İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ölkə ordusuna, Mossad kəşfiyyat xidmətinə və təhlükəsizlik orqanlarına İranda mövcud hakimiyyəti devirmək üçün təlimat verdiyini açıqlayıb. İsrail ordusunun zabit hazırlığı kursunun məzun mərasimi zamanı Netanyahu iddia edib ki, İran yenidən nüvə silahı yaratmağa çalışır və bu da İsrailin mövcudluğuna təhlükə yaradır: "Bu təhlükəni birdəfəlik aradan qaldırmağın yalnız bir yolu var: İran rejimini devirmək. Mən məhz bunu İsrail Müdafiə Qüvvələrinə, Mossada və təhlükəsizlik orqanlarına tapşırmışam".
Netanyahu ABŞ prezidenti Donald Trampın da onunla razı olduğunu bildirib. O iddia edib ki, Tramp bir neçə gün əvvəl Vaşinqtonun başladığı işi başa çatdırmağa hazır olduğunu, lakin bunu İsraillə birlikdə edəcəyini bildirib. İsrailin baş naziri həmçinin bildirib ki, İranın ali lideri Müctəba Xamenei baş verənlərdən dərs çıxarmayıb və atasının siyasətini davam etdirir. Elə bu fonda “Reuters” xəbər agentliyi məlumat yayıb ki, ABŞ Dövlət Departamenti Fars körfəzi ölkələrindəki Amerika diplomatik nümayəndəliklərinin bəzi işçilərinin ailə üzvləri ilə birlikdə ölkədən çıxmasını əmr etmək niyyətindədir.
Daha əvvəl də bildirildiyi kimi, Donald Tramp administrasiyası ən azı bir dəfə İrana yeni hərbi hücum etməyə yaxın olub. Vəziyyəti şərh edən Benyamin Netanyahu açıq şəkildə müzakirə edə bilmədiyi məsələlərin olduğunu bildirib, lakin ABŞ prezidenti ilə sıx əməkdaşlığı və İsrailin hər hansı bir inkişafa hazır olduğunu vurğulayıb. Bu arada, ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset İsrailə gözlənilmədən səfər edib və ölkənin cənubundakı Ovda hava bazasında Netanyahu ilə görüşüb. Görüşlə tanış olan iki mənbəyə görə, orada Amerika tanker təyyarələri və qırıcı təyyarələri də yerləşdirilib. İsrail baş naziri ilə danışıqlarına əlavə olaraq, Heqset bazadakı Amerika hərbçiləri ilə də danışıb. İranın yüksək vəzifəli təhlükəsizlik rəsmisi isə Press TV-yə bildirib ki, ölkə daha da gərginləşmə ehtimalı qarşısında genişmiqyaslı, çoxqatlı hərbi münaqişəyə hazırlaşır. Eyni zamanda, İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin rəhbəri İbrahim Əzizi seçkilərin nəticələrinin Tehranın mövqeyinə təsir etməyəcəyini bildirib, çünki İranın qarşı tərəfin düşmənçiliyindən şübhəsi yoxdur: "Hərəkətlərinizdə hər hansı bir səhv hesablamaya cavab olaraq sizi xəritədən silməyə hazırıq". İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri Möhsün Rezayi Tehranın zənginləşdirilmiş uranın ölkədən çıxarılmasına razı olmayacağını bildirib. O, nüvə materiallarının milli sərvət olduğunu və İranın sərvətinin özündə qalmalı olduğunu vurğulayıb. Rezayi həmçinin bildirib ki, Vaşinqton etimadın bərpası üçün addımlar atana qədər İran ABŞ ilə danışıqlara qayıtmaq niyyətində deyil. Onun sözlərinə görə, dialoq yalnız Tehranın şərtləri yerinə yetirildikdən sonra mümkündür. "The New York Times" isə yazır ki, ABŞ və İsrail 3 noyabrda Amerika Konqresinə keçiriləcək aralıq seçkilərdən sonra İrana qarşı hərbi əməliyyatları bərpa etmək planı hazırlayıblar. Mümkün hərbi əməliyyatlarla bağlı müzakirələrdən xəbərdar mənbələr bildiriblər ki, plan İranın nüvə obyektlərini, enerji infrastrukturunu, raket və pilotsuz təyyarə anbarlarını hədəf ala biləcək qısa, lakin intensiv əməliyyatı nəzərdə tutur. Qəzet həmçinin Kolanq-Qaz-La dağının altında yerləşən şübhəli yeraltı nüvə obyektini potensial hədəf kimi göstərir. Eyni zamanda, bəzi ABŞ rəsmiləri qəzetə bildiriblər ki, ABŞ İranın neft emalı zavodlarına zərbələrdən yayınmaq niyyətindədir. Bu, prezident Donald Trampın benzin qiymətlərinin daha da artması ilə bağlı narahatlıqları ilə bağlıdır. "The New York Times" qeyd edir ki, Ağ Ev hələ seçkilərdən sonra hərbi əməliyyatların bərpası ilə bağlı yekun qərar verməyib. Lakin qəzet Trampın oktyabrın sonuna qədər zərbələr endirmək əmri verə biləcəyi ehtimalını istisna etmir, baxmayaraq ki, bunun baş vermə ehtimalı aşağı hesab olunur.
