyimiz 40 faizədək sərnişinin geri qayıtmasına, avtobusların səfər dövriyyəsinin artmasına, intervalların təbii olaraq azalmasına gətirib çıxaracaq və vətəndaş məmnuniyyətini xeyli artıracaq..."
F. Seyidov təklif edir ki, Bakıda tıxacların qarşısını almaq üsullarından biri Bakının əsas yollarında, girişlərdə, çıxışlarda avtobus zolaqlarının yaradılmasıdır, bu təklif doğrudanmı çıxış yoludur? Avtobus zolaqlarının salınması ilə problemi həll etmək olarmı? Avtobus zolaqları salınarsa onun nə kimi ziyanlı nəticələri ola bilər?
Bu, nəqliyyat sıxlığını azaldar, yoxsa əksinə?
"Hesab etmirəm ki, bu təklif çıxış yoludur"
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, avtobus zolaqlarının salınması problemin həllinə yox, onun daha da dərinləşməsinə səbəb ola bilər.
"Sözsüz ki, Bakıda şəhər nəqliyyatının problemlərinin aradan qaldırılmasının müxtəlif yolları barədə düşünmək olar. Faiq Seyidov bu müsahibəsində heç bir digər komponentləri nəzərə almadan yalnız öz mənfəətləri baxımından çıxış edib, o problemin onlara təsir edən hissəsini vurğulayıb. Yəni amortizasiya xərclərinin artması, onlar üçün problemlərin yaranması və sair kimi məsələrə toxunub. Bir tərəfdən amortizasiya xərclərini artırır, digər tərəfdən əhalinin daşıma sayını azaldır ki, bu da onların mənfəətinin azalmasına səbəb olur. Hesab edirəm ki, avtobus zolaqlarının salınması heç də problemdən çıxış yolu deyil. Çünki avtobus zolaqlarının yaradılması nəinki tıxacları aradan qaldıracaq, əksinə, onu bir qədər də artırmış olar. Tutalım, 10-12 metr olan yolun 3-4 metrini avtobusa ayırsaq, bu halda digər nəqliyyat vasitələri üçün hərəkət hissəsi məhdudlaşır, azalır. Ona görə də hesab etmirəm ki, bu təklif çıxış yoludur. Fikrimcə, Bakı şəhərində ilk növbədə yollar genişləndirilməlidir. Xüsusilə Bakının mərkəzi hissəsində olan köhnə küçələr. O yollar ki, İçəri şəhər ətrafındadır, "Azdrama" nın, Nizami metrostansiyasının həndəvərindədir, bu kimi və buna bənzər dar yollar çoxdur, genişləndirmə işləri onları əhatə etməlidir. Bu dar yolların genişləndirilməsi vacibdir, elə yollar, küçələr var iki dəfə, elə yollarda var üç-dörd dəfə genişləndirilməlidir. Yalnız bundan sonra Bakı şəhərində avtobus marşrutları üçün metrobus sistemi yaradıla bilər. Metrobus sistemi necədir? Yolun tam mərkəzi hissəsində avtobus zolaqları nəzərdə tutulur və bu avtobus zolaqları digər nəqliyyat vasitələrinin hərəkət zolağından təcrid edilir".
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, hazırda çəkilən xətti istənilən nəqliyyat vasitəsi asanlıqla aşıb avtobus zolağına girə bilir. Amma setka, beton və digər vasitələrlə şəhər nəqliyyatı üçün nəzərdə tutulan yollar təcrid edilir: "Həmin təcrid olunmuş zolaqlarla yalnız avtobuslar hərəkət edir. Burada avtobusun sürəti 80-90, 100 km\saat ola bilir. Mən elə bilirəm ki, artıq bu son həddir. Yəni hazırda dünyada bundan mütərəqqi üsul yoxdur. Bakıdakı tıxaclar da mütəmadi xarakter daşıdığına gorə, fikrimcə, çıxış yolu yalnız metrobus zolağının tikilməsidir. Bu zolaq tikilənə qədər isə, yuxarıda qeyd etdiyim kimi, yollar genişləndirilməlidir. Bakı şəhərinin mərkəzi küçələrində yolların eni ən azı 60 metrə çatmalıdır. Bu 60 metrlik yolun mərkəzi hissəsindəki 10 metrlik hissə mrtrobus zolaqlarına verilməlidir. Bununla da məsələ həll olunmalıdır".
A.Nəsirli əlavə etdi ki, proses şirkət sahibinin təklif etdiyi şəkildə gedərsə, yollar bir az da daralacaq, tıxaclar daha da artacaq.
İradə SARIYEVA
