Ermənistan parlamentinin Xarici Əlaqələr Daimi Komitəsi oktyabrın 21-də keçirilən iclasında Ermənistanla ABŞ arasında “Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Yolu” (TRIPP) layihəsi çərçivəsində Strateji Əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişinin ratifikasiyasına müsbət rəy verib. Sazişi Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan təqdim edib.
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Azərbaycanla sülh müqaviləsinin imzalanmasının 5 ildən sonra mümkün ola biləcəyini bildirirsə (konstitusiyaya dəyişikliyin 2031-ci ildə ola biləcəyini deyib), iki ölkə arasında yekun sülh sazişi imzalanmadan TRIPP layihəsinin icrasına başlanması nə dərəcədə məqsədəuyğundur? Sülh müqaviləsi olmadan belə strateji nəqliyyat layihəsinin həyata keçirilməsi regionda etimadın möhkəmlənməsinə və münasibətlərin normallaşmasına töhfə verə bilərmi, yoxsa gələcəkdə siyasi gərginliklər səbəbindən layihənin təhlükəsizliyi və davamlılığı ilə bağlı problemlər yarada bilər?
"Ermənistan parlamentinin Xarici Əlaqələr Daimi Komitəsinin TRIPP layihəsi çərçivəsində ABŞ-la strateji əməkdaşlıq sazişinin ratifikasiyasına müsbət rəy verməsi regionun gələcəyi baxımından mühüm hadisədir. Lakin burada əsas məsələ layihənin nə vaxt başlanması deyil, hansı siyasi və hüquqi təminatlar əsasında həyata keçirilməsidir.
TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın güclənməsinə və regionun beynəlxalq tranzit imkanlarının artmasına şərait yarada bilər. Ancaq biz unutmamalıyıq ki, söhbət yalnız iqtisadi layihədən getmir. Bu, eyni zamanda, geosiyasi maraqların, regional təhlükəsizliyin və dövlətlərin suverenlik məsələlərinin kəsişdiyi strateji təşəbbüsdür".
Bəhruz Quliyev: "Heç bir nəqliyyat layihəsi Azərbaycanın milli maraqlarına zidd mexanizmə çevrilməməlidir"
Bu fikirləri "Səs" qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev "Bakı-Xəbər" qəzetinə deyib. Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında yekun sülh sazişi imzalanmadan TRIPP layihəsinin icrasına başlanması prinsip etibarilə mümkündür. Lakin bunun üçün aydın hüquqi çərçivə, etibarlı təhlükəsizlik mexanizmləri və tərəflərin qarşılıqlı öhdəlikləri olmalıdır. Əks halda, bu gün iqtisadi əməkdaşlıq vasitəsi kimi nəzərdə tutulan layihə sabah siyasi ziddiyyətlərin və təzyiqlərin predmetinə çevrilə bilər.
Digər tərəfdən, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın konstitusiya dəyişikliyi məsələsini 2031-ci il perspektivi ilə əlaqələndirməsi ciddi suallar yaradır. Əgər yekun sülhün təmin olunması üçün vacib hesab edilən məsələlər gələcəyə saxlanılırsa, strateji nəqliyyat layihəsinin təhlükəsizliyinə və davamlılığına hansı təminat veriləcək? Ermənistan anlamalıdır ki, iqtisadi dividendlər əldə etmək istəyi siyasi məsuliyyətdən yayınmaq üçün əsas ola bilməz.
"Düşünürəm ki, Azərbaycan üçün əsas prinsip dəyişməzdir. Regional kommunikasiyalar dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüquqa hörmət əsasında açılmalıdır. Heç bir nəqliyyat layihəsi Azərbaycanın milli maraqlarına zidd mexanizmə çevrilməməlidir.
Eyni zamanda, biz iqtisadi əməkdaşlığın sülhə xidmət edən imkanlarını da inkar etməməliyik. Əgər TRIPP qarşılıqlı etimadı gücləndirəcək, regionda sabitliyə və əməkdaşlığa töhfə verəcəksə, bu, müsbət nəticədir. Amma layihə sülh sazişinin imzalanmasını əvəz edə bilməz.
Əsas məsələ budur ki, yol çəkilməzdən əvvəl deyil, yolun bütün mərhələlərində sülhün və təhlükəsizliyin hüquqi təminatları müəyyənləşdirilsin. Cənubi Qafqazın gələcəyi müvəqqəti siyasi hesablamalar üzərində deyil, qarşılıqlı məsuliyyət, suverenliyə hörmət və davamlı sülh prinsipləri üzərində qurulmalıdır",- deyə, B.Quliyev əlavə edib.
Akif NƏSİRLİ
