Tariximiz dəfələrlə sübut edib ki, gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və vətənpərvərlik hisslərinin tərbiyəsi Azərbaycanın gələcək inkişafı, dövlət müstəqilliyinin qorunması və milli-mənəvi dəyərlərin nəsildən-nəslə ötürülməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Milli mənlik şüuru insanın öz xalqının tarixi, dili, mədəniyyəti və mənəvi irsi haqqında biliklərə yiyələnməsi, milli kimliyini dərk etməsi və cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini anlamasıdır. Vətənpərvərlik isə doğma torpağa sevgi ilə yanaşı, qanunlara hörmət, ictimai fəallıq, dövlətçilik ənənələrinə bağlılıq və ölkənin inkişafına töhfə vermək istəyini özündə birləşdirir.
Cari ildə Azərbaycanda bu istiqamətdə həyata keçirilən təhsil layihələri, gənclər təşəbbüsləri, tarixi-mədəni irsin təbliği və maarifləndirici tədbirlər milli tərbiyənin müxtəlif üsullarla təşkil olunduğunu göstərir. Xüsusilə “Dəyərlərimizi qoruyaq!” layihəsi, “Qəhrəmanların izi ilə” təşəbbüsü, “Səyyar Gənclər Xidməti” və hərbi-vətənpərvərlik görüşləri aktual nümunələr kimi diqqəti cəlb edir.
“Səyyar Gənclər Xidməti” layihəsi uğurlu nəticələr verir
Faktdır ki, milli mənlik şüurunun formalaşması uşaqlıq dövründən başlayır və məktəb mühitində sistemli şəkildə inkişaf edir. Ana dilinə, milli ədəbiyyata, musiqiyə, adət-ənənələrə və tarixi irsə hörmət gənclərin milli kimlik anlayışını möhkəmləndirir. Bununla yanaşı, şagirdlərə bu dəyərlərin gündəlik həyatda necə qorunmasını öyrətmək də vacibdir. Bu baxımdan Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin 3 mart 2026-cı ildə başladığı “Dəyərlərimizi qoruyaq!” layihəsi konkret nümunədir. Layihə çərçivəsində məktəblərdə ailənin milli-mənəvi dəyərlər sistemində rolu, mənəvi dəyərlərə əsaslanan münasibət mədəniyyəti və türk tarixi mövzularında tədbirlərin təşkili nəzərdə tutulub. Proqram həmçinin açıq dərsləri, müzakirələri, intellektual yarışları, sosial aksiyaları, Novruz tədbirlərini, milli musiqi günlərini və şagirdlərin əl işlərindən ibarət sərgiləri əhatə edir. “Tarixin səsi” adlı podkastın hazırlanması da milli irsin müasir kommunikasiya vasitələri ilə təbliğinə nümunədir. Bu təşəbbüs göstərir ki, milli tərbiyə yalnız nəzəri dərslərlə məhdudlaşmamalı, yaradıcılıq və fəal iştirakla tamamlanmalıdır.
Gənclərdə vətənpərvərlik hisslərinin inkişafında Azərbaycanın müstəqillik tarixi, Vətən müharibəsi, şəhidlərin həyat yolu və qazilərin təcrübəsi mühüm yer tutur. Tarixi hadisələrin sənədlər, muzey eksponatları və canlı şahidlərin xatirələri əsasında öyrənilməsi gənclərin keçmişi daha dərindən anlamasına imkan verir. Bu günlərdə gənclər Bakıda Qənimətlər Parkını, Zəfər Parkını, Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyini və İstiqlal Muzeyini ziyarət edirlər. Vətənpərvərlik tərbiyəsi ölkənin bütün bölgələrini əhatə etməli, paytaxtla regionlar arasında imkan fərqini azaltmalıdır. Gənclərin təhsil, məşğulluq, innovasiya və ictimai fəaliyyət imkanlarına çıxışının genişləndirilməsi onların cəmiyyətə bağlılığını gücləndirir.
2026-cı ildə Azərbaycan Gənclər Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən “Səyyar Gənclər Xidməti” layihəsinin ilk dayanacağı Şəki şəhəri olub. Layihə çərçivəsində vətənpərvərlik, təhsil və karyera, rəqəmsal düşüncə, sağlam həyat tərzi və yaradıcılıq istiqamətlərində tematik zonalar yaradılıb. Gənclər təlimlərdə, viktorinalarda, intellektual oyunlarda və ustad dərslərində iştirak ediblər. Fondun məlumatına görə, layihənin 2026-cı il üzrə Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Qobustan, Xızı, Lənkəran, Astara, Lerik, Yardımlı, Salyan, Kürdəmir, Ucar, Zərdab, Ağcabədi, Laçın, Zəngilan və Füzuli rayonlarından olan 8 mindən çox gənci əhatə etməsi nəzərdə tutulub. Layihənin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, gənclərə vətənə bağlılıq ideyası ilə yanaşı, şəxsi inkişaf və ictimai iştirak üçün praktik imkanlar da təqdim olunur. Öz bölgəsinin inkişafına töhfə verən, yeni bacarıqlar qazanan və sosial təşəbbüslərdə iştirak edən gənc vətənpərvərliyi gündəlik fəaliyyətində ifadə edə bilir. Ali təhsil müəssisələri milli mənlik şüurunun inkişafında xüsusi rol oynayır. Universitet dövründə gənclər müstəqil düşünməyi, ictimai mövqe formalaşdırmağı və əldə etdikləri bilikləri cəmiyyətin inkişafına yönəltməyi öyrənirlər.
