Məlum olduğu kimi, oktyabrın 19-dan 30-dək İrəvanda BMT-nin Bioloji Müxtəliflik üzrə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının (COP17) 17-ci sessiyası keçirilir. Ermənistan hakimiyyəti üçün bu, ölkələrini dünyaya tanıtmaq baxımından əla fürsətdir, yerli ekoloqlar üçün isə böyük bizneslərin dövlət dəstəyi ilə inanılmaz mənfəət naminə Cənubi Qafqazın təbii mühitindən necə imtina edə biləcəyini vurğulamaq üçün bir meydandır.
COP17-də təxminən 15 min nəfər iştirak edir. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan biomüxtəlifliyin qorunması mövzusunun ermənilər üçün son dərəcə vacib olduğunu bildirib: "Ermənistan üçün çətin dövrlərdə təbiətimiz bizi xilas etdi. 1990-cı illərdə ölkə blokadada idi; elektrik enerjisi, qaz və kömür çatışmazlığı var idi və insanlar mənzillərini əsasən odunla qızdırırdılar. Bu şəraitdə Ermənistan meşələrinin kütləvi şəkildə qırılması başladı. Normal iqtisadi fəaliyyətin, demək olar ki, olmadığı bir vaxtda meşələrin qırılması ən gəlirli biznes sahələrindən birinə çevrildi. Ermənistanda minlərlə hektar meşə və yaşıl sahələr təmizləndi və brakonyerlik geniş yayıldı, təbiətimizə və biomüxtəlifliyimizə ciddi ziyan vurdu. Göyçə gölündə də oxşar vəziyyət yarandı. 1990-cı illərin əvvəllərində idxal və istehsal zəncirləri pozulduqda və Ermənistan gündəlik qida çatışmazlığı ilə üzləşdikdə, bu gölün balıq ehtiyatları köməyə gəldi". Eyni zamanda, Paşinyan hökumətinin təbii sərvətlərin bərpası üçün çox iş gördüyünü vurğulayıb: "Qanunsuz ağac kəsimi dayandırılıb. Son 10 ildə Göyçə gölündə ağbalığın ümumi sayı on dəfədən çox artıb. Bir vaxtlar Ermənistanda nəsli kəsilməkdə olan növ hesab edilən Qafqaz bəbirinin hazırda sayı təxminən 6-7 fərddir və 2024-cü ildə iki bala bəbir də qeydə alınıb". Bu arada, təxminən 70 qeyri-hökumət təşkilatı və Ermənistan vətəndaşları “Amulsar” qızıl mədəninin işlənməsinə başlanmasını pisləyən birgə bəyanat yayıblar. Onlar oktyabrın 10-da açılan mədəndə əməliyyatların dərhal dayandırılmasını tələb edir və Nikol Paşinyan hökumətini məsuliyyətsizlikdə ittiham edirlər. Bəyanat müəllifləri iddia edirlər ki, mədənin fəaliyyəti Bern Konvensiyası üzrə beynəlxalq öhdəlikləri pozur və ELARD və TRC tərəfindən 2019-cu il ekspert hesabatında sənədləşdirilmiş ətraf mühit, su və seysmik riskləri nəzərə almır. QHT-lərin fikrincə, sianid və turşu süxur drenajından istifadə edərək qızıl hasilatı Arpa və Vorotan çayları, Göyçə gölü və Cermukun və onun kurort ərazisinin mineral suları üçün təhlükə yaradır. Erməni politoloq Mikael Zolyan bildirib: "Bədnam mədənin fəaliyyətə başlamasına çox təəssüf edirəm. Bu arada, əvvəllər bir qədər məntiqli görünən mədənin lehinə arqumentlər bu gün öz mənasını itirib. Bu gün, yol tikintisi və yeni investisiyalar gözləyərək sülh içində yaşadığımız bir vaxtda, "silah almaq üçün mədənə ehtiyacımız var" arqumenti artıq keçərli deyil. Biz demirik ki, bütün mövcud mədənlər birdən bağlanmalıdır, amma heç olmasa yeniləri açılmamalıdır". Mikael Zolyan mədənin açılışının dünyaya Ermənistanın kasıb və qeyri-sabit bir ölkə olaraq qalması, inkişaf etməməsi, əksinə, mədən sənayesinin adətən üçüncü dünya ölkələri tərəfindən idarə olunması səbəbindən yaşaması mesajını göndərdiyini söyləyir. O, həmçinin, mədənçiliyi "böyrək satmaqla" müqayisə edir.
Samirə SƏFƏROVA
