Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında bir saat davam edən telefon danışığı konstruktiv və açıq keçib. Tərəflər Ukrayna münaqişəsinin həlli, ABŞ nümayəndələrinin Moskva və Kiyevə səfərlərinin nəticələri və humanitar məsələləri müzakirə ediblər. Putin Rusiyanın Avropaya qarşı aqressiv planlarının olmadığını bildirib və ABŞ-ın müharibənin daha tez başa çatması üçün ata biləcəyi addımlara diqqət çəkib. Tramp isə prezidentliyi dövründə Ukrayna münaqişəsinin həllində maraqlı olduğunu, bunun Rusiya-ABŞ münasibətlərinin və ticarət əlaqələrinin geniş bərpasına imkan yaradacağını vurğulayıb. Tərəflər məhbus mübadiləsi və digər humanitar məsələlər üzrə işi davam etdirmək, həmçinin əlaqə saxlamaq barədə razılaşıblar.
Putinlə Trampın bir saatlıq telefon danışığında Ukrayna münaqişəsinin həlli ilə bağlı hansı yeni razılaşmalar əldə olunub və bu danışıq sülh danışıqlarının yaxın zamanda bərpasına real zəmin yarada bilərmi?
Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibənin dayandırılması istiqamətində ABŞ-ın diplomatik fəallığını artırması diqqət çəkir. Son dövrlərdə Vaşinqtonun həm Moskva, həm də Kiyevlə təmasları intensivləşib.
Murad Sadəddinov: "Əsas məqsəd real sülh deyil, seçiciyə təqdim ediləcək nəticə ola bilər"
Politoloq Murad Sadəddinov “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında hesab edir ki, ABŞ-ın bu fəallığının arxasında təkcə Ukrayna münaqişəsinin həlli deyil, həm də Vaşinqtonun daxili siyasi maraqları dayanır.
Politoloqun sözlərinə görə, əvvəlcə ABŞ-ın Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbərinin Moskvaya səfəri, daha sonra isə ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff və Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerin Rusiyaya səfəri Vaşinqtonun Moskva ilə danışıqları davam etdirmək niyyətindən xəbər verir. Onların Moskvadan sonra Kiyevə getməsi isə danışıqlar prosesində tərəflərin mövqelərinin uzlaşdırılması istiqamətində müəyyən yeni təkliflərin müzakirə olunduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Murad Sadəddinov hesab edir ki, bütün yeni təşəbbüslərə və diplomatik təmaslara baxmayaraq, əsas məsələ müharibənin hansı şərtlərlə dayandırılacağıdır. Çünki tərəflərin, xüsusilə də Rusiyanın mövqeləri arasında ciddi fikir ayrılıqları qalmaqdadır.
Politoloq ABŞ-ın hazırkı fəallığının səbəblərindən birinin ölkədə qarşıdan gələn seçkilərlə bağlı olduğunu düşünür. Onun sözlərinə görə, noyabrın 3-də ABŞ Konqresinə seçkilər keçiriləcək, Senatın üçdə biri yenilənəcək və müxtəlif ştatlarda da seçkilər baş tutacaq. Bu səbəbdən Prezident Donald Trampın seçki ərəfəsində seçicilərin qarşısına müəyyən nəticələrlə çıxması onun üçün siyasi baxımdan əhəmiyyətlidir.
Ekspert bildirir ki, Ukrayna-Rusiya müharibəsi ABŞ-ın daxili siyasətində əsas məsələ olmasa da, Trampın siyasi rəqibləri bu mövzudan onun əleyhinə istifadə edə bilərlər. Xüsusilə Trampın əvvəlki açıqlamalarında müharibəni qısa müddətdə dayandıracağına dair verdiyi vədlər xatırladıla bilər. Uzun müddət keçməsinə baxmayaraq müharibənin davam etməsi isə seçki kampaniyası zamanı Respublikaçılar Partiyasına qarşı arqument kimi irəli sürülə bilər.
"ABŞ hansısa nəticəni əldə etmək istəyir ki, bunu seçki ərəfəsində öz seçicilərinə təqdim edə bilsin", – deyə politoloq vurğulayıb.
Sadəddinov hesab edir ki, bu nəticənin mütləq şəkildə müharibənin tam dayandırılması olması şərt deyil. Onun fikrincə, məsələn, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski və ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə üçtərəfli görüşün keçirilməsi belə Vaşinqton üçün müəyyən siyasi nəticə hesab oluna bilər.
Politoloq hesab edir ki, belə bir görüşün keçirilməsi müharibənin dərhal başa çatmasına gətirib çıxarmasa belə, Tramp administrasiyası bunu diplomatik uğur kimi seçicilərə təqdim edə bilər. Çünki görüşün özünün baş tutması belə ABŞ prezidentinin Ukrayna münaqişəsinin həlli istiqamətində fəal diplomatik siyasət apardığını göstərən siyasi mesaj kimi istifadə oluna bilər.
Ekspert, eyni zamanda, qarşıdakı qısa müddətdə müharibənin tam dayandırılmasının real görünmədiyini düşünür. Onun sözlərinə görə, xüsusilə Rusiyanın mövcud mövqeyi və irəli sürdüyü tələblər nəzərə alınarsa, cəmi bir neçə ay ərzində tərəflərin bütün fikir ayrılıqlarını aradan qaldıraraq yekun sülh razılaşmasına gəlməsi kifayət qədər çətin görünür.
Sadəddinovun fikrincə, buna görə də ABŞ-ın hazırkı diplomatik fəallığının əsas məqsədi müharibəni birdəfəlik başa çatdırmaqdan daha çox, seçkiyə qədər Ukrayna məsələsində müəyyən görünən nəticə əldə etmək və bunu uğur kimi daxili auditoriyaya təqdim etmək ola bilər.
Akif NƏSİRLİ
