Züriyə Ruslanqızı: “ABŞ-ın bu təşəbbüsə qoşulmaması, lakin ona mane də olmaması əslində tam bitərəflikdən çox hesablanmış siyasi məsafədir”
Aİ-nin Xarici İşlər üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas Böyük Britaniya və digər 11 ölkənin işğal olunmuş Qərb Şəriyədəki İsrail yaşayış məntəqələrindən gələn mallara ticarət məhdudiyyətlərini dəstəkləmək qərarına münasibət bildirib. Sosial mediada verdiyi açıqlamada Kallas sanksiyaları dəstəkləyən bütün Aİ üzv dövlətlərinin vahid mövqeyini vurğulayıb.
"Bütün Aİ üzv dövlətləri Qərb Şəriyədəki İsrail yaşayış məntəqələrinin beynəlxalq hüquqa görə qanunsuz olduğu ilə razıdırlar. İsrail hökumətinin yaşayış məntəqələri fəaliyyətinin genişləndirilməsi iki dövlətli həllin perspektivlərini sarsıdır", - deyə Kallas yazıb.
Onun sözlərinə görə, Aİ Qəzza və Qərb Şəriyəyə humanitar yardımın ən böyük donoru olaraq qalır.
Birləşmiş Krallıq, Kanada, Fransa, İspaniya, İrlandiya, Norveç, İsveç, Finlandiya, Danimarka, İslandiya, Polşa və Portuqaliya tərəfindən yaşayış məntəqələrindən mallara ticarət məhdudiyyətlərini dəstəkləyən birgə bəyanat imzalandı. London xüsusilə yeni tədbirlərin İsraillə ümumi ticarətə deyil, yaşayış məntəqələri fəaliyyətinə yönəldiyini vurğuladı.
Qərar İsrailin kəskin reaksiyasına səbəb oldu. İsrail hakimiyyəti Qüdsdəki Britaniya konsulluğunun bağlanması və 12 Britaniya deputatın səyahət qadağası da daxil olmaqla əks tədbirlər elan etdi. Prezident İzak Hersoq Londonun hərəkətlərini "ciddi səhv hesablama" adlandırdı.
Bu arada, ABŞ təşəbbüsə qoşulmaqdan imtina etdi. Dövlət katibi Marko Rubio Vaşinqtonun oxşar ticarət məhdudiyyətləri tətbiq etmək planlarının olmadığını bildirdi.
Tramp administrasiyası Britaniyanın Qərb Şəriyəsindəki qanunsuz İsrail yaşayış məntəqələrinə yeni sanksiyalar tətbiq etmək təşəbbüsünə qarşı çıxmayıb.
"European Pravda" qəzetinin məlumatına görə, ABŞ rəsmiləri və Qərb diplomatları bu barədə "Axios"a bildiriblər.
İki məlumatlı mənbə qeyd edib ki, telefon danışığı zamanı ABŞ prezidenti Donald Tramp heç bir etiraz bildirməyib və ya Britaniya Baş naziri Endi Bermandan kursunu dəyişməsini istəməyib.
Mənbələrə görə, ABŞ rəsmiləri britaniyalı həmkarlarına xüsusilə bildiriblər ki, bu konkret sanksiyalarla razılaşmasalar belə, Benyamin Netanyahu hökumətinin Qərb Şəriyədəki siyasəti ilə bağlı narahatlıqlarını bölüşürlər.
Maraqlıdır 11 dövlət İsrailin qanunsuz məskunlaşma siyasətinə etiraz etdi. Amma ABŞ etiraz edən dövlətlərə qoşulmadı.
ABŞ onlara niyə qoşulmadı?
Ekspertlərə görə, Avropa dövlətlərinin bu mövqeyi Yaxın Şərq probleminin həll olunması yolunda müsbət bir çığır açır. İsrail təcavüzkardır və bu da onun qarşısını almağa yönəlib. ABŞ bunu niyə dəstəkləmədi, bu 11 dövlətə niyə qoşulmadı?
Onu da deyək ki, ABŞ bu prosesə qoşulmasa da, mane də olmayıb, bitərəf qalıb. Bəs ABŞ-ın bitərəf qalmasının səbəbi nədir? Niyə bitərəf qalıb?
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a bildirdi ki, qərar İsrailə qarşı ümumi ticarət boykotu deyil: “11 Avropa dövləti və Kanadanın işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində yerləşən qanunsuz yaşayış məntəqələri ilə bağlı malları və xidmətləri hədəfə almasıdır. Bununla həmin ölkələr İsrailin tanınmış ərazisi ilə işğal olunmuş Fələstin torpaqları arasında hüquqi və iqtisadi sərhəd çəkirlər. Addımın iqtisadi təsiri hələ məhdud olsa da, mühüm siyasi presedent yaradır: məskunlaşma siyasətinin artıq yalnız bəyanatlarla deyil, konkret iqtisadi nəticələrlə qarşılaşacağını göstərir. Bu baxımdan qərar iki dövlətli həllin qorunması və İsrail hökumətinin təzyiq altında saxlanması istiqamətində müsbət başlanğıc sayıla bilər.
ABŞ-ın bu təşəbbüsə qoşulmaması, lakin ona mane də olmaması əslində tam bitərəflikdən çox hesablanmış siyasi məsafədir”.
Z.Ruslanqızı hesab edir ki, Vaşinqton İsraillə strateji, hərbi və kəşfiyyat əməkdaşlığını, həmçinin ABŞ daxilindəki güclü İsrail tərəfdarı siyasi çevrələri nəzərə alaraq sanksiya xəttinə açıq şəkildə qoşulmaq istəmir. “Digər tərəfdən, məskunlaşmanın genişlənməsi və radikal köçkün zorakılığı ABŞ-ın ərəb müttəfiqləri ilə münasibətlərinə və regional sabitliyə zərər verdiyi üçün Avropa ölkələrinin addımını da bloklamır. Yəni ABŞ bir tərəfdən İsraillə qarşıdurmaya girmir, digər tərəfdən isə Netanyahu hökumətinə “bu siyasətin müdafiəsi artıq çətinləşir” mesajı verir. Burada formal səsvermə olmadığına görə ABŞ hüquqi mənada bitərəf qalmayıb - sadəcə birgə bəyanata qoşulmayıb”-deyə Z.Ruslanqızı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
