Elşən Manafov: “Tankerlərə zərbələr müharibənin daha da şiddətlənməsinə səbəb olacaq”
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, İran ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə edilən hər hücumda neft tankerlərini itirəcək. “İran ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmilərinə hücum etməyə davam edir. Və onlar hər dəfə hücum etdikdə və ya cəhd etdikdə tankerlərini itirirlər” - Rubio Kolumbiyada jurnalistlərə bildirib.
Göründüyü kimi, neft tankerlərinin vurulması ilə bağlı məsələ ciddiləşir. Məsələ ondadır ki, indiyə qədər neft tankerləri vurulmurdu. İlk olaraq Birləşmiş Ştatlar İran tankerlərini vurdu və bunun davamlı olacağını bəyan edib.
Maraqlıdır, neft tankerlərinin vurulması dünya okeanı üçün nə kimi fəlakətlər vəd edir? Dövlətlər buna susacaq, yoxsa susmayacaq? Neft tankerlərinə hücum seriyasının başlaması müharibənin gedişində nə kimi dönüşlərə yol aça bilər?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “ABŞ-ın Hörmüz boğazında İrana məxsus neft tankerlərini vurmağa başlaması qarşı tərəflə müharibənin daha da şiddətlənməsinə səbəb olacaq. Həmçinin dünyada enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı problemlərin kəskinləşməsinə, birjalarda neftin satış qiymətlərinin yüksəlməsinə gətirib çıxaracaq. Hazırda dünya bazarında brend markalı neftin qiyməti 100 dollar ətrafındadır. Tankerlərin bu ardıcıllıqla vurulması yaxın perspektivdə neftin satış qiymətini 120 dollara qədər yüksəldə bilər. Hadisələrin bu tərzdə inkişafı ilk əvvəl regional, ardınca qlobal miqyasda beynəlxalq və regional güc mərkəzləri arasında qarşıdurmanın əhatə dairəsinin genişlənməsinə səbəb ola bilər. ABŞ-ın hərəkətlərinə nəzərən İranın körfəzin ərəb ölkələrinin, habelə İordaniyanın ərazisində ABŞ-a məxsus hərbi bazalara raket zərbələrinin intensivliyini artırması deyilənlərə sübutdur”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, İranın ardıcıl zərbələri bəlli ərəb ölkələrində ABŞ-a olan etimadın zəifləməsinə səbəb olduğundan Vaşinqton Məkkə razılaşması çərçivəsində bir araya gəlmiş bəlli dövlətləri (Səudiyyə Ərəbistanl, Türkiyə və Pakistan) İranın nəzarətində olan proksi qüvvələrə qarşı mübarizəyə yönləndirməyə və beləliklə bu ölkəni regional konteksdə digər bölgələrdə də qarşıdurmaya sövq etmək istəyir: “Son vaxtlar Səudiyyənin husiləri zərərsizləşdirmək məqsədilə Yəmən paytaxtı Səna istiqamətində hücum əməliyyatlarında Yəmən prezidentinə dəstək göstərməsi təsadüfü deyil. Məqsəd Yəməndə sünniləri hakimiyyətə qaytarmaq və husiləri zəiflətmək, onların Qırmızı dənizdə Səudiyyəyə məxsus gəmilərə hücumlarının qarşını almaq istəklərindən irəli gəlir. Məkkə razılaşmasının 5-ci bəndi NATO daxili müttəfiqlik əlaqələrinə bənzər olduğundan husilərin Səudiyyəyə hücumları Türkiyə və Pakistana da, təcavüz anlamında qəbul olunacaq və müvafiq olaraq onların da, müharibəyə qoşulmasını təmin edəcək. Maraqlıdır ki, ABŞ özü Səudiyyənin husilərə qarşı mübarizəsinə rəhbərlik etmək təklifindən imtina edib. Deməli, ABŞ Məkkə üçlüyünü husilərə qarşı yönəltmək, özü isə kənarda qalmaq istəyir. Belə bir ssenari İsrailin də maraqlarına uyğundur. Və o üçlük tərkibindəki iki dövlət - Türkiyə və Pakistanı İranla bağlı husilərlə mübarizəyə sürükləməklə İranın şiə hilalına qarşı mübarizəni elə müsəlman dövlətlərinin iştirakı ilə aparmaq niyyətindədir. Tankerlərin vurulması regional və qlobal səviyyədə ekoloji problemlərin də kəskinləşməsinə səbəb olacaq. Deməli, beynəlxalq birliyin də ABŞ-ın İranla apardığı müharibəyə dolayısı yolla olsa da səfərbər edilməsinə, rəsmi Vaşinqtona görə İrana təzyiqlərin güclənməsinə gətirib çıxara bilər. İran ətrafında iqtisadi iqtisadi təzyiq yaratmaqla ABŞ onu diqtə edilən şərtləri qəbul etməyə vadar edəcəyini düşünür”.
Vidadi ORDAHALLI
