Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin məlumatına görə, Azərbaycan ərazisindən tranzit yük daşımaları rekord həddə çataraq 12 milyon tonu keçib. Qeyd olunur ki, bu cür daşımaların həcmi son beş ildə rekord səviyyəyə çatıb. Bundan əlavə, göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 15% artıb. Xüsusilə, Şərq-Qərb tranzit yük daşımaları 20%-dən çox, Şimal-Cənub tranzit daşımaları isə 19% artıb.
Bundan əlavə, liman əməliyyatları müsbət nəticələr göstərir. Bu ilin ilk doqquz ayında konteyner daşımaları ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 29% artaraq 100 min TEU-ya çatıb, quru yük daşımaları isə 71% artaraq 1,73 milyon tona çatıb. Cənubi Qafqaz üzrə ekspert Konstantin Tasits Azərbaycandan keçən tranzit yük daşımalarının artmasının və yeni rekordlar qırmasının səbəblərini təhlil edib: “Əvvəla qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycandan keçən hər iki beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi kifayət qədər fəal şəkildə inkişaf edir - Rusiyanı İranla birləşdirən Beynəlxalq Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin qərb qolu və Çindən Orta Asiya, Cənubi Qafqaz və Türkiyə vasitəsilə Avropaya mal tədarük edən Orta Dəhliz. Ən əsası, onlar bütün uzunluğu boyunca inkişaf edir və yük daşıyıcılarının getdikcə daha çox diqqətini cəlb edir ki, bu da Azərbaycandan keçən tranzit statistikasına birbaşa təsir göstərir”. Konstantin Tasits bildirib ki, Bakı da öz növbəsində Azərbaycanda həm Şimal-Cənub, həm də Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutlarının inkişafı üçün əhəmiyyətli səylər göstərir: “Respublika dəmir yollarının elektrikləşdirilməsi, avtomobil nəqliyyatının təkmilləşdirilməsi və sərhəd keçid imkanlarının genişləndirilməsi daxil olmaqla, milli yol infrastrukturunun modernləşdirilməsinə böyük sərmayə qoyur. Bakı həmçinin sənəd dövriyyəsinin rəqəmsallaşdırılması və elektron gömrük bəyannamələrinin tətbiqi yolu ilə inzibati maneələrin azaldılması üzərində fəal işləyir”.
Ekspert vurğulayıb ki, bütün bunlar nəqliyyat şirkətləri üçün cəlbedici şərait yaranmasına müsbət təsir göstərir. Hər iki istiqamətdə yük daşımalarının həqiqətən artdığını görürük və Azərbaycan iki marşrutun kəsişməsində nəqliyyat mərkəzi kimi statusunu durmadan möhkəmləndirir: Orta Asiya və Çindən Türkiyəyə və Avropaya, Rusiyadan İrana və Qlobal Cənuba olmaqla, mühüm geoiqtisadi yerinin üstünlüklərini tam şəkildə dərk edir.
Ekspert əlavə edib ki, bu il Azərbaycan üzərindən tranzitin artmasına iki amil təsir edib: “Bir tərəfdən, İran münaqişəsi və Hörmüz boğazının blokadası yük daşıyıcılarını malların çatdırılması üçün quru yolları axtarmağa məcbur edib. İranın əvvəllər dəniz yolu ilə daşıdığı yüklərin bir hissəsinin Şimal-Cənub Dəhlizinin qərb qolu vasitəsilə, yəni Azərbaycan vasitəsilə quru daşımalarına yönləndirilməsi tamamilə mümkündür. Digər tərəfdən, ötən ilin sonundan etibarən Azərbaycan öz ərazisindən Ermənistana tranzit yük daşımalarını açıb və bu, respublikanın nəqliyyat statistikasında tamamilə yeni bir qeyddir. Bu il Rusiya Bakının verdiyi imkanlardan fəal şəkildə istifadə edərək, Azərbaycan dəmir yolları vasitəsilə Ermənistan bazarına mallar, əsasən taxıl və mineral gübrələr tədarük edib. İndiyə qədər söhbət Azərbaycandan Ermənistana keçən 50 min ton Rusiya yükündən gedir, lakin bu rəqəmin gələcəkdə artacağı gözlənilir”. Konstantin Tasits yekun olaraq bildirib ki, Azərbaycanda tranzit yük dövriyyəsinin perspektivləri əsasən Şimal-Cənub və Şərq-Qərb istiqamətlərindəki digər ölkələrin səylərindən və nəqliyyatdakı maneələri və inzibati maneələri aradan qaldırmaq üçün siyasətlərinin nə dərəcədə yaxşı əlaqələndirilməsindən asılı olacaq: “Azərbaycanın tranzit potensialını tam şəkildə reallaşdırmaq üçün maneələri aradan qaldırmaq və yükdaşımaların artımına mane olan əngəlləri aradan qaldırmaq üçün tərəfdaş ölkələrlə birgə iş aparmaq lazımdır”.
Samirə SƏFƏROVA