Qəzet həmçinin yeni hərbi əməliyyatın ABŞ və İsrailə fevral-aprel ayları arasında həyata keçirilən zərbələrdən daha əhəmiyyətli nəticələr əldə etməyə imkan verəcəyinə şübhə ilə yanaşır. "The New York Times" qeyd edib ki, əvvəlki hərbi əməliyyatlar qlobal enerji qiymətlərinin və inflyasiyanın artmasına, Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsinə və ABŞ-ın raket əleyhinə cihazlarının ehtiyatının əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olub. Nəşr əməliyyatın hazırlıqları ilə bağlı siyasi vəziyyətə diqqət çəkir. İsraildə parlament seçkiləri 27 oktyabrda keçiriləcək. Onların nəticələri Netanyahunun yeni hərbi kampaniya başlatmaq qabiliyyətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, Vaşinqton yenidən başlayan müharibənin Amerika iqtisadiyyatı və daxili siyasi vəziyyət üçün nəticələrini nəzərdən keçirir. Digər bir risk faktoru İranın qisas almaq potensialı olaraq qalır. "The New York Times" qəzetinin məlumatına görə, İran hakimiyyəti qisas hücumlarının miqyasını artırmağa hazırlaşır. Neft infrastrukturu və kommersiya gəmiləri ilə yanaşı, potensial hədəflər arasında məlumat mərkəzləri və sualtı internet kabelləri də var. İran rəsmiləri xəbərdarlıq edir ki, yeni müharibə mərhələsi nə qısa, nə də məhdud olacaq. Bu fonda, üçüncü ölkələrin vasitəçiliyi ilə diplomatik əlaqələr davam edir. Vaşinqton İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının bərpası ilə bağlı güzəştlər axtarır. Tehran nüvə müzakirəsinin təxirə salınmasında israr edir. Belə bir vaxtda İsrail mediası həftənin əvvəlində onlarla İsrail qırıcı və tanker təyyarəsinin Suriya və İraq hava məkanından İran sərhədinə doğru uçduğunu bildirib. “Kanal 12”nin məlumatına görə , təyyarə İrana hava hücumlarına bənzər bir marşrut üzrə hərəkət edib, lakin İslam Respublikasının hava məkanına girməzdən bir az əvvəl geri dönüb. ABŞ hökumət mənbələrinə görə, İsrail əməliyyat barədə Vaşinqtonu əvvəlcədən məlumatlandırıb və bunun Tehranı çəkindirməyə yönəlmiş güc nümayişi ilə birləşdirilmiş hərbi təlim olduğunu izah edib. Lakin bəzi mənbələr İsrailin İranın təyyarəyə atəş açacağını və bununla da cavab zərbəsi üçün bəhanə yaradacağını gözlədiyini irəli sürüb. Bugünə qədər bu hərbi əməliyyatın əsl motivləri barədə rəsmi təsdiq yoxdur.
Tahir TAĞIYEV