Milli kimlik, rəqəmsal savadlılıq və müasir çağırışlar
Bir neçə gün əvvəl Bakı Dövlət Universitetində “44 Zəfər Sütunu” layihəsi çərçivəsində “Səngərdən başlayan yol” adlı hərbi-vətənpərvərlik görüşü keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Ordusunun fəaliyyəti, Vətən müharibəsinin təcrübəsi, şəhidlərin qəhrəmanlığı və gənclərin mənəvi inkişafı müzakirə olunub. Görüşdə hərbi qulluqçular, döyüş iştirakçıları və jurnalist çıxış edərək şəxsi təcrübələrini bölüşüblər. Təşkilatçıların vurğuladığı əsas məqamlardan biri vətənpərvərliyin yalnız sözlərlə deyil, məsuliyyətli davranış və konkret əməllərlə ifadə edilməsidir. Belə görüşlər gənclərin tarixi hadisələrə münasibətini zənginləşdirir, nəsillər arasında təcrübə mübadiləsi yaradır və dövlət qarşısında vətəndaş məsuliyyəti barədə düşünməyə şərait yaradır.
2026-cı ildə milli-mənəvi dəyərlərin qorunması məsələsi rəqəmsal informasiya mühiti ilə də əlaqələndirilir. Sosial şəbəkələrdə məlumatların sürətlə yayılması gənclərdən mənbələri yoxlamaq, tarixi faktları yanlış məlumatlardan ayırmaq və milli mədəniyyəti rəqəmsal vasitələrlə tanıtmaq bacarığı tələb edir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Gənclər Akademiyasının Rəqəmsal Mobillik Mərkəzinin rəhbəri Günel Əzimova milli yaddaş, vətəndaşlıq məsuliyyəti və gənclərin ictimai proseslərdə iştirakı barədə fikirlərini açıqlayıb. O, 2020-ci il Vətən müharibəsini milli həmrəyliyin və vətəndaş fəallığının mühüm nümunələrindən biri kimi səciyyələndirib. Bu yanaşma milli yaddaşın qorunması ilə müasir elmi və ictimai fəallığın bir-birini tamamlamalı olduğunu göstərir. “Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyəsi” mövzusunda konfrans da bu istiqamətdə aktual təşəbbüsdür. Gənclər və İdman Nazirliyi ilə Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirin gündəliyinə milli kimlik, ailə dəyərləri, sosial məsuliyyət və rəqəmsal savadlılıq məsələləri daxil edilib. Bu kimi konkret nümunələr göstərir ki, Azərbaycanda gənc nəslin milli mənlik şüurunun inkişaf etdirilməsi və vətənpərvərlik hisslərinin tərbiyəsi məktəb, universitet, gənclər təşkilatları, muzeylər və ictimai layihələr vasitəsilə həyata keçirilir. “Dəyərlərimizi qoruyaq!” layihəsi milli-mənəvi irsin məktəblərdə təbliğini, “Qəhrəmanların izi ilə” təşəbbüsü tarixi yaddaşın möhkəmləndirilməsini, “Səyyar Gənclər Xidməti” regionlarda gənclərin fəallığının artırılmasını, “Səngərdən başlayan yol” görüşü isə universitet mühitində təcrübə mübadiləsini nümayiş etdirir. Bu fəaliyyətlərin uzunmüddətli nəticəsi tədbirlərin sayından daha çox gənclərin qazandıqları bilik və bacarıqlarda, ictimai məsuliyyətlərində və davranışlarında özünü göstərməlidir. Əsl vətənpərvərlik ölkənin tarixini bilmək, ana dilini və mədəni irsini qorumaq, qanunlara hörmət etmək, insanlara qayğı göstərmək, elmi biliklərə yiyələnmək və cəmiyyətin inkişafına töhfə verməkdir. Milli kimliyini dərk edən, eyni zamanda müasir dünyanın çağırışlarına açıq olan gənclər Azərbaycanın gələcəyinin formalaşmasında mühüm rol oynayırlar.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikası Media və Yayım Şurasının maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
