2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanda 87 milyard 709.5 milyon manatlıq ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal olunub. Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) açıqlayıb ki, bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 1.2 faiz çoxdur. Hesabat dövründə neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 0.8 faiz azalıb, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 2.1 faiz artıb.
Yanvar-avqust aylarında neft-qaz sektorunda 26 milyard 181.9 milyon manat, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 61 milyard 527.6 milyon manatlıq ÜDM formalaşıb. DSK-nın bundan əvvəlki aylıq hesabatlarının təhlili göstərir ki, ölkə iqtisadiyyatında az da olsa böyümə yenidən kiçilməyə başlayıb. İyulun sonunda bu artım 1.4 faiz, mayda 0, yanvarda isə 1.7 faiz açıqlanmışdı. Müstəqil iqtisadçılar 1 faiz civarında dəyişən artımı yetərli iqtisadi inkişaf saymır. Hələ may ayında artım tamamilə dayanarkən rəsmilər bunu bəzi dövlət proqramlarının icrasının dondurulması ilə izah etmişdilər. Onlar vurğulayırdılar ki, qarşıdakı aylarda yenidən artım bərpa ediləcək. Müstəqil iqtisadçılar isə bu il Yaxın Şərqdə, xüsusilə də Hörmüz boğazı ətrafında gərginliyin artması ilə neftin kəskin bahalaşması fonunda Azərbaycanda iqtisadiyyatın böyüməməsini böhran siqnalı kimi dəyərləndirirdilər. Onlar vurğulayırlar ki, ölkədə əsas ixrac məhsulu olan neft hasilatı azalıb, qeyri-neft sektorunda isə yetərli inkişaf əldə edilməyib. Bu arada, neftin qiyməti 1 dollardan çox bahalaşaraq 100 dollara yaxınlaşıb. Bu artım Yaxın Şərqdə hücumların yenidən başlamasının neft tədarükünü pozacağı ilə bağlı narahatlığın artması fonunda baş verir. "Brent" markalı neftin fyuçersləri 1.4 faiz bahalaşaraq bir barrel üçün 99.33 dollara çatıb. ABŞ-ın "Qərbi Texas" nefti isə 1.4 faiz artımla bir barel üçün 94.34 dollara satılıb. "Azeri Light" neftinin bareli 108.18 dollara bərabərləşib.
"Brent" markalı neftin qiyməti avqustun əvvəlindən bəri 25 faiz artıb və sürətlə mühüm psixoloji hədd sayılan 100 dollara yaxınlaşır. Buna ABŞ və İran arasında toqquşmaların yenidən alovlanması səbəb olub. Bu həftə Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər Səudiyyə Ərəbistanının bir neçə şəhərinə zərbələr endirib. Bununla ABŞ-nin müttəfiqi olan Səudiyyə Ərəbistanı münaqişəyə daha çox cəlb olunub. ABŞ qüvvələri İranın bir neçə neft tankerini vurub, İran isə İordaniyadakı ABŞ bazasını hədəfə alıb. Analitiklərə görə, Səudiyyə Ərəbistanı neft ixracının bir hissəsini Hörmüz boğazından kənar marşrutlara yönəltsə də, krallığa davamlı hücumlar xam neftin dünya bazarlarına fasiləsiz çatdırılması səylərini çətinləşdirə bilər. OCBC analitikləri bildiriblər: "İranın Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərinə hücumları və bunun ardınca İranın beş tankerinin məhv edilməsi neft təchizatında növbəti uzunmüddətli fasilənin yaranacağı ilə bağlı narahatlıqları artırıb".
Samirə SƏFƏROVA
